Αναμονή και απορίες χωρίς τέλος στο Αιγαίο

• Για δεκαετίες μετά την τουρκική εισβολή του 1974, η Τουρκία αντιμετώπιζε την υπόθεση του Αιγαίου και της Κύπρου ως ένα «πακέτο» που ζητά συνολική λύση, προσέγγιση που δεν είναι σαφές αν ισχύει και σήμερα

• Η Ελλάδα αμύνεται και προσπαθεί να «ανιχνεύσει» τις προθέσεις του Ταγίπ Ερντογάν - Ο γρίφος Τράμπ που δυσκολεύει την Αθήνα και θέλει να αξιοποιήσει υπέρ της η Άγκυρα

του Κ.Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ

aggelopoulos@ependisinews.gr

Η συμπεριφορά της Τουρκίας στο Αι­γαίο προβληματίζει έντονα, πιο πολύ από άλλοτε, σήμερα την Αθήνα. Όχι διότι α­ποτελεί «πρωτοτυπία» η άσκηση στρατιωτικής πίεσης από την Άγκυρα στο Αρχιπέλαγος, αλλά επειδή τούτη τη φορά οι κινήσεις του Ερντογάν δεν είναι εύκολο να ερμηνευθούν με όρους που ίσχυαν έως πριν από λίγα χρόνια. Η ελληνική διπλωματία σημειώ­νει ότι, σήμερα, ο Τούρκος πρό­εδρος διαχειρίζεται τις σχέσεις του με την Ελλάδα με ενισχυμένο πολιτικό οπλισμό, λόγω της πίε­σης που δέχεται απ’ τις τουρκικές ακτές η χώρα μας στο Προσφυγικό, όσο και λόγω των «ανοικτών θεμάτων» στο Κυπριακό. Φαίνε­ται, δε, ότι η Άγκυρα προσπαθεί τώρα να «αξιοποιεί» και το μεγά­λο πρόβλημα της ελληνικής οικο­νομίας, που έχει αδυνατίσει και πολιτικά την ελληνική θέση στην Ευρώπη και γενικότερα στη διε­θνή σκηνή της Δύσης.

Η τέλεια αφορμή

Η υπόθεση των οκτώ αξιωματικών έχει δώσει, βέβαια, στην Άγκυρα ως «εθνικό θέμα» της, δήθεν, μια καλή αφορμή για επιπλέον πίεση προς την ελληνική κυβέρνηση, αλλά υπάρχει και άλλο ένα νέο στοιχείο που αξιοποιεί ο Ερντογάν: Τα «κενά» στην επαφή με τον νέο πρόεδρο των ΗΠΑ, που έχουν να κάνουν με ανοικτά ερω­τήματα σχετικά με τη στρατηγική του Τράμπ στην περιοχή της Εγ­γύς Ανατολής και μαζί η ελληνική αμηχανία για το ίδιο ζήτημα. Έτσι, ο Ερντογάν κινείται αυτή την ώρα -πάντοτε με φόντο το Κουρ­δικό σε Συρία και Ιράκ- επάνω σε γραμμές που ξεφεύγουν από παλαιότερα ευρω-ατλαντικά στρα­τηγικά πλαίσια.

Στην τηλεφωνική επικοινωνία του με τον Ερντογάν προ ημερών, πάντως, ο Ντόναλντ Τράμπ έδω­σε έμφαση στη συνεργασία τους για την «καταπολέμηση της τρο­μοκρατίας του Ισλαμικού Κρά­τους». Και του «υπενθύμισε» ότι αποτελεί η Τουρκία μέλος του ΝΑΤΟ.

Σημειώνεται ότι, ακόμα και στο εσωτερικό της Τουρκίας, εκτιμάται από στελέχη της αντι­πολίτευσης και από αναλυτές στον Τύπο ότι ο Ερντογάν «παί­ζει» επιθετικά στο Αιγαίο μόνο και μόνο για να τονώνει το ηγε­τικό κύρος του στους κύκλους των εθνικιστών του ισλαμικού τουρκισμού που ο ίδιος προωθεί στη ώρα του ως το νέο μείζον ε­θνικό ιδεολόγημα της χώρας του.

Βετεράνοι δι­πλωμάτες συν­δέουν αυτήν τη στάση με το δη­μοψήφισμα για τις νέες, αυξη­μένες αρμοδιό­τητες του προέ­δρου και προ­βλέπουν, όπως έγραψε η εφη­μερίδα «Βιργκούν», κάποια «επικίνδυνα βήματα» στην εξωτερική πολιτική του Ερντογάν έως τον Απρίλιο.

Η Αθήνα γνωρίζει, μεν, ότι η Ουάσινγκτον σίγουρα δεν θέλει να συμβούν στρατιωτικά «επεισό­δια» στο Αιγαίο, αλλά αυτό το στοιχείο δεν έχει σήμερα την πο­λιτική αξία που είχε παλαιότερα, όπως, π.χ., τον «Μάρτιο 1987»και στην περίπτωση των «Ιμίων 1996». Οι προβληματικές σχέσεις Τουρκίας - ΗΠΑ και τα ερωτήμα­τα που τίθενται στο ΝΑΤΟ λόγω του «ασταθούς» σήμερα νατοϊκού εταίρου, είναι ζητήματα που με­γεθύνουν τους προβληματισμούς στο υπουργείο Εξωτερικών. Ούτε βοηθά σε τίποτε την Αθήνα το γεγονός ότι οι σχέσεις Μέρκελ - Ερντογάν είναι σήμερα διαταραγμένες. Η κυβέρνηση του κ. Τσίπρα γνωρίζει, άλλωστε, ότι, πέρα από δημόσιες δηλώσεις και ανα­κοινώσεις των Βρυξελλών, στην πραγματικότητα είναι ισχνή η βούληση των Ευρωπαίων για ου­σιαστικές «παρεμβάσεις» της Ε.Ε. στα θέματα της Ελλάδας και της Κύπρου.

Το Αιγαίο είναι, λοιπόν, τώρα μια «εύφλεκτη» περιοχή και το μόνο που μπορεί να κάνει σήμερα η ελληνική πλευρά είναι να «προ­σέχει» την Άμυνα της. Καλείται, δε, εκ των πραγμάτων, ο πρωθυ­πουργός να ελέγξει καλύτερα κάποιες καθόλου «ψύχραιμες» συμπεριφορές του υπουργού Εθνικής Άμυνας.

Κυπριακό, τοπίο στην ομίχλη

Η ΤΑΚΤΙΚΗ του Ταγίπ Ερντογάν δεν είναι ακόμη σαφής για την ελληνική διπλωμα­τία. Τα ερωτήματα για τις επιλογές του Τούρκου «σουλτάνου» δεν απαντώνται τού­τη την ώρα. Συνεπώς, η Αθήνα είναι υπο­χρεωμένη να πορεύεται στο πεδίο του Κυ­πριακού με τα δεδομένα της «Γενεύης», δί­νοντας απ΄ την πλευρά της βάρος στην ευ­ρωπαϊκή «παρέμβαση» για το θεσμικό - νο­μικό μέρος της λύσης. Στη Λευκωσία, ο πρόεδρος Ν. Αναστασιάδης χειρίζεται διακοινοτικά το μείζον πρόβλημα του εδαφι­κού, που είναι στο κέντρο ουσιωδών «ποιοτικών» ζητημάτων και, επιπλέ­ον, αγγίζει έμμεσα κάποιες σοβαρές πτυχές της κυπριακής ΑΟΖ, άρα και τα όρια της ελληνικής και της τουρκικής. Στα διπλωματικά παρασκήνια λέγεται άτι τον Μάρτιο θα ξεκινήσει μια δεύτερη «Γενεύη». Αλλά ακόμη καμία πλευρά δεν εξηγεί ποια θα ήταν τα νέα στοιχεία που θα καθιστούσαν πιο εύκολη μια «συνεννόηση» - καθώς, μάλιστα, ο «διεθνής παρά­γων» (βλ. ΗΠΑ) δεν έχει εμπλακεί δυναμικά στην υπόθεση. Μένει να δια­πιστωθεί αν η τουρκική διπλωματία θα εμφανιστεί στον νέο γύρο συνο­μιλιών με την Άγκυρα να κρατάει ανοικτό το ενδεχόμενο ενός πολεμικού «επεισοδίου» στο Αιγαίο.

Προβλέποντας την επόμενη κίνηση στη σκακιέρα

Το «παιχνίδι» του Ταγίπ Ερντογάν εξετάζεται στην Αθήνα και από μια άλλη πλευρά, στη βά­ση του εξής ερωτήματος: Έως ποιον βαθμό υπολογίζει η Άγκυρα ότι μπορεί να αυξήσει την πίεση της στο Αιγαίο σε σχέση με το Κυπριακό; Εκτιμά, μήπως ο Ερντογάν ότι μια «δραματική» κατάσταση στο Αιγαίο θα οδηγούσε, διά της πλαγίας οδού, σε «επιτάχυνση» εξελί­ξεων στο Κυπριακό υπέρ της Τουρκίας; Έμπειροι διπλωμάτες θυμίζουν σήμερα ότι, για δεκαετίες μετά την τουρκική εισβολή του 1974,η Τουρκία αντιμετώπιζε την υπόθεση του Αιγαίου και της Κύπρου ως ένα «πακέτο» που ζητά συνολική λύση. Και όταν, μία φορά, το 1988, επιχειρήθηκε με τη συμφωνία Παπανδρέου - Οζάλ στο Νταβός να απο­συνδεθούν τα δύο θέματα για να δοθεί προτεραιότητα στα ελληνοτουρκικά (Αιγαίο) και με το Κυπριακό «στο ρά­φι», το πράγμα δεν λειτούργησε. Διότι οι απόψεις της Άγκυρας για συνεργασία στο Αιγαίο οδηγούσαν σε απαίτηση της Τουρκίας για στρατι­ωτική συνδιοίκηση στο Αιγαίο, όπως προέκυψε από τις τότε διαπραγματεύσεις. Η Αθήνα, πάντως, δεν έχει ακόμη σίγουρη άποψη για το κατά πόσον ο Ερντογάν θέλει στην παρούσα φάση να κινηθεί για να επιδιώξει λύση- «πακέτο» σε Αιγαίο και Κύπρο.

(ΕΠΕΝΔΥΣΗ-11/02/2017)

__________________
Υ.Γ.: Το παρόν άρθρο δημιουργήθηκε σε μορφή κειμένου (με κόπο και σε βάρος της πρεσβυωπίας μας) από το ιστολόγιο μας, όπως συμβαίνει ΠΑΝΤΑ σε άρθρα εφημερίδων ή περιοδικών. Παρακαλούνται όποια «μεγάλα» site ή blog ή διάφορες ενώσεις τα αναδημοσιεύουν να βάζουν την πηγή του ιστολογίου μας ώστε να τηρείται η στοιχειώδης δεοντολογία! Οι αναρτήσεις στο ιστολόγιο μας δεν αποτελούν θέση ή άποψη δική μας άλλα Πολιτών και Blogger. Επίσης δημοσιεύονται άρθρα εφημερίδων και περιοδικών. Ιδιαίτερα άρθρα που αφορούν τις Ένοπλες Δυνάμεις - Σώματα Ασφαλείας και τους Αποστράτους των.