Στενάχωρα σενάρια - κρίσιμα διλήμματα

Του Ιπποκράτη Δασκαλάκη*

Η μεγαλειώδης παρέλαση για την 200η επέτειο της εθνικής παλιγγενεσίας μόλις είχε ολοκληρωθεί. Το κλίμα πανηγυρικό αλλά συνάμα και τεταμένο μετά τη χθεσινή είσοδο του τουρκικού ερευνητικού σκάφους Oruc Reis στην ελληνική υφαλοκρηπίδα και την έναρξη διενέργειας γεωλογικών ερευνών καθώς οι καιρικές συνθήκες ήταν δυστυχώς εξαιρετικές.

Σε δεκάδες σημεία του χώρου παρελάσεως πολίτες αποδοκίμασαν τις τουρκικές ενέργειες φωνάζοντας συνθήματα και απαιτώντας δυναμική απάντηση. Οι δεκάδες φωνές για βύθιση του τουρκικού πλοίου έδωσαν την αφορμή στον τούρκο Πρέσβη να αποχωρήσει επιδεικτικά από τον χώρο των επισήμων. Η ένταση φάνηκε κατά τη διάρκεια των καθιερωμένων δηλώσεων στις εκφράσεις των κυβερνητικών αξιωματούχων και στις καταιγιστικές αναπάντητες ερωτήσεις των αντιπροσώπων των μέσων ενημέρωσης. Οι κυβερνητικές λιμουζίνες γρήγορα απεχώρησαν αφήνοντας ένα ετερόκλητο αλλά γεμάτο εθνικό παλμό πλήθος να ανεμίζει ελληνικές σημαίες στην πλατεία Συντάγματος.

Λίγα λεπτά αργότερα στο μέγαρο Μαξίμου, παρουσία και του Υπουργού Αμύνης, ο Πρωθυπουργός απευθύνθηκε στον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ ρωτώντας για τα προτεινόμενα μέτρα αντίδρασης της χώρας. Ο Αρχηγός επανέλαβε σύντομα τους τέσσερις πιθανούς τρόπους ενέργειας που εδώ και εβδομάδες είχαν συζητηθεί και προκριθεί στις συνεδριάσεις του Συμβούλιου Εθνικής Ασφαλείας. Θέλοντας για άλλη μια φορά ο Πρωθυπουργός να επιβεβαιώσει τις συνέπειες της κάθε ενέργειας ρώτησε για το ενδεχόμενο κλιμάκωσης και δημιουργίας θερμού επεισοδίου. Η απάντηση ξεκάθαρη: Δύο από τους τέσσερις τρόπους ενέργειας θα οδηγούσαν πιθανότητα σε δυναμικές τουρκικές αντιδράσεις που με τη σειρά τους θα έφερναν το δίλημμα της ανταπάντησης άρα και κλιμάκωσης πίσω στην Αθήνα. Οι άλλοι δύο τρόποι, μάλλον κανένα αποτέλεσμα δεν θα επέφεραν και πιθανόν να υποδαύλιζαν ακόμη περισσότερο τις επεκτατικές ορέξεις της Άγκυρας.

Η συζήτηση διακόπηκε καθώς από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού υπήρξε επείγουσα κλήση. Ο συνομιλητής φιλικός, σύντομος αλλά η θέση του δεν άφηνε αμφιβολίες. Το μήνυμα ξεκάθαρο: Υπό τις παρούσες συνθήκες δεν μπορούμε να πείσουμε την Άγκυρα να υποχωρήσει, θα προσπαθήσουμε, αλλά μέχρι τότε συνιστούμε ψυχραιμία και να αποφύγετε κάθε κλιμάκωση. Δύο προσπάθειες του Πρωθυπουργού να συνομιλήσει με ισχυρές γυναικείες προσωπικότητες της Ευρώπης απέτυχαν λόγω απασχόλησης τους αλλά με τη διαβεβαίωση της επικοινωνίας μαζί του το συντομότερο δυνατόν. Λόγια κατανόησης και από έναν τρίτο ευρωπαίο ηγέτη αλλά και συμβουλές αυτοσυγκράτησης και υπόσχεση ανάληψης ενεργειών προς το Συμβούλιο Ασφαλείας.

Ο Πρωθυπουργός επιστρέφοντας από τις τηλεφωνικές κλήσεις ξαναστράφηκε στον Α/ΓΕΕΘΑ με το ερώτημα του να ακουμπάει τον πυρήνα της στρατηγικής της αποτροπής: «Σε περίπτωση στρατιωτικής σύγκρουσης πόσες πιθανότητες επικράτησης έχουμε;». Καίτοι και αυτό το ερώτημα είχε ξαναπαντηθεί στο πρόσφατο παρελθόν, ο Αρχηγός επανέλαβε ότι είναι αδύνατη η μετά ακριβείας πρόβλεψη του αποτελέσματος μιας σύγκρουσης και πολύ δε περισσότερο της τελικής εξέλιξης μιας γενικευμένης σύρραξης. Δεν δίστασε όμως και να παρουσιάσει ένα αριθμητικό ποσοστό των πιθανοτήτων επικράτησης μας. Ο Πρωθυπουργός έμεινε σιωπηλός στοχαζόμενος τις συνέπειες όταν το προσωπικό του τηλέφωνο κτύπησε και μια οικεία γυναικεία φωνή τον συμβούλεψε να δείξει μετριοπάθεια και να αναλογιστεί τις συνέπειες μιας σύγκρουσης. Μια φωνή λογικής που έρχονταν όμως σε αντίθεση με τις προτάσεις του έμπιστου γηραιού συμβούλου που επέμενε ότι τα όρια υποχωρήσεων και κατευνασμών είχαν πλέον εξαντληθεί. Από δίπλα, ο σύμβουλος εθνικής ασφαλείας διαβεβαίωσε ότι σε κάθε περίπτωση οι ένοπλες δυνάμεις θα έπρατταν στο ακέραιο το καθήκον τους. Όρθιος μπροστά από το γραφείο του ο Πρωθυπουργός απευθύνθηκε ξανά προς τον Α/ΓΕΕΘΑ: «Πόσο χρόνο και πόσα χρήματα θα θέλαμε για να αυξήσουμε τις πιθανότητες επικράτησης μας κατά 30%;». Δόθηκαν και πάλι κάποια αριθμητικά στοιχεία για ορισμένες απαιτούμενες ενέργειες που μάλλον θα έπρεπε να είχαν ήδη πραγματοποιηθεί από χθες! Προβληματισμό όμως προκάλεσε η δήλωση του Αρχηγού ότι δεν είμαστε πλέον βέβαιοι αν ο χρόνος μετράει υπέρ ημών.

Ο Πρωθυπουργός ζήτησε ευγενικά από τους συνομιλητές του να αποχωρήσουν για λίγο από το γραφείο. Κατανοώντας όλοι την τραγικότητα των στιγμών αποσύρθηκαν σιωπηλοί και αμήχανοι στην αίθουσα υποδοχής. Ο Πρωθυπουργός περπατούσε νευρικά από την μια άκρη του γραφείου στην άλλη. Από την ανοικτή μπαλκονόπορτα ακούγονταν ακόμη τα εμβατήρια των εορτασμών. Μέσα στο δωμάτιο νοερά στροβιλίζονταν οι  φιγούρες προσωπικοτήτων που είχαν βιώσει ανάλογα διλήμματα, Δηλιγιάννης, Βενιζέλος, Μεταξάς, Παπανδρέου, Σημίτης (ενδεικτικά αναφέρουμε κάποια ονόματα). Κοινό σημείο σε όλους η μοναξιά της ευθύνης. Η αυστηρή φυσιογνωμία του πατέρα του πρωθυπουργού στην οικογενειακή φωτογραφία πίσω από το γραφείο ξυπνούσε μνήμες ανάλογων δύσκολων ιστορικών στιγμών. Το καθήκον, οι ευθύνες, η ιστορία, το μέλλον, οι νεκροί και οι αγέννητοι, οι εορτάζοντες σήμερα Έλληνες, όλοι διεκδικούσαν μια άποψη. Ο χρόνος φαίνονταν ότι είχε σταματήσει ενώ το ημερολόγιο στον τοίχο έγραφε 25 Μαρτίου 2021. Ο Πρωθυπουργός προχώρησε αποφασιστικά και άνοιξε την πόρτα…

Υστερόγραφο: Το παραπάνω παντελώς φανταστικό κείμενο με κανένα τρόπο δεν διαχωρίζει τους Έλληνες σε πατριώτες ή ενδοτικούς. Συμμερίζεται την άποψη της αποφασιστικής και συστηματικά προετοιμασμένης δυναμικής αντιμετώπισης των τουρκικών προκλήσεων αλλά σέβεται και τις φωνές επίδειξης ψυχραιμίας και αυτοσυγκράτησης ακόμη και αν θεωρεί ότι η πολιτική του κατευνασμού με μοναδικό επιζητούμενο το κέρδος χρόνου που δεν μετουσιώνεται σε αύξηση της ισχύος, είναι απορριπτέα. Επιπρόσθετα το κείμενο αφιερώνεται σε όλους εκείνους που δεν έθεσαν εγκαίρως τα αμείλικτα ερωτήματα που παρουσιάζονται στο κείμενο, σε αυτούς που ενδεχομένως δεν έδωσαν αντικειμενικές απαντήσεις και κυρίως σε εκείνους όλους που για διαφόρους λόγους δεν έλαβαν τα τελευταία 15 χρόνια τα επιβαλλόμενα μέτρα.

*Ο κ. Ιπποκράτης Δασκαλάκης είναι Αντιστράτηγος (εα) είναι υποψήφιος Διδάκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και Διευθυντής Μελετών του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ)

(ΠΗΓΗ: liberal.gr)

Περισσότερα »

Οι συνέπειες της δημογραφικής κρίσης στις Ένοπλες Δυνάμεις

Του Αντιστρατήγου ε.α. Ιπποκράτη Δασκαλάκη*

Προ ημερών, στην εκδήλωση του Economist στην Αθήνα και με θέμα την «Δημογραφική Κρίση στην Ελλάδα» κλήθηκα να παρουσιάσω μια σύντομη εισήγηση για την αντιμετώπιση των γεωπολιτικών προκλήσεων ασφαλείας που δημιουργούν -σε συνδυασμό και με άλλους παράγοντες- οι δραματικές τάσεις μείωσης του πληθυσμού μας, βασικά σημεία της οποίας παρατίθενται στη συνεχεία.

Διαχρονικά, μια χώρα αντιμετωπίζει τις γεωπολιτικές προκλήσεις με την κοινωνική συνοχή, την εύρυθμο λειτουργία των θεσμών, την ευημερούσα οικονομία, την επιδέξια διπλωματία και τις ισχυρές ένοπλες δυνάμεις. Όλες οι παραπάνω προϋποθέσεις είναι αλληλένδετες και εξαρτώνται, σε μεγαλύτερη ή μικρότερο βαθμό και από τις δημογραφικές εξελίξεις. Αναμφίβολα οι πολύπλευρες αρνητικές συνέπειες της δημογραφικής κρίσης επεκτείνονται και στα θέματα άμυνας και ασφάλειας της χώρας. Οι δύο έννοιες, άμυνα και ασφάλεια, εμφανίζονται πλέον αλληλένδετες και πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ένα ενιαίο σύνολο με ότι αυτό συνεπάγεται.

Η δημογραφική κρίση, εδώ και χρόνια και ίσως πριν γίνει αντιληπτή σε άλλους τομείς, είχε κτυπήσει απειλητικά την πόρτα των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων. Οι πίνακες επανδρώσεως των στρατιωτικών μονάδων, την τελευταία δεκαπενταετία, παρουσιάζουν χαμηλά -ίσως και μη αποδεκτά- ποσοστά. Φυσικά και δεν προτίθεμαι να παραθέσω επίσημα στοιχεία τα οποία και είναι διαβαθμισμένα αλλά η χαμηλή επάνδρωση των μονάδων, κυρίως του Στρατού Ξηράς, είναι κοινό μυστικό.

Ενδεχομένως η δραστική μείωση του μεγέθους των ενόπλων δυνάμεων, η πρόσληψη «επαγγελματιών οπλιτών» και η εισαγωγή σύγχρονων οπλικών συστημάτων να αποτελούσαν τις βέλτιστες λύσεις εάν, τα οικονομικά μεγέθη το επέτρεπαν και η τουρκική αναθεωρητική και επεκτατική πολιτική έδειχνε σημάδια υποχώρησης και συμμόρφωσης με τις αρχές που διέπουν το διεθνές δίκαιο και την καλή γειτονία «συμμάχων» κρατών. Δυστυχώς η Άγκυρα θα συνεχίσει με εντεινόμενο ρυθμό την εναντίον μας ενάσκηση πολιτικής πειθαναγκασμού και τα επόμενα χρόνια ενώ η αρχή της «αυτοβοήθειας» θα εξακολουθήσει να αποτελεί το βασικό άξονα υπεράσπισης των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων.

Εδώ να επισημάνω ότι ουδεμία εγγύηση υπάρχει ότι μια μελλοντική σύγκρουση θα είναι ολιγόωρη και αποκλειστικά αεροναυτική. Απεναντίας οι νέες απειλές που εμφανίζονται και συνδυάζουν συμβατικές και μη συμβατικές απειλές, δηλαδή ο ευρέως διαδεδομένος σήμερα υβριδικός πόλεμος ή το ορθότερο, «FullSpectrumWar» (πόλεμος ευρέος φάσματος), μάλλον απαιτούν για την αντιμετώπιση τους μια πολυάνθρωπη και πολυεπίπεδη κινητοποίηση.

Σήμερα, οι αποδόσεις των κλάσεων των στρατευμένων λόγω της υπογεννητικότητας, της αποφυγής στρατεύσεως αλλά και της αυξήσεως των νομίμων απαλλαγών για λόγους υγείας έχουν σημαντικά μειωθεί. Η χαμηλή απόδοση, σε συνδυασμό με τη σημερινή διάρκεια της θητείας και τον υψηλό αριθμό των μονάδων έχει οδηγήσει σε χαμηλά ποσοστά στελέχωσης. Δεν είναι όμως μόνο η χαμηλή επάνδρωση το πρόβλημα. Συνέπεια της χαμηλής στελέχωσης είναι η υποβάθμιση της στρατιωτικής εκπαίδευσης των κληρωτών οπλιτών, αυτών δηλαδή που αύριο θα αποτελέσουν την εφεδρεία που σε περίπτωση κρίσεως ή πολέμου θα συμπληρώσει τη δύναμη των μαχίμων δυνάμεων. Αναπόφευκτα, σήμερα οι στρατευμένοι νέοι μας, ξοδεύουν μεγάλο μέρος της θητείας τους σε καθήκοντα φύλαξης εγκαταστάσεων και διάφορα άλλα αναγκαία πάρεργα, σε βάρος της στρατιωτικής εκπαιδεύσεως. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί μια απαξίωση του θεσμού της στράτευσης που είναι πολύ πιο επικίνδυνη ακόμη και από αυτή την ίδια την χαμηλή επάνδρωση των Μονάδων.

Εύκολη πάντα η κριτική και η επισήμανση των προβλημάτων αλλά το ζητούμενο είναι η παρουσίαση ρεαλιστικών προτάσεων. Σίγουρα, η δημογραφική κρίση αντιμετωπίζεται -σε όσο βαθμό είναι αυτό δυνατόν- μακροχρόνια. Τα γεωπολιτικά όμως ρίσκα είναι σήμερα υπαρκτά και οι αμυντικές ανάγκες είναι άμεσες και δεν μπορούν να περιμένουν την απόδοση μελλοντικών μέτρων που ελπίζουμε -έστω και καθυστερημένα- να υιοθετηθούν και κυρίως να εφαρμοστούν με συνέπεια. Λύσεις έχουν προταθεί κατά καιρούς από τις στρατιωτικές ηγεσίες, λαμβάνοντας υπόψη και τις οικονομικές δυνατότητες της χώρας και οι οποίες λύσεις δεν εμπεριέχουν απαγορευτικό οικονομικό κόστος. Εμπεριέχουν όμως πολιτικό κόστος, όχι τραγικό, με την προϋπόθεση της κατάλληλης σχεδίασης, εφαρμογής και της στρατηγικής επικοινωνίας.

Κατά την προσωπική μου εκτίμηση και για την αντιμετώπιση της χαμηλής επάνδρωσης, ενέργειες θα πρέπει να αναληφθούν άμεσα στις παρακάτω κατευθύνσεις:

Επαναφορά της θητείας στο Στρατό Ξηράς στους 12 μήνες. Ενδεχόμενα ο 12ος μήνας θα μπορούσε να είναι μήνας «αδείας» και στους 2 προηγούμενους να δίδεται επίδομα ίσο με αυτό του ταμείου ανεργίας. Τα πολυδιαφημιζόμενα πλεονάσματα πρέπει κάποια στιγμή να κατευθυνθούν και στην άμυνα της χώρας!

Στράτευση γυναικών, για μικρότερο αρχικά χρονικό διάστημα από των ανδρών και στελέχωση εγκαταστάσεων και μη μάχιμων μονάδων με πρόνοια υπηρέτησης ακόμη και σε βάρδιες και ει δυνατόν εγγύς του τόπου διαμονής τους. Με τον τρόπο αυτό το μέγιστο των αρρένων θα παραμένει στις μονάδες εκστρατείας.

Υποχρεωτική στράτευση όλων των νέων στην ηλικία των 19 ή 20 ετών, με συνέπεια τη σημαντική μείωση των «φυγόστρατων».

Καλύτερη αξιοποίηση των εφέδρων, με ριζοσπαστικές αλλαγές στην απονομή ειδικοτήτων, στη μετεκπαίδευση και στην επιστρατευτική τοποθέτηση.

Η εφαρμογή των παραπάνω προτάσεων -συνολικά, μερικά, τμηματικά ή συνδυαστικά- εκτιμώ θα αμβλύνει το πρόβλημα και θα επιτρέψει σταδιακά τη μείωση της θητείας των αρρένων ειδικά εάν πλαισιωθεί και με μια ριζοσπαστική αναδιοργάνωση του στρατεύματος.

Αναμφίβολα, όλες οι προτάσεις έχουν παρενέργειες, οικονομικό κόστος, απαιτούν νομοθετικές ρυθμίσεις και κυρίως την αποδοχή τους εκ μέρους της κοινωνίας, η οποία σήμερα, κατά γενική ομολογία, παρουσιάζει αξιοσημείωτα σημάδια ωρίμανσης που ξεπερνούν τις εκλογικές και πελατειακές ανησυχίες και σκοπιμότητες του πολιτικού κόσμου.

___________________________

* ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ- Αντιστράτηγος (εα)

• Πτυχιούχος τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Παντείου Πανεπιστημίου

• Μεταπτυχιακό στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

• Υποψήφιος Διδάκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

• Διευθυντής Μελετών του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ)

• Συνεργάτης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ)

• Διαλέκτης και συνεργάτης στη Σχολή Εθνικής Αμύνης (ΣΕΘΑ)

• E-mail: rafaelmarippo@yahoo.gr

Περισσότερα »

Οι συνέπειες της παραμέλησης της Άμυνας

Του Ιπποκράτη Δασκαλάκη *

Μετά από μια σχεδόν δεκαπενταετία εξοπλιστικής απραξίας το τελευταίο δωδεκάμηνο παρατηρείται μια ελπιδοφόρα κινητικότητα. Η περίοδος της απραξίας δεν ήταν αποτέλεσμα αποκλειστικά της οικονομικής κρίσης της χώρας -που έγινε αντιληπτή το 2009- αλλά κυρίως λανθασμένων επιλογών και αξιολογήσεων του συνόλου των πολιτικών ηγεσιών, για το μέγεθος, είδος και διάρκεια της απειλής. Οι αιθεροβατούσες εκτιμήσεις περί «εξημέρωσης του θηρίου» μέσω της ευρωπαϊκής πορείας μαζί με τις επικίνδυνες θεωρήσεις περί δυνατότητας εξεύρεσης συναινετικής «έντιμης» λύσης (win-win) είχαν κάνει την εμφάνιση τους από τα μέσα της δεκαετίας του 1990. Η κρίση των Ιμίων διέλυσε πρόσκαιρα αυτές τις αντιλήψεις και οδήγησε σε μια αλόγιστη και ασυντόνιστη εξοπλιστική φρενίτιδα. Η τελευταία, καίτοι ενδυνάμωσε την άμυνα της χώρας με την απόκτηση -υπό συνθήκες εσπευσμένων διαδικασιών- πληθώρας αξιόλογων οπλικών συστημάτων, δεν κατόρθωσε να εξασφαλίσει την αναγκαία μακροπρόθεσμη υποστήριξη, λειτουργικότητα και εκσυγχρονισμό αυτών των όπλων. Ακόμη δε χειρότερα, δεν μπόρεσε να δώσει ώθηση στη δημιουργία μιας αξιόλογης εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας αλλά ούτε και να κατανείμει σε βάθος χρόνου τις εξοπλιστικές ανάγκες, σε συνάρτηση με την εκτιμώμενη εξέλιξη του εθνικού μας προϊόντος και φυσικά και την απειλή.

Οι αδύναμες κυβερνήσεις των περιόδων κορύφωσης της οικονομικής κρίσης υπέκυψαν άνευ αντιρρήσεων στις απαιτήσεις των δανειστών για μια ουσιαστική «εξαφάνιση» όχι μόνο των εξοπλιστικών δαπανών αλλά και αυτών των πιστώσεων των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων. Η αποδυνάμωση αυτή  συνοδεύθηκε και από μια πολιτική γενικότερης αποδυνάμωσης των ενόπλων δυνάμεων, με πολλαπλές ενέργειες -από μέρος του πολιτικού κόσμου- καθώς με ανησυχία διέβλεπαν την απαξίωση των κομμάτων και την εκτόξευση της λαϊκής εμπιστοσύνης προς το στράτευμα. Μια αρρωστημένη αντίληψη και εξωπραγματική ανησυχία που επί δεκαετίες συνεχίζει να βασανίζει τον πολιτικό κόσμο, η εξέταση της οποίας, ξεφεύγει του στόχου της παρούσης σύντομης ανάλυσης.

Στην άλλη μεριά του Αιγαίου, η δυναμικά ανερχόμενη Τουρκία, με συνέπεια και συνέχεια, όλα αυτά τα χρόνια, ενίσχυε την στρατιωτική της ισχύ. Η χώρα αυτή καίτοι γνώρισε οικονομικές και πολιτικές κρίσεις, συνέχισε να εργάζεται άοκνα, παρά τις αναπόφευκτες αστοχίες, για τη δημιουργία αμυντικής βιομηχανίας ικανής να υποστηρίζει την στρατιωτική μηχανή της και ταυτόχρονα να καταστεί εξαγωγέας πολεμικού υλικού. Ακόμη όμως και στον τομέα των πολλά υποσχόμενων νέων τεχνολογιών ο αντίπαλος προηγείται ημών. Φυσικά τα μεγέθη των δύο χωρών, η φύση των καθεστώτων και της κοινωνικής κατάστασης, επιβάλλουν προσεκτικές και μη ισοπεδωτικές προσεγγίσεις αλλά είναι προφανές ότι η συνέπεια, η συνέχεια και ο ορθός προγραμματισμός ανταμείβονται. Αποτελεί δε ευτυχές γεγονός ότι ο «Σουλτάνος», εδώ και τρία τουλάχιστον χρόνια, προσπαθεί απεγνωσμένα, με τις δηλώσεις και προκλητικές του ενέργειες, να μας ξυπνήσει από το βαθύ λήθαργο μας. Ενδεχομένως, η ηγεσία της Άγκυρας να έχει καταληφθεί και από μια μεγαλοϊδεατική επιδίωξη ολοκλήρωσης σημαντικών επεκτατικών στόχων προ του εορτασμού των 100 ετών από τη γέννηση του σύγχρονου τουρκικού κράτους (2023).

Υπό αυτές τις πιεστικές περιστάσεις, η ενδυνάμωση της παραμελημένης αμυντικής μας ισχύος είναι επιτακτική όσο ποτέ άλλοτε και είναι μονόδρομος. Οι σημερινές πολιτικές και στρατιωτικές ηγεσίες, παρά το δυσεπίλυτο πρόβλημα εξεύρεσης πόρων για μακροχρόνια προμήθεια οπλικών συστημάτων, πρέπει να προχωρήσουν στις επιβεβλημένες ενέργειες για μια άμεση (έστω και μερική) αποκατάσταση της κλονισθείσας ισορροπίας ισχύος. Οι κινήσεις θα πρέπει να είναι απόλυτα σταθμισμένες για αναβάθμιση ή απόκτηση των επικαλούμενων πολλαπλασιαστών ισχύος και για προμήθεια κρισίμων υποσυστημάτων που θα αυξήσουν τις διαθεσιμότητες των ήδη υπηρετούντων οπλικών συστημάτων. Αναμφίβολα, το «επείγον» ορισμένων προμηθειών δεν διευκολύνει τυχόν συμπίεση τιμών, μάλλον κινείται στην αντίθετη κατεύθυνση. Κατά συνέπεια, οποιαδήποτε προσπάθεια, για επίτευξη ικανοποιητικής τιμής, συνθηκών εξόφλησης, χρόνων παράδοσης, συμπαραγωγής, εξασφάλισης «εν συνεχεία υποστήριξης», «πυροσβεστικής ενδιάμεσης λύσης», θα πρέπει να προβλέπει ικανές (δελεαστικές) ποσότητες προμηθειών έστω και σε βάθος χρόνου. Οι λύσεις συμπαραγωγής, με άλλα κράτη, εμφανίζουν ικανοποιητικές πιθανότητες ολοκλήρωσης και εξασφάλισης της «εν συνεχεία υποστήριξης» του συστήματος αλλά υστερούν σε χρόνους παράδοσης, ενίοτε στις προδιαγραφές των μέσων και χαρακτηρίζονται από μακροχρόνια απόσβεση της αναγκαίας επένδυσης. Από την άλλη μεριά, παραχωρήσεις πλεονάζοντος αμυντικού υλικού (δωρεάν ή σε προνομιακές τιμές) απαιτούν προσεκτική αξιολόγηση καθώς, συνήθως, τα υποκρυπτόμενα μειονεκτήματα αντισταθμίζουν τυχόν οφέλη, χωρίς βεβαίως να αποκλείεται και η περίπτωση μιας «πραγματικής ευκαιρίας». Βασική σημασία για την αντιμετώπιση, του πραγματικά δυσεπίλυτου για εμάς προβλήματος, αποτελεί η όσο το δυνατόν περισσότερο ολιστική αντιμετώπιση του, μακράν σπασμωδικών και ασυντόνιστων κινήσεων.

Δυστυχώς, η εκ μέρους μας προβολή της γεωστρατηγικής μας αξίας και η αντ’ αυτής είσπραξη «ανταλλαγμάτων», έχει περιορισμένα όρια, λόγω της ευρωπαϊκής ελλείψεως πολιτικού οράματος και ύπαρξης μικρολογιστικής αντίληψης αλλά και μιας διστακτικής -και παράλληλα επιχειρηματικής- αμερικανικής επιλογής «ίσων αποστάσεων», με την έωλη ελπίδα της τουρκικής επαναπροσέγγισης.

Αναμφίβολα, η υπερδεκαετής παραμέληση της άμυνας προκάλεσε ανατροπή στο ισοζύγιο ισχύος Ελλάδος και Τουρκίας με τάσεις μεγέθυνσης -σε βάρος μας- για τα επόμενα χρόνια. Σύσσωμος ο πολιτικός μας κόσμος και οι ένοπλες δυνάμεις, επιβάλλεται να επιστρατεύσουν όλες τις ικανότητες τους για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα ασφάλειας που δημιουργήθηκε. Οι ένοπλες δυνάμεις επιβάλλεται να καλύψουν το χάσμα της ποσότητας (αλλά και της ποιότητας που επιφέρει η τουρκική πολεμική εμπειρία) με ανώτερες στρατηγικές-επιχειρησιακές-τακτικές-ατομικές ικανότητες και καινοτομίες για εκμετάλλευση όλων των ημετέρων πλεονεκτημάτων και αδυναμιών του αντιπάλου. Καθήκον της κυβέρνησης είναι επίσης να ενημερώσει υπεύθυνα τον ελληνικό λαό -χωρίς να δημιουργεί κλίμα κινδυνολογίας- και να συνεγείρει όλες τις συνιστώσες του ελληνισμού για αυτήν την προσπάθεια. Μέρος του πολυδιαφημιζόμενου «πρωτογενούς πλεονάσματος» πρέπει να κατευθυνθεί και προς την αμυντική ενίσχυση και δοκιμασμένες λύσεις του παρελθόντος (πχ κρατήσεις υπέρ ταμείου εθνικής άμυνας) πρέπει να επανεξεταστούν.

Ο σωστά ενημερωμένος Ελληνικός λαός, παρά τις οικονομικές δοκιμασίες που έχει υποστεί, βλέποντας μια διακομματική σύμπνοια στο εθνικό αυτό θέμα, σίγουρα θα αποδεχθεί λελογισμένες και ορθά δικαιολογημένες θυσίες που θα συνοδεύονται από ένα επιζητούμενο «συμμάζεμα» του κράτους. Δυστυχώς δεν υπάρχουν πλέον ούτε εύκολες και ανώδυνες λύσεις αλλά ούτε και χρόνος. Η επιλογή είναι μεταξύ τριών δρόμων: της σταδιακής υποχώρησης έναντι των τουρκικών απαιτήσεων αποφεύγοντας (προσωρινά) ρίσκα, κινδύνους και θυσίες, της ανάληψης των επιβεβλημένων προσπαθειών αναχαίτισης του τουρκικού επεκτατισμού (με το αντίστοιχο πολύπλευρο κόστος και κινδύνους) και της ουτοπικής προσμονής ενός θαύματος μέσω της επέμβασης διαγαλαξιακών δυνάμεων! Ουδεμία επιλογή δεν εγγυάται την επιτυχία αλλά η ιστορία και μακρόχρονη επιβίωση αυτού του λαού επιτεύχθηκε κόντρα στις ψυχρές εκτιμήσεις αριθμητικών παραμέτρων στηριζόμενη όμως στη σύμπνοια και στη συλλογική μεθοδική προσπάθεια και αυτοθυσία.

______________________________

* Ο Ιπποκράτης Δασκαλάκης είναι Αντιστράτηγος (εα)

 -Πτυχιούχος τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Παντείου Πανεπιστημίου

-Μεταπτυχιακό στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

-Υποψήφιος Διδάκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

-Διευθυντής Μελετών του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ)

-Συνεργάτης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ)

-Διαλέκτης και συνεργάτης στη Σχολή Εθνικής Αμύνης (ΣΕΘΑ)

-rafaelmarippo@yahoo.gr

(ΠΗΓΗ: liberal.gr)

Περισσότερα »

Περί εξοπλισμών και αναδιοργάνωσης των Ενόπλων Δυνάμεων

Του Αντιστράτηγου ε.α. Ιπποκράτη Δασκαλάκη*

Η παρουσίαση της σύντομης ανάλυσης που ακολουθεί βασίζεται σε δύο βασικές παραδοχές. Αμφότερες αναφέρονται στον τρόπο αντιμετώπισης της επεκτατικότητας της γειτονικής χώρας, Τουρκίας...

Διαβάστε την συνέχεια:

Περισσότερα »

Νέο Σεμινάριο στο ΕΛΙΣΜΕ: «Διεθνή Θέματα» (ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ)

Ο κ. Γεώργιος Δουδούμης, Πρ. Οικονομικός Πρέσβης Συγγραφέας Μέλος ΔΣ, ΕΛΙΣΜΕ, συντονίζει το Σεμινάριο «Διεθνή Θέματα» κάθε Τετάρτη από 8/5 έως 26/6/2019 18:00-20:30, στο Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, 28ης Οκτωβρίου (Πατησίων) 88 1ος όρ., 104 34 Αθήνα.

Δείτε το πρόγραμμα Διαλέξεων:

Περισσότερα »

Η σταδιακή επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων

Του Υποστράτηγου ε.α. Ιπποκράτη Δασκαλάκη*

Η εβδομάδα που πέρασε εστίασε την προσοχή της κοινής γνώμης και των ΜΜΕ σε «αριθμούς». Ενώ δεν είχαμε προλάβει να συνέλθουμε από την έκπληξη (ευχάριστη ή δυσάρεστη για άλλους) της εξασφάλισης 80 θετικών ψήφων από το Ζάεφ, υπέρ της τροποποίησης του Συντάγματος της ΠΓΔΜ και πληροφορηθήκαμε τη σχεδιαζόμενη δρομολόγηση ενεργειών σταδιακής επέκτασης της ελληνικής αιγιαλίτιδος ζώνης από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια.

Η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων (αιγιαλίτιδος ζώνης) από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια απορρέει από το υφιστάμενο διεθνές συμβατικό και εθιμικό δίκαιο. Οι τουρκικές θέσεις, κατά της ελληνικής επέκτασης, είναι αδύναμες. Προφανώς η Άγκυρα αναγνωρίζουσα αυτό το γεγονός, έχει προσφύγει εδώ και χρόνια (1994) στην απειλή ότι οποιαδήποτε επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο θα αποτελέσει «casus belli». Σημειώνεται ότι η Τουρκία έχει επιλέξει την ακραία αυτή μορφή αντίδρασης (απειλής) έναντι του ζητήματος της επεκτάσεως των χωρικών υδάτων όχι μόνο ένεκα του σχετικού αδύναμου των επιχειρημάτων της αλλά κυρίως του γεγονότος ότι η επέκταση της ελληνικής αιγιαλίτιδος ζώνης θα συμπαρασύρει υπέρ της Ελλάδος και σωρεία άλλων χρονιζόντων προβλημάτων (εύρος εναερίου χώρου, υφαλοκρηπίδα στο Αιγαίο, όρια FIR, όρια Ζώνης Έρευνας και Διάσωσης στο Αιγαίο). Βεβαίως και η Άγκυρα, μη αναγνωρίζουσα τυχόν επέκταση, εξυπακούεται ότι θα συνεχίσει να δημιουργεί προσκόμματα και στα υπόλοιπα ζητήματα αλλά πλέον τα νομικά της επιχειρήματα θα είναι ασθενικά έως ανύπαρκτα. Ως εκ τούτου η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων θα πρέπει να αποτελεί έναν από τους μέγιστους εθνικούς στόχους καθώς προωθεί αναμφίβολα τα εθνικά μας συμφέροντα αλλά αναντίρρητα δημιουργεί και ρίσκο (όπως κάθε ενέργεια με θετικό πρόσημο). Ενώ η επέκταση των χωρικών υδάτων αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα και σημαντική πολιτική απόφαση υπάρχουν και τεχνικά ζητήματα (αντιμετώπιση κόλπων και μέθοδοι υπολογισμού των γραμμών βάσεως) που ειδικά σε περιορισμένους χώρους με πληθώρα νήσων, παράγουν όχι ευκαταφρόνητα αποτελέσματα ακόμη και με τη χρήση χωρικών υδάτων 6 ναυτικών μιλίων.

Η αναγγελθείσα σταδιακή, εκ δυσμών, έναρξη της επέκτασης της αιγιαλίτιδος ζώνης μας στα 12 ναυτικά μίλια κρίνεται θετικά με υπαρκτό και δικαιολογημένο και τον αντίλογο. Ο αντίλογος, κατά της σταδιακής επέκτασης, εστιάζεται στην ενδεχόμενη επιβεβαίωση (λόγω της μη συμπεριλήψεως της περιοχής του Αιγαίου) των τουρκικών ισχυρισμών περί « ιδιαιτερότητας των συνθηκών του Αιγαίου Πελάγους». Η σταδιακή όμως επέκταση, με ταυτόχρονη δήλωση των προθέσεων της εν καιρώ ολοκλήρωσης της, εκτιμώ ότι εξασφαλίζει περισσότερα πλεονεκτήματα (και διαπραγματευτικά οφέλη προς πολλαπλές κατευθύνσεις) έναντι της μέχρι σήμερα αδράνειας (συνοδευόμενης με δηλώσεις μελλοντικής εξάσκησης του δικαιώματος) που προέρχεται από τα φοβικά μας σύνδρομα. Ενδεχομένως, η συμπερίληψη στη σχεδιαζόμενη επέκταση και περιορισμένων ηπειρωτικών και νησιωτικών εδαφών που βρέχονται από το Αιγαίο Πέλαγος (ίσως και μακράν των μικρασιατικών ακτών) θα ήταν θετική για τις εθνικές θέσεις φέρουσα σε δύσκολη θέση την Άγκυρα και «ροκανίζουσα» το αξιόπιστο (της μάλλον προβληματικής) απειλής του «casus belli».

Δικαιολογημένη και η ανησυχία της χρονικής συγκυρίας (οικονομική κρίση, ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο) της ανακοίνωσης της ελληνικής πρόθεσης. Όμως οι οικονομικές δυσκολίες και δημοσιονομικοί περιορισμοί (ανεξαρτήτως ονομασίας) θα παραμείνουν στη ζωή μας για τις επόμενες δεκαετίες και ως εκ τούτου θα πρέπει να σταματήσουν να θεωρούνται λόγος απεμπόλησης κυριαρχικών δικαιωμάτων. Είναι υποχρέωση της πολιτείας αλλά και όλων ημών, να βρούμε την χρυσή τομή της επίτευξης των εθνικών στόχων μας μέσα στο υπάρχον δυσμενές οικονομικό περιβάλλον. Αναφορικά με το δεύτερο επιχείρημα, της παράλληλης έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο, η ταυτόχρονη σταδιακή επέκταση των χωρικών μας υδάτων μάλλον αποτελεί μια κατάλληλη κίνηση χαμηλού ρίσκου που δρομολογεί μια δυναμική (ανάλογη της κυπριακής προσπάθειας εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων προ ετών). Σε κάθε περίπτωση, στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου θα πρέπει να αποφύγουμε να ανεβάσουμε την ένταση, αφενός λόγω της σχετικά πλεονεκτικής θέσης μας -την παρούσα στιγμή- στις διεθνείς ισορροπίες και συμφέροντα αλλά αφετέρου λόγω και των αντικειμενικών δυσκολιών στο συγκεκριμένο θέατρο επιχειρήσεων. Θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί, ότι η τεταμένη κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο, δημιουργεί ευκαιρίες αντιπερισπασμού σε άλλα σημεία και θέματα, αρκεί βέβαια να έχουμε ορθά ζυγίσει συνέπειες-κινδύνους-συμμάχους και ενδεχόμενα σενάρια.

Η έναρξη και κυρίως η ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας επέκτασης, σε όλα τα μήκη και πλάτη, των ελληνικών ηπειρωτικών και νησιωτικών ακτογραμμών πρέπει να αποτελεί πάγιο εθνικό στόχο και να συνοδεύεται από την ανάλογη προετοιμασία καθώς πρέπει να αναμένεται η έντονη αντίδραση της Άγκυρας που δύσκολα όμως θα καταφύγει στην υλοποίηση της απειλής της. Φυσικά και θα αντιδράσει αμφισβητώντας στην πράξη, ίσως και προκλητικά, τις δικές μας ενέργειες. Σίγουρα επί σειρά ετών, μετά την επέκταση, θα αντιμετωπίζουμε σωρεία προκλήσεων κρίσεων εξ αφορμής κατασκευασμένων και τυχαίων περιστατικών. Αυτή όμως η κατάσταση δεν επικρατεί και σήμερα χωρίς όμως να έχουμε διεκδικήσει τα δικαιώματα μας που καταφανώς απορρέουν από το διεθνές δίκαιο? Επιπρόσθετα η ελληνική πολιτεία πρέπει από τώρα να διαθέτει σε ετοιμότητα προεδρικό διάταγμα άμεσης επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια για όλη την επικράτεια. Τα παράθυρα ευκαιρίας στη διεθνή πολιτική συχνά διαρκούν ακόμη και ώρες!

Η επέκταση των χωρικών υδάτων προσφέρει στη χώρα μας την ευκαιρία (που φυσικά και συνοδεύεται με ανάλογο ρίσκο) της υπέρβασης σωρείας ελληνοτουρκικών προβλημάτων υπέρ αυτής. Σε κάθε περίπτωση το θέμα είναι εθνικά ευαίσθητο και με πολλαπλούς παραμέτρους. Για αυτό το λόγο θα πρέπει να υπάρξει μεθοδική προετοιμασία και σχεδιασμός. Θα πρέπει να εξεταστούν σε βάθος προϋπάρχουσες αποφάσεις διεθνών οργάνων επί θεμάτων χωρικών υδάτων, νομολογία και διεθνής πρακτική σε περιπτώσεις σταδιακής επέκτασης, να διεξαχθούν διπλωματικές επαφές και να υπάρξει εξασφάλιση διεθνούς υποστήριξης σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερη έκταση ( η χρήση ανταλλαγμάτων να θεωρείται βεβαία), να επιλεγούν οι κατάλληλοι χρόνοι υλοποίησης των ενεργειών και να ληφθούν σοβαρά υπόψη οι ενδεχόμενοι αντιπερισπασμοί Τουρκίας και άλλων δυνάμεων. Θεμέλιος λίθος, η ετοιμότητα έμπρακτης αντιμετώπισης κάθε είδους κρίσεως (χειρισμός κρίσεων δηλαδή) με ποικιλία επιλογών και μέσων (στρατιωτικών και μη) και κυρίως η ύπαρξη ξεκάθαρων κυβερνητικών επιλογών και εναλλακτικών δράσεων με εθνική συναίνεση και αποφασιστικότητα. Συγχρόνως, αναρωτιέμαι εάν η ελληνική κυβέρνηση, όταν αποδέχθηκε τις αμερικανικές παραινέσεις-συμβουλές για διευθέτηση του σκοπιανού ζητήματος με πλήθος ελληνικών υποχωρήσεων (καθώς και άλλες παραχωρήσεις προς την Ουάσιγκτον), κατόρθωσε να εξασφαλίσει την αμερικανική υποστήριξη για τη συνολική επέκταση των χωρικών υδάτων? Βέβαια ανάλογες διαβεβαιώσεις συνήθως δεν ανακοινώνονται δημοσίως αλλά οι συμφωνηθείσες ενέργειες υλοποιούνται την κατάλληλη χρονική στιγμή. Ας είμαστε αισιόδοξοι!

Πάντως, το βασικότερο σημείο είναι να αντιληφθούμε όλοι ότι το θέμα της αιγιαλίτιδος ζώνης (και γενικότερα των ελληνοτουρκικών σχέσεων) δεν προσφέρεται για κομματική εκμετάλλευση. Δυστυχώς θα πρέπει να επισημάνω ότι ο τρόπος και χρόνος της προβολής της πρόθεσης επέκτασης, δημιουργεί βάσιμες αμφιβολίες για το συνολικό χειρισμό του θέματος, για την ύπαρξη ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής και κυρίως συναίνεσης για την επίτευξη του κοινά αποδεκτού στόχου. Για άλλη μια φορά διακρίνω ερασιτεχνικούς χειρισμούς, προεκλογικές σκοπιμότητες, ενδοκυβερνητικές έριδες, έλλειψη διακομματικής συνεννόησης και ελλιπείς προετοιμασίες. Εύχομαι ολόψυχα να διαψευστώ.

(ΠΗΓΗ: huffingtonpost.gr)

___________________________

* ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ- Υποστράτηγος (εα)

• Πτυχιούχος τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Παντείου Πανεπιστημίου
• Μεταπτυχιακό στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
• Υποψήφιος Διδάκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
• Διευθυντής Μελετών του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ)
• Συνεργάτης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ)
• Διαλέκτης και συνεργάτης στη Σχολή Εθνικής Αμύνης (ΣΕΘΑ)
• rafaelmarippo@yahoo.gr

Περισσότερα »

Η Τραγική Πτώση του Mirage και οι Εκτιμήσεις για τις Εξελίξεις

Του Υποστράτηγου ε.α. Ιπποκράτη Δασκαλάκη*

Η πτώση του αεροσκάφους Mirage 2000-5 της Πολεμικής μας Αεροπορίας που συμπαρέσυρε στο θάνατο τον πιλότο Σμηναγό (Ι) Γιώργο Μπαλταδώρο, υπενθύμισε με τον πλέον τραγικό τρόπο το κόστος της αμυντικής αποτροπής. Τα στατιστικά στοιχεία των απωλειών της αεροπορίας μας, αποδεικνύουν τον βαρύτατο φόρο αίματος που καταβάλουν οι Έλληνες χειριστές καλούμενοι να ενεργούν υπό πιεστικές συνθήκες πραγματικών επιχειρησιακών αποστολών και της προσπάθειας απόκτησης και διατήρησης υψηλού επιπέδου εκπαίδευσης και αποτελεσματικότητας. Δυσθεώρητα και τα ποσά που απαιτούνται για την απόκτηση, εξοπλισμό, αναβάθμιση, λειτουργία και συνεχή υποστήριξη των σύγχρονων πολεμικών συστημάτων.

Ανάλογες απώλειες, έχουν γνωρίσει τις τελευταίες δεκαετίες και οι υπόλοιποι κλάδοι των ενόπλων δυνάμεων με ορισμένα εξίσου τραγικά ατυχήματα - σε ασκήσεις, κινητοποιήσεις, μετακινήσεις, καθημερινές δραστηριότητες - που συνήθως όμως δεν προκαλούν το αντίστοιχο ενδιαφέρον των μέσων ενημερώσεως. Γεγονός είναι ότι το σύνολο των ενόπλων δυνάμεων των συγχρόνων κρατών αντιμετωπίζει ατυχήματα και απώλειες με περιόδους κορύφωσης και κάμψεως. Ορισμένα μάλιστα κράτη, έχουν υψηλούς δείκτες ατυχημάτων στα διάφορα οπλικά συστήματα τους, ως αποτέλεσμα ελλιπούς συντήρησης, ανεπαρκούς εκπαίδευσης και μη τήρησης των κανόνων ασφαλείας. Ο γενικός κανόνας αποδεικνύει ότι η αύξηση των ωρών επιχειρησιακής λειτουργίας και οι ρεαλιστικές συνθήκες εκπαίδευσης και εκτέλεσης των αποστολών ενέχουν και μεγαλύτερο αριθμό ατυχημάτων και απωλειών.

Η ευχή ότι το εκάστοτε «σημερινό» ατύχημα θα είναι και το τελευταίο, αποτελεί μια ανεκπλήρωτη προσδοκία που σε τελευταία ανάλυση έρχεται σε αντίθεση με τους νόμους της φύσεως. Η παρατήρηση αυτή φυσικά δεν αναιρεί την ανάγκη ενδελεχούς εξέτασης κάθε ατυχήματος και λήψεως των αναγκαίων μέτρων προστασίας πριν από κάθε δραστηριότητα. Εδώ όμως υπεισέρχεται η ανάγκη ρεαλιστικής εκπαίδευσης των ενόπλων δυνάμεων, γεγονός που επιβάλει την εκτέλεση ορισμένων δραστηριοτήτων υψηλού ρίσκου άρα και στατιστικά αναπόφευκτων ατυχημάτων. Δυστυχώς αυτό είναι μια πραγματικότητα την οποία πρέπει να αποδεχθούμε. Συγχρόνως όμως θα πρέπει η πολιτεία να αναλάβει την πλήρη και αναλογική - με το αποτέλεσμα και συνθήκες- στήριξη όλων αυτών των θυμάτων, λιγότερο ή περισσότερο γνωστών, της ειρηνικής περιόδου.

Η πτώση του αεροσκάφους Mirage, επιστρέφοντας από αποστολή αναχαίτισης, έδωσε επίσης και την ευκαιρία τηλεφωνικής επικοινωνίας των πρωθυπουργών Ελλάδος και Τουρκίας, με τον τελευταίο να εκφράζει τα συλλυπητήρια του για την απώλεια του Έλληνα πιλότου. Πιθανόν να δίδεται μια ευκαιρία μιας προσωρινής εκτόνωσης του συγκρουσιακού κλίματος των δύο χωρών. Οι γενικότεροι κίνδυνοι μιας πρωτόγνωρης ανάφλεξης στην Νοτιανατολική Μεσόγειο, με αφορμή και το θέμα της Συρίας, εκτιμάται ότι ίσως να οδηγήσουν να «πέσουν» οι τόνοι στα ελληνοτουρκικά. Μια σχετικά σύντομη θετική απόφαση της τουρκικής δικαιοσύνης, για το θέμα των δύο Ελλήνων στρατιωτικών που κρατούνται στις φυλακές της Αδριανούπολης, θα μπορούσε να αποτελέσει μια ευχάριστη τουρκική πρωτοβουλία καθώς η Άγκυρα μάλλον εκτιμά ότι οι αντικειμενικοί στόχοι της έχουν επιτευχθεί.

Πρέπει όμως να συνειδητοποιήσουμε ότι οποιαδήποτε εκτόνωση ακόμη και καλοδεχούμενη εξέλιξη, θα αποτελέσουν προσωρινή ανάπαυλα στις τεταμένες σχέσεις Ελλάδος και Τουρκίας. Η Άγκυρα διακατέχεται από την επιθυμία ανάδειξης σε περιφερειακή δύναμη και ωθούμενη από την άνοδο των συντελεστών ισχύος της, διατηρεί αναθεωρητικούς στόχους έναντι όλων των γειτόνων της.

Η επόμενη κρίση θα επέλθει μάλλον σύντομα στη Νοτιανατολική Μεσόγειο, επιχειρησιακό περιβάλλον ευνοϊκό για την Τουρκία, όταν οι υποθαλάσσιες πετρελαϊκές έρευνες της Άγκυρας, σε ελλαδικές περιοχές, θα φέρουν Αθήνα και Λευκωσία έναντι κρισίμων διλημμάτων. Έως τότε ας ελπίσουμε για μια προσωρινή εκτόνωση της έντασης με την προϋπόθεση της λήψεως όλων των αναγκαίων μέτρων επαγρύπνησης και προπαρασκευής σε κάθε επίπεδο. Δυστυχώς αυτά τα μέτρα θα εξακολουθήσουν να έχουν κόστος αίματος, οικονομικό κόστος μέσω της απαραίτητης στοχευμένης ενίσχυσης των αμυντικών δυνατοτήτων αλλά και πολιτικό κόστος με την ομόφωνη ανάληψη αναγκαίων αποφάσεων. Σε κάθε περίπτωση, η παρούσα ένταση Ελλάδος-Τουρκίας φαίνεται να λαμβάνει μόνιμο χαρακτήρα και η προετοιμασία μας πρέπει να είναι ανάλογη και με στόχευση για παρατεταμένη διάρκεια με έναν αντίπαλο που θα διατηρεί την πρωτοβουλία των κινήσεων-προκλήσεων και με αυξανόμενο ειδικό βάρος και δυνατότητες.

Κανένα κείμενο δεν θα μπορούσε αυτές τις ημέρες να κλείνει χωρίς την οφειλόμενη τιμή στον πεσόντα στην εκτέλεση του καθήκοντος, Σμηναγό (Ι) Γιώργο Μπαλταδώρο καθώς και στους εκατοντάδες, γνωστούς και άγνωστους, ήρωες της συγκρουσιακής και τεταμένης ειρηνικής συνύπαρξης Ελλάδος-Τουρκίας των τελευταίων 5 και πλέον δεκαετιών.

(huffingtonpost.gr)

___________________________

* ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ- Υποστράτηγος (εα)
• Πτυχιούχος τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Παντείου Πανεπιστημίου
• Μεταπτυχιακό στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
• Διευθυντής Μελετών του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ)
• Συνεργάτης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ)
• Διαλέκτης στη Σχολή Εθνικής Αμύνης (ΣΕΘΑ)

Περισσότερα »

Έβρος: Εστιάζοντας στο Δάσος και όχι στο Δένδρο

Του Υποστράτηγου ε.α. Ιπποκράτη Δασκαλάκη*

• Το συγκεκριμένο επεισόδιο αποτελεί μια ακόμη προσπάθεια ψυχολογικής (και όχι μόνο) εκμετάλλευσης του θέματος από την Άγκυρα, με στόχευση το εσωτερικό ακροατήριο της αλλά και το Eλληνικό
• Κάποτε μάλιστα θα έπρεπε η Ελληνική κοινή γνώμη (και τουρκική) να πληροφορηθούν τις συνθήκες αλλά κυρίως τις σημαντικές απώλειες που υπέστησαν οι υπέρτερες τουρκικές δυνάμεις στο μεθοριακό επεισόδιο –που δημιουργήθηκε εξ υπαιτιότητα τους - στο προγεφύρωμα του Πέπλου, το Δεκέμβριο του 1986

Σίγουρα είναι θλιβερό να βλέπει κανείς στη τηλεόραση Έλληνες και μάλιστα ένστολους στρατιωτικούς, να υφίστανται την ταπεινωτική διαδικασία της σύλληψης και μεταγωγής από τα όργανα ασφαλείας της γείτονος χώρας. Το αθέλητο αίσθημα απογοήτευσης γίνεται ακόμη μεγαλύτερο αν αναλογιστούμε και τις πρόσφατες εικόνες του πληγωμένου ΠΑΘ «Γαύδος» αλλά και του ακινητοποιημένου γεωτρύπανου της ΕΝΙ στην κυπριακή ΑΟΖ.

Το ατυχές περιστατικό στον Έβρο εντάσσεται στο πλαίσιο των αναπόφευκτων και συχνά μοιραίων (ευτυχώς όχι στη συγκεκριμένη περίπτωση) ανθρώπινων σφαλμάτων. Ως επί το πλείστον, μια ενδελεχής εξέταση αποδεικνύει και άλλους παράγοντες που συνετέλεσαν, λιγότερο ή περισσότερο, στη δυσμενή εξέλιξη.

Στο παραπάνω συνδυασμό αρνητικών συνθηκών και λανθασμένης ανθρώπινης απόφασης (αυτό που ο Clausewitz ονομάζει «τριβή»), δύο νεαρά στελέχη του Στρατού Ξηράς ακολουθώντας, κάτω από άσχημες συνθήκες ορατότητας τα ίχνη στο χιόνι, έχασαν το δρόμο τους και πέρασαν στην άλλη πλευρά των συνόρων. Ανάλογες ατυχίες έχουν πρόσφατα υποστεί ακόμη και σκάφη του πολεμικού ναυτικού των ΗΠΑ, εξοπλισμένα με σύγχρονα συστήματα εντοπισμού θέσεως και καθοδήγησης και βρέθηκαν στα χέρια των Ιρανών. Ατυχές το επεισόδιο - ίσως και αναπόφευκτο στην καθημερινή συνοριακή ρουτίνα - δυσμενής όμως η εξέλιξη του καθώς οι Τούρκοι απεφάσισαν (μπορεί να περίμεναν ολόκληρους μήνες μια ανάλογη ευκαιρία) να το εκμεταλλευθούν ποικιλοτρόπως. Δυστυχώς στην προσπάθεια τους αυτή - άθελα μας - γινόμαστε συνεργοί τους.

Καθώς δεν έχουμε αντιληφθεί ότι η αντιπαλότητα μας με την Τουρκία επεκτείνεται σε κάθε επίπεδο και σε κάθε δραστηριότητα και χωρίς να κατανοούμε τη σημασία των ψυχολογικών επιχειρήσεων αρχίσαμε μια ανεπίτρεπτη «σεναριολογία» για τις τουρκικές επιδιώξεις. Φυσικά και δεν μπορούσαμε να παρεμποδίζουμε την ηθελημένη (και σκηνοθετημένη) προβολή σκηνών της μεταγωγής των συλληφθέντων στρατιωτικών. Η δημιουργία όμως και προβολή, αρχικά εκ μέρους μας, σεναρίων «ανταλλαγής αιχμαλώτων» και παράθεσης ανησυχιών ή φημών εκβιαστικών τουρκικών προτάσεων εκτιμώ ότι μάλλον βλάπτουν την υπόθεση αλλά και τα εθνικά συμφέροντα μας. Αρκετά ειρωνικά η τουρκική πλευρά, αφού μας άφησε να «ξεσαλώσουμε», απορρίπτει αυτά τα σενάρια ως απαράδεκτα!

Η σύντομη επιστροφή των ανθρώπων μας σίγουρα πρέπει να αποτελεί βασικό στόχο της πολιτείας και ανησυχία και ευχή όλων. Η συνεχής προβολή όμως του θέματος με βαθυστόχαστες και πολλάκις επικίνδυνες -χάρη της δημοσιογραφικής αποκλειστικότητας - προσεγγίσεις, δημιουργεί μια αίσθηση αποπροσανατολισμού. Το βασικό πρόβλημα παραμένει η μακροπρόθεσμη και σταθερή τουρκική αναθεωρητική πολιτική σε βάρος της Ελλάδος. Το συγκεκριμένο επεισόδιο αποτελεί μια ακόμη προσπάθεια ψυχολογικής (και όχι μόνο) εκμετάλλευσης του θέματος από την Άγκυρα, με στόχευση το εσωτερικό ακροατήριο της αλλά και το Ελληνικό. Οι τουρκικές ψυχολογικές επιχειρήσεις συνήθως είναι καλά ενορχηστρωμένες, γεγονός που φαίνεται ότι παραβλέπουμε και τομέας που υστερούμε. Οι δηλώσεις του γνωστού συμβούλου του Τούρκου Προέδρου, Μπουλούτ, δεν αποτελούν εκφράσεις ενός γραφικού προσώπου. Συμβαδίζουν απόλυτα με τις εικόνες της μεταγωγής των στρατιωτικών μας και αποτελούν προειδοποίηση για το επόμενο στάδιο της «τιμωρίας μας» σε περίπτωση ηθελημένης ενέργειας ή ακόμη και ατυχήματος!

Η Ελληνική αντίδραση θα πρέπει να είναι η αποφυγή μεγέθυνσης της υπόθεσης, κατεύθυνση προς την οποία, ορθά κατά τη γνώμη μου, κινήθηκε η κυβέρνηση στη συγκεκριμένη περίπτωση. Με σεβασμό στην «ανεξάρτητη» τουρκική δικαιοσύνη και υπομονή, θα πρέπει να περιμένουμε στωικά τις αποφάσεις της, προετοιμάζοντας όμως - και παρασκηνιακά προειδοποιώντας- έντονες αντιδράσεις για την απαράδεκτη μεταχείριση της Άγκυρας έναντι «συμμάχων» στρατιωτών. Ανάλογα επεισόδια στην εποχή του ψυχρού πολέμου, όταν δεν υπήρχε ικανοποιητική συμβιβαστική λύση, οδηγούσαν σε αμοιβαίες απελάσεις επιλεγμένων διπλωματικών υπαλλήλων με προκατασκευασμένες αιτίες. Στην περίπτωση μιας απαράδεκτης εξέλιξης ή αδικαιολόγητης καθυστέρησης, η τουρκική πλευρά θα πρέπει να γνωρίζει ότι θα ακολουθήσουν ανάλογα αντίμετρα και περαιτέρω ψυχρότητα σε όλα τα επίπεδα.

Στο πλαίσιο των δικών μας ψυχολογικών επιχειρήσεων - με πολλαπλή πάντα στόχευση - θα μπορούσε κάλλιστα το ΥΕΘΑ να προβεί σε αποκαλύψεις των επεισοδίων στα οποία Τούρκοι στρατιωτικοί συνελήφθησαν στη συνοριογραμμή και σχεδόν άμεσα επεστράφησαν. Κάποτε μάλιστα θα έπρεπε η Ελληνική κοινή γνώμη (και τουρκική) να πληροφορηθούν τις συνθήκες αλλά κυρίως τις σημαντικές απώλειες που υπέστησαν οι υπέρτερες τουρκικές δυνάμεις στο μεθοριακό επεισόδιο –που δημιουργήθηκε εξ υπαιτιότητα στους - στο προγεφύρωμα του Πέπλου, το Δεκέμβριο του 1986.

Συνοψίζοντας θα επαναλάβω ότι η διαρκής στο τύπο μεμψιμοιρία για την τύχη των στελεχών μας, παράλληλα με διακίνηση σεναρίων δεν είναι παραγωγική ούτε για αυτά ούτε και για τα εθνικά μας συμφέροντα. Τα στελέχη των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, με την ένταξη τους στο στράτευμα έχουν ενστερνιστεί τους κινδύνους που αυτό εγκυμονεί και είναι περήφανα για την επιλογή τους. Γνωρίζουν δε πολύ καλά ότι το επεισόδιο στο Βόρειο Έβρο θα μπορούσε να είχε εξελιχθεί σε μια αιματηρή συμπλοκή με άγνωστες συνέπειες. Ας μη κάνουμε και εμείς - ως πολιτεία και Έλληνες - το λάθος των αγαπητών συναδέλφων μου και βλέποντας το δένδρο να χάσουμε το δάσος. Το μήνυμα της Ελλάδος -από κάθε πλευρά- προς την Τουρκία πρέπει να είναι ένα, απλό και αποφασιστικό: Τελειώνετε με αυτή την κακοπαιγμένη κωμωδία.

(huffingtonpost.gr - Φωτογραφία: Stringer-Reuters)

ΣΧΕΤΙΚΟ ΑΡΘΡΟ: Ένα άγνωστο επεισόδιο σε έναν καθημερινό πόλεμο

Περισσότερα »

SAIPEM 12000 και τα πλοκάμια της «Σουπιάς»

Του Υποστράτηγου ε.α. Ιπποκράτη Δασκαλάκη*

Είναι αναμφισβήτητο γεγονός ότι Ελλάδα και Κύπρος έχουν εμπλακεί σε μια μακροχρόνια κρίση με την αναθεωρητική Τουρκία σε πολλαπλά επίπεδα και θέατρα επιχειρήσεων. Ειδικά όμως η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, πέριξ της διαιρεμένης Μεγαλονήσου, για αντικειμενικούς λόγους, παρουσιάζει αρκετά μειονεκτήματα στην προβολή της αναγκαίας ισχύος του Ελληνισμού.

Τα πρόσφατα περιστατικά με το πλωτό γεωτρύπανο της ENI και την παρεμπόδιση του από το τουρκικό πολεμικό ναυτικό να πλησιάσει το σημείο γεώτρησης με την κωδική ονομασία «Σουπιά» στο οικόπεδο 3,κατέδειξαν την αποφασιστικότητα της Άγκυρας να προχωρήσει ακόμη και στην απειλή χρήσεως στρατιωτικής βίας -εναντίον ενός μη ελλαδικών συμφερόντων σκάφους- για την επίτευξη των στόχων της αναλαμβάνοντας το ρίσκο της κλιμάκωσης (έστω και ελεγχόμενης).

Η αντιμετώπιση παρόμοιων καταστάσεων προϋποθέτει την ορθή εκτίμηση των αντικειμενικών στόχων και προτεραιοτήτων του αντιπάλου, ο οποίος, διαθέτει την πρωτοβουλία των κινήσεων, άρα και των προκλήσεων και της δυνατότητας δημιουργίας κρίσεων.

Η Κυπριακή Δημοκρατία, από θέση αμυντικής αδυναμίας, κινήθηκε στο θέμα της εκμετάλλευσης της ΑΟΖ με σύνεση και μακροχρόνιο στρατηγικό σχεδιασμό έχοντας πράγματι καταφέρει, παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες, σημαντικά επιτεύγματα. Σήμερα, προβάλλεται ορθώς, ότι η Άγκυρα μετά τις πετυχημένες παραχωρήσεις των κυπριακών θαλασσίων οικοπέδων σε πολυεθνικές εταιρείες και την έναρξη των ελπιδοφόρων ερευνών ήταν αναγκασμένη να αντιδράσει διαλέγοντας τον «ασθενέστερο» κρίκο, την ιταλικών συμφερόντων, εταιρεία ΕΝΙ. Σίγουρα η Άγκυρα επιδιώκει τη (συν)εκμετάλλευση των σχετικά περιορισμένων -με τα σημερινά δεδομένα- υποθαλασσίων κοιτασμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ο πρωταρχικός αντικειμενικός όμως στόχος της δεν είναι οι υδρογονάνθρακες της περιοχής, αλλά ο πλήρης έλεγχος της Μεγαλονήσου και της ευρύτερης περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου. Η επίτευξη του στόχου αυτού δεν θα είναι εφικτή όσο υφίσταται η Κυπριακή Δημοκρατία που ανθίστανται στις δόλιες τουρκικές (και όχι μόνο) μεθοδεύσεις και πιέσεις για αυτοκατάλυσης της έναντι ψευδεπίγραφων ανταλλαγμάτων.

Τις σημερινές απειλητικές κραυγές της Άγκυρας πολύ σύντομα θα διαδεχθούν σαγηνευτικές προτάσεις επίλυσης του κυπριακού προβλήματος με το δέλεαρ της οικονομικής ανάπτυξης αμφοτέρων των κοινοτήτων, με τις απειλές όμως να παραμένουν πάντα επικρεμάμενες.

Ο πραγματικός κίνδυνος για τον Ελληνισμό δεν είναι τα τουρκικά σκάφη που παρεμπόδισαν το σκάφος της ΕΝΙ (δεν έπραξαν το ίδιο με τα ισραηλινών συμφερόντων γεωτρύπανα και μάλλον δεν θα κινηθούν κατά των πλοίων της Exxon-Mobil). Ο βασικός κίνδυνος είναι η αποδοχή των απαράδεκτων (ως συνήθως) τουρκικών προτάσεων που θα ακολουθήσουν και ενδεχομένως να έχουν και την υποστήριξη ορισμένων δυτικών χωρών που ορθολογικά επιθυμούν την επίλυση του χρονίζοντος προβλήματος ώστε να προχωρήσουν τα επενδυτικά σχέδια τους στην περιοχή.

Εξίσου όμως επικίνδυνο, θα ήταν να ακολουθήσουμε τους τουρκικούς τόνους και να κλιμακώσουμε στρατιωτικά την ένταση σε «γήπεδο» και χρόνο μάλλον μη ευνοϊκό. Αντίθετα, ο πετυχημένος χειρισμός της κρίσεως, γιατί περί συνεχόμενης κρίσεως πρόκειται, απαιτεί κατάλληλους διπλωματικούς ελιγμούς, συμμαχίες και συνεργασίες με μακροχρόνια στόχευση και κυρίως με πληθώρα υλοποιήσιμων εναλλακτικών λύσεων.

Άμεσα και αποφασιστικά αποτελέσματα μάλλον δεν θα υπάρξουν καθώς η πλήρη ρήξη –που ποτέ δεν μπορεί να αποκλειστεί- δεν συμφέρει κανένα από τους εμπλεκόμενους. Η μέχρι σήμερα, πετυχημένη κυπριακή πορεία εκμετάλλευσης της ΑΟΖ καταδεικνύει τη σημασία της μεθοδικής, μακροχρόνιας και αθόρυβης διπλωματίας.

Το σημερινό «παιγνίδι» για τον έλεγχο της Ανατολικής Μεσογείου καθίσταται όλο και πιο πολύπλοκο, με πολλούς παίκτες, κρατικούς και μη, απρόβλεπτο και οι ανατροπές είναι πιθανές. Ίσως είναι μια μοναδική φορά που -βοηθούσης της διεθνούς καταστάσεως και της τουρκικής αλαζονείας- φαίνεται η πιθανότητα να βρεθεί κάποιος άλλος να «βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά» παίρνοντας φυσικά και το μεγαλύτερο μερίδιο τους. Αυτό φυσικά με τίποτα δεν αναιρεί την αρχή της αυτοβοήθειας, δηλαδή της συγκροτημένης ενίσχυσης των αμυντικών μας δυνατοτήτων χωρίς να προκαλέσουμε κατάρρευση της ασθενικής μας οικονομίας και δια αυτής την ανώδυνη επιβολή των στόχων της Άγκυρας.

Οι σημερινές καταστάσεις απαιτούν μια εξαιρετική εξισορρόπηση, διπλωματικών κινήσεων με προβολή ικανοτήτων αποτροπής και λελογισμένης αποφασιστικότητας. Προϋποθέσεις, ο ορθολογικός σχεδιασμός, το σθένος, η ομοψυχία, και η αντοχή, προσόντα που δεν διαθέτει ο νοσηρός και κατώτερος των περιστάσεων πολιτικός μας κόσμος που μάλλον επάξια αντιπροσωπεύει μια απογοητευμένη και άνευ καθοδήγησης κοινωνία που αρνείται να επωμιστεί οποιοδήποτε κόστος.

(huffingtonpost.gr - Φωτογραφία: MICHAEL KAPPELER via Getty Images)

___________________________

* ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ- Υποστράτηγος (εα)
• Πτυχιούχος τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Παντείου Πανεπιστημίου
• Μεταπτυχιακό στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
• Διευθυντής Μελετών του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ)
• Συνεργάτης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ)
• Διαλέκτης στη Σχολή Εθνικής Αμύνης (ΣΕΘΑ)

Περισσότερα »

Γράμμα στον κυβερνήτη της τουρκικής ακταιωρού «UMUT»

Του Υποστράτηγου ε.α. Ιπποκράτη Δασκαλάκη*

Κύριε κυβερνήτα της τουρκικής ακταιωρού TSCG «UMUT 703», σίγουρα γνωρίζετε ότι έχετε καταστεί το επίκεντρο του ενδιαφέροντος στις δύο «φίλες» και γειτονικές χώρες με την προσπάθειά σας να εμβολίσετε το σκάφος ΠΑΘ «Γαύδος 090» του Ελληνικού Λιμενικού Σώματος - Ακτοφυλακής.

Προφανώς ο εμβολιασμός του ΠΑΘ «Γαύδος» δεν οφείλετο σε δικούς σας ή του πληρώματος αδέξιους χειρισμούς αλλά αποτελούσε μέρος ενός προμελετημένου σχεδίου που κληθήκατε να εφαρμόσετε. Κατανοώ ότι ως δημόσιος λειτουργός ενός αυταρχικού κράτους, λίγες δυνατότητες είχατε να αρνηθείτε τη συμμετοχή σας σε αυτή την παράνομη και εγκληματική ενέργεια.

Ενδεχομένως και η βύθιση ενός σκάφους του ενοχλητικού αντιπάλου να προσέθετε ευοίωνες προοπτικές ανέλιξής σας στο σώμα της τουρκικής ακτοφυλακής. Κάτω υπό αυτές τις περιστάσεις, πιθανόν να μην σας απασχόλησε καθόλου το ενδεχόμενο της ύπαρξης θυμάτων. Φυσικά, το μεγαλύτερο μέγεθος του πλοίου σας και η αιφνιδιαστική εκδήλωση της «πειρατικής πράξεώς» σας (γιατί περί τέτοιας πρόκειται) καθιστούσαν άνευ ουσιαστικών κινδύνων για το δικό σας σκάφος την ενέργεια.

Για λόγους που φαίνεται πως έχουν να κάνουν μόνο με την ταχεία αντίδραση του αιφνιδιασμένου ΠΑΘ «Γαύδος» και όχι με δική σας προσπάθεια αποφυγής της σύγκρουσης, έστω και την τελευταία στιγμή, το δυσάρεστο ενδεχόμενο του καίριου εμβολισμού και της βύθισης αποφεύχθηκε.

Σίγουρα εσείς στη χώρα σας δρέπετε σήμερα δημοσίως τις δάφνες των επιδέξιων ναυτικών ελιγμών σας. Πιθανόν όμως να είστε και αποδέκτης παραπόνων και κατηγοριών, εκ μέρους των ανωτέρων σας, ότι αποτύχατε να βυθίσετε τον καταφανώς μικρότερο και αιφνιδιασθέντα αντίπαλο σας. Καίτοι, ως συνάδελφος σας στο στράτευμα αναγνωρίζω τα διλήμματα σας για την τυφλή εκτέλεση των διαταγών αλλά και τις ανησυχίες σας για την επαγγελματική σας εξέλιξη, είμαι υποχρεωμένος να σας θυμίσω ορισμένα ανάλογα περιστατικά.

Το πρώτο, σχετικά πιο πρόσφατο, αφορά το άτυχο τέλος ορισμένων εκ των συναδέλφων σας που είχαν συμμετάσχει στο σκοτεινό περιστατικό της αποβίβασης στα Ίμια το 1996. Αλήθεια, έχει δημοσιευθεί το πόρισμα της περίεργης συντριβής του ελικοπτέρου τους, μήνες μετά τα γεγονότα και οι συνθήκες θανάτου κάποιων άλλων; Το δεύτερο, λόγω ηλικίας δεν το ζήσατε και αναφέρεται στον απαγχονισμό του πρώην πρωθυπουργού σας, Menderes, ως υπεύθυνου για τα τραγικά γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 1955. Σίγουρα αντιλαμβάνεστε το τραγικό τέλος που επιφυλάσσουν τα αυταρχικά καθεστώτα, που δυστυχώς εναλλάσσονται στη χώρα σας, στους υπηρέτες, ανεξαρτήτως βαθμού και θέσεως, των σκοτεινών σχεδίων τους που ουδεμία σχέση έχουν με τα πραγματικά συμφέροντα του φίλου τουρκικού λαού. Αν μάλιστα κοιτάξετε και στο οικείο περιβάλλον της τουρκικής ακτοφυλακής σίγουρα θα ανακαλύψτε αρκετούς «εξαφανισμένους» συναδέλφους σας στο πλαίσιο των «αντιγκιουλενικών» εκκαθαρίσεων του σουλτάνου. Κατανοείτε ότι υπό αυτές τις συνθήκες και ο πιο πρόθυμος εκτελεστής των σχεδίων μιας αυταρχικής εξουσίας δεν μπορεί να αισθάνεται ασφαλής.

Επιτρέψτε μου να σας θυμίσω και το περιστατικό του άνανδρου τορπιλισμού του ελληνικού ευδρόμου «Έλλη» στις 15 Αυγούστου 1940. Ένας άλλος συνάδελφός σας, Ιταλός κυβερνήτης υποβρυχίου, αποδέχθηκε την παράνομη διαταγή να τορπιλίσει αιφνιδιαστικά και εν καιρώ ειρήνης ένα ξένο πολεμικό σκάφος που σημαιοστολισμένο συμμετείχε στον εορτασμό της Παναγίας στο νησί της Τήνου. Εκείνος κατάφερε να φέρει σε αίσιο τέλος την αποστολή του βυθίζοντας το ανυποψίαστο σκάφος. Με την επιτυχημένη αυτή ενέργεια, στέρησε από τον αντίπαλο μια ναυτική μονάδα αλλά συνετέλεσε στη δημιουργία της ψυχικής ανάτασης και εκτόξευσης του πείσματος του ελληνικού λαού που οδήγησε, μετά από δυόμιση μήνες, στη στρατιωτική συντριβή της άτυχης (λόγω της διακυβέρνησης της από το φασιστικό καθεστώς) χώρας του. Ο ίδιος ο κυβερνήτης, καταδικάστηκε από ιταλικό ναυτοδικείο και αγνοείται παντελώς από τη ναυτική ιστορία και παράδοση της πατρίδας του.

Αυτές ακριβώς τις σκέψεις ήθελα να μοιραστώ μαζί σας, εξ αφορμής του επεισοδίου, συνάδελφε και κυβερνήτα της τουρκικής ακταιωρού TSCG «UMUT 703». Εύχομαι ολόψυχα καλά ταξίδια και κάθε καλό σε εσάς, στο σκάφος σας και καμία οικογένεια του πληρώματος σας ή των φίλων σας να μη γνωρίσει τη φρικτή τύχη της τετραμελούς οικογένειας της συμπατριώτισσας σας δασκάλας -απλής και πιστής δημόσιας λειτουργού- που κυνηγημένη από το καθεστώς, χάθηκε χθες στα παγωμένα νερά του Έβρου προσπαθώντας να διαφύγει στην Ελλάδα.

(liberal.gr - Φωτογραφία: Getty Images)

___________________________

* ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ- Υποστράτηγος (εα)
• Πτυχιούχος τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Παντείου Πανεπιστημίου
• Μεταπτυχιακό στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
• Διευθυντής Μελετών του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ)
• Συνεργάτης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ)
• Διαλέκτης στη Σχολή Εθνικής Αμύνης (ΣΕΘΑ)

Περισσότερα »

Ιράκ και Συρία στη μετά το ISIS εποχή

Του Υποστράτηγου ε.α. Ιπποκράτη Δασκαλάκη*

Σήμερα, τρία και πλέον χρόνια μετά την απροσδόκητη αλλά όχι αναιτιολόγητη εξάπλωση, μπορούμε να μιλάμε για στρατιωτική ήττα του ISIS στα μέτωπα του Ιράκ και της Συρίας και την κατάρρευση του «Χαλιφάτου». Δεν μπορούμε όμως να μιλάμε για την εκρίζωση της ισλαμιστικής τρομοκρατίας στην περιοχή και πολύ περισσότερο για την ειρήνευση της. Παρά τις αρχικές φοβίες ή προσδοκίες, για κατάρρευση των αυθαίρετων συνόρων της περιοχής του σχεδίου Sykes-Picot, αυτά παραμένουν ανθεκτικά, ευρέως διεθνώς και τοπικώς υποστηριζόμενα (σε διακηρυκτικό επίπεδο), αλλά και πολυπλεύρως αμφισβητούμενα και υπονομευόμενα.

Στις αρχές Δεκεμβρίου, ο πρωθυπουργός του Ιράκ, al-Abadi, έκανε λόγο για νίκη των ιρακινών δυνάμεων εναντίον του ISIS και ανάκτηση του ελέγχου των συνόρων της χώρας του με τη Συρία. Ταυτόχρονα, στην άλλη πλευρά των συνόρων, ο Πρόεδρος Putin επισκεπτόμενος αιφνιδιαστικά τη Συρία, προέβαινε σε παραπλήσιες δηλώσεις κατά τη διάρκεια της συνάντησης του με τον Assad. Μπορεί στο Ιράκ οι δυνάμεις ασφαλείας να ελέγχουν σχεδόν το σύνολο της χώρας αλλά στη Συρία, το καθεστώς της Δαμασκού, παρά τις αποφασιστικές του νίκες, δεν προβλέπεται να ανακτήσει σύντομα τον πλήρη έλεγχο της επικράτειας.

Η κατάσταση παραμένει ακόμη έκρυθμη, ειδικά στη Συρία, με τις ισορροπίες να είναι εύθραυστες και ξένα στρατεύματα να συνεχίζουν να δρουν, με ή χωρίς την έγκριση της Δαμασκού, στα εδάφη της. Μια ετερόκλητη χαλαρή σύμπραξη μεταξύ Ρωσίας, Ιράν και Τουρκίας προσπαθεί να προωθήσει μια πολιτική λύση στο βαθύτατη διχασμένη χώρα. Οι συνομιλίες των τριών πλευρών στα τέλη Νοεμβρίου στο Sochi ανέδειξαν τις διαφορετικές απόψεις Μόσχας και Τεχεράνης αλλά και εσωτερική αντιπαράθεση σκληροπυρηνικών-μετριοπαθών στη δεύτερη. Σε αδιέξοδο και οι ειρηνευτικές συνομιλίες των Ηνωμένων Εθνών στη Γενεύη για το μέλλον της Συρίας. Μέχρι σήμερα, κερδισμένοι των συγκρούσεων εμφανίζονται η Ρωσία, η Τεχεράνη και το καθεστώς Assad που φαίνεται ότι ανέλπιστα εξασφάλισε τη διατήρηση του έστω και μέρος (70%) της χώρας.

Το Ιράν, συμμετέχοντας ενεργά στα πεδία των μαχών της Συρίας με επίλεκτες δυνάμεις των Islamic Revolutionary Guards Corps (IRGC), με υψηλό κόστος και απώλειες, φιλοδοξεί να μονιμοποιήσει την παρουσία του και επικυριαρχία επί της Δαμασκού. Οι σκληροπυρηνικοί ηγέτες των IRGC ονειρεύονται μια νέα Hezbollah, «κράτος εν κράτει» στη Συρία. Η Ρωσία, έχοντας αναβαθμίσει τις αεροναυτικές της βάσεις στη χώρα, σίγουρα δεν επιθυμεί την παρουσία μιας ιρανικής παραστρατιωτικής οργάνωσης ούτε φυσικά και τη χειραγώγηση της Δαμασκού από τους «μουλάδες» της Τεχεράνης. Στο ίδιο μήκος και το Ισραήλ που συνεχώς στοχοποιεί το τελευταίο διάστημα ιρανικές παραστρατιωτικές οργανώσεις χωρίς να συναντά καμία πρακτική αντίδραση από τις ρωσικές δυνάμεις στη Συρία. Ο τρίτος σύμμαχος της ετερόκλητης συμμαχίας, η Άγκυρα, καιροφυλακτεί την κατάλληλη ευκαιρία να στραφεί κατά των ενοχλητικών και ενδυναμωμένων Κούρδων του Democratic Union Party (PYD) και της ευρύτερης συμμαχίας των Syrian Democratic Forces (SDF). Στη γενικότερη προσπάθεια αντιμετώπισης του κουρδικού ζητήματος, η Άγκυρα προωθεί ευκαιριακές συστράτευσης με τη Βαγδάτη και την Τεχεράνη. Στην επιδίωξη αυτή δεν θα διστάσει να συμμαχήσει με το καθεστώς της Δαμασκού υποστηρίζοντας το τελευταίο για την αποκατάσταση του ελέγχου της συριακής επικράτειας με τη σύμπραξη των Τουρκεμένων (κατόπιν ανταλλαγμάτων) αλλά ακόμη και με χρήση τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων.

Φαίνεται αναπόφευκτο, ότι αργά ή γρήγορα, η Ουάσιγκτον θα κληθεί, για άλλη μια φορά να λάβει θέση στην εκβιαστική στάση της Τουρκίας, επιλέγοντας μεταξύ της σημαντικής αυτής χώρας και των Κούρδων. Το μέγεθος και στρατηγική σημασία της Τουρκίας βαραίνουν συντριπτικά υπέρ της Άγκυρας στην αμερικανική επιλογή. Αστάθμητοι όμως παράγοντες και ειδικά η συνέχιση μιας απρόκλητης τουρκικής αντιαμερικανικής τοποθέτησης (αν μάλιστα λάβει και φιλοϊρανική χροιά) μπορεί να οδηγήσουν την Ουάσιγκτον, ως μέσον πίεσης, να εντείνει την υποστήριξη της προς το κουρδικό στοιχείο.

Σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις θα έχει και η στάση του Assad που θα κληθεί να αποδείξει αν η σθεναρή στάση του μπορεί τώρα να αντικατασταθεί με μια επιδέξια εξωτερική διπλωματία και μέτρα εσωτερικής ειρήνευσης που θα επαναφέρουν την χώρα στην κανονικότητα. Η πρόσφατη οικογενειακή ιστορία του, η «τύφλωση» της επιτυχίας και ο πολυκερματισμός και ριζοσπαστικοποίηση όλων των πλευρών κατά τη διάρκεια του πολέμου δεν μας κάνουν αισιόδοξους για ένα τέτοιο σενάριο. Δεν αποτελεί όμως και απίθανο ενδεχόμενο, η βίαιη αντικατάσταση του με κάποια άλλη, πιο διαλλακτική στα όμματα των Ρώσων υποστηρικτών της Δαμασκού, προσωπικότητα.

Στο Ιράκ η κατάσταση φαίνεται πιο αισιόδοξη καίτοι οι δύο περιοχές, όπως απέδειξαν τα πρόσφατα γεγονότα, είναι αλληλοεπηρεαζόμενες και αποτελούν ένα ενιαίο θέατρο επιχειρήσεων. Ο έλεγχος του Κιρκούκ οδήγησε τον Οκτώβριο σε χαμηλής έντασης συγκρούσεις μεταξύ Ιρακινών και Κούρδων (Kurdistan Regional Government-KRG) με άνετη επικράτηση των πρώτων με τη σημαντική βοήθεια των σιϊτικών πολιτοφυλακών. Το δημοψήφισμα των Κούρδων, το Σεπτέμβριο του 2017, συγκέντρωσε συντριπτική υποστήριξη υπέρ της ανεξαρτητοποίησης αλλά οδήγησε και στην απομόνωση της KRG. Οι Κούρδοι του Ιράκ, βαθύτατα και πολυεπίπεδα διχασμένοι, διαπνέονται από αλυτρωτικά αισθήματα ενώ παράλληλα σε αντάλλαγμα της πολύτιμης τουρκικής οικονομικής συνεργασίας συχνά αποτελούν σύμμαχο της Άγκυρας, για την αντιμετώπιση των «αδελφών» του Kurdistan Workers’ Party (ΡΚΚ). Από την άλλη μεριά, η KRG αποτελεί για τις ΗΠΑ έναν εν δυνάμει σύμμαχο και κυρίως μοχλό πίεσης όχι μόνο προς μια φιλοϊρανική Βαγδάτη αλλά και τις γειτονικές χώρες που διαθέτουν κουρδικές μειονότητες. Απλά, η Ουάσιγκτον αντιλαμβάνεται τη βαθύτατη διάσπαση του κουρδικού χώρου και δικαιολογημένα είναι διστακτική προς μια εντονότερη υποστήριξη της που νομοτελειακά θα οδηγήσει τη Βαγδάτη πιο κοντά στην Τεχεράνη και τις ΗΠΑ σε πορεία σύγκρουσης με την Άγκυρα. Η Ουάσιγκτον λοιπόν συνετά υποστηρίζει τη συνέχιση της συμμετοχής του «φιλοαμερικανικού» Ιρακινού Κουρδιστάν στο κράτος του Ιράκ, ελπίζοντας ότι θα αποτελέσει ανάχωμα στην αυξανόμενη σιιτική διείσδυση. Εκτιμάται ότι με ορισμένα ανταλλάγματα και παραχωρήσεις εκ μέρους της Βαγδάτης, η KRG θα αποδεχθεί το ρόλο αυτό μέσα σε μια ισότιμη ομοσπονδιακή οντότητα του Ιράκ. Το μεγάλο δίλημμα είναι πλέον στη Βαγδάτη, να αποδεχθεί την πραγματικά ισότιμη παρουσία Σουνιτών, Σιϊτών και Κούρδων ή να επαναλάβει τα σφάλματα του παρελθόντος που οδήγησαν σε μακροχρόνιες συγκρούεις με τους Κούρδους και γιγάντωσαν το σουνιτικό εξτρεμισμό ως αναπόφευκτη αντίδραση στις καταπιέσεις και ρεβανσιστικές πολιτικής μιας σιϊτικής ιρακινής κυβέρνησης. Δύσκολα όμως η Τεχεράνη θα δεχθεί να απεμπολήσει τον αυξημένο έλεγχο που ασκεί σήμερα μέσω της σιϊτικής πλειοψηφίας στο Ιράκ. Μη ξεχνάμε όμως ότι η εθνοτική μακροχρόνια αντιπαράθεση των δύο χωρών δημιουργεί ορισμένες δυσπιστίες στα σιϊτικά στοιχεία και στις ελίτ της Βαγδάτης.

Δυστυχώς το περιβάλλον της Μέσης Ανατολής θα εξακολουθήσει να είναι πρόσφορο για κάθε εξτρεμιστή που ονειρεύεται την πρόκληση ενός ιερού πολέμου για την εξόντωση των «απίστων» και για κάθε παράταξη που πιστεύει στην ανέφικτη πλήρη επικράτηση της σε ένα αγώνα «μηδενικού αθροίσματος» κυρίως μεταξύ Σουνιτών και Σιϊτών. Για άλλη μια φορά, είναι επιβεβλημένη η παρουσία της Ουάσιγκτον ώστε να ισορροπήσει με τον πειθαναγκασμό και την εποικοδομητική διαμεσολάβηση τις αντιμαχόμενες παρατάξεις στο Ιράκ. Παράλληλα θα πρέπει να καθησυχάσει τα σουνιτικά κράτη της περιοχής θέτοντας ευδιάκριτα όρια, να αναχαιτίσει τις βλέψεις των σκληροπυρηνικών της Τεχεράνης, χωρίς να οδηγηθούμε σε σύγκρουση και να περιορίσει την αυξανόμενη ρωσική επιρροή σε αυτήν την περιοχή. Έργο δύσκολο, αμφιβόλου αποτελέσματος αλλά υψηλότατου κόστους που πιθανόν -εν μέρει ορθολογικά- δεν επιθυμεί να αναλάβει η ηγεσία των ΗΠΑ. Σίγουρα η επιτυχία αυτού του έργου προϋποθέτει ικανότατους χειρισμούς, λεπτεπίλεπτες προσεγγίσεις, ευρεία αποδοχή, αξιοπιστία και συνέπεια, εχέγγυα που μάλλον δεν διαθέτει σήμερα η Ουάσιγκτον. Μια συνεργασία ΗΠΑ και Ρωσίας θα ήταν πολλαπλώς ωφέλιμη για τη Μέση Ανατολή, δυστυχώς όμως καθημερινά οι δύο χώρες απομακρύνονται και μόνο διεθνή τραγικά γεγονότα θα μπορούσαν να ανατρέψουν αυτήν την αδιέξοδη πορεία.

Ο έλεγχος της ευρύτερης περιοχής, η οποία σημειωτέον θα παραμένει ασταθής για πολλά ακόμη χρόνια, είναι σημαντικός όχι μόνο λόγω της στρατηγικής σημασίας, των κινδύνων διάχυσης της αστάθειας και τρομοκρατίας, των ενεργειακών πόρων της αλλά και για τα ενδεχόμενα κέρδη που θα επιφέρει στους εμπλεκομένους, η συμμετοχή στην ανοικοδόμηση του Ιράκ και της Συρίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση (συμπεριλαμβανομένης και της χώρας μας) πρέπει και μπορεί να είναι παρούσα τουλάχιστον στην προσπάθεια της ανοικοδόμησης, αναλαμβάνοντας τα ανάλογα ρίσκα και υποχρεώσεις, σε κρατικό και ιδιωτικό επίπεδο.

(liberal.gr)

___________________________

* ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ- Υποστράτηγος (εα)
• Πτυχιούχος τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Παντείου Πανεπιστημίου
• Μεταπτυχιακό στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
• Διευθυντής Μελετών του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ)
• Συνεργάτης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ)
• Συνεργάτης στη Σχολή Εθνικής Αμύνης (ΣΕΘΑ)
• 0030-210-6543131, 0030-6983457318
• rafaelmarippo@yahoo.gr

Περισσότερα »

Το έλλειμμά μας στα θέματα πολιτικής προστασίας

Του Υποστράτηγου ε.α. Ιπποκράτη Δασκαλάκη*

Δεν σκοπεύω να εμπλέκω στις ατέρμονες, μετά «εορτής» και συνήθως γρήγορα λησμονημένων και άνευ χειροπιαστού αποτελέσματος, συζητήσεις περί των αιτίων, ευθυνών και μέτρων αντιμετώπισης των τραγικών πλημμυρικών φαινομένων.

Θα αντιπαρέλθω τη δικαιολογία της καθυστέρησης εκτέλεσης προληπτικών έργων λόγω σημαντικού κόστους, των υπαρκτών νομικών προβλημάτων και πολύπλοκων γραφειοκρατικών διαδικασιών αλλά και των εμποδίων και αντιδράσεων μικρών και μεγάλων τοπικών συμφερόντων και κατοίκων (οι οποίοι και συνήθως αποτελούν τα θύματα της αναπόφευκτης επόμενης καταστροφής). Θλίβομαι βέβαια βαθύτατα όταν οι επικαλούμενοι την ανεπάρκεια κονδυλίων ξοδεύουν απερίσκεπτα ποσά για τα επικαλούμενα «έργα βιτρίνας» και προσωπικής προβολής. Επιπλέον, αηδιάζω με το συλλογικό χορό απόρριψης των ευθυνών σε σημείο που να σκέφτομαι στις επόμενες εκλογές να ψηφίσω τον υποψήφιο εκείνο, ανεξαρτήτως πολιτικού κόμματος ή προγράμματος, που θα έχει παραιτηθεί έντιμα και αξιοπρεπώς, αποδεχόμενος τις ευθύνες του (φοβάμαι μάλλον ότι θα ψηφίσω «κανένας»).

Σήμερα όμως θα ήθελα να επισημάνω ότι υπάρχουν και ενέργειες χαμηλού κόστους που σε βάθος χρόνου (έννοια δύσκολα κατανοητή από το μεγαλύτερο μέρος του πολιτικού κόσμου) για την αποφυγή παρόμοιων καταστάσεων στο μέλλον. Αναφέρομαι στην κατάλληλη προετοιμασία των Ελλήνων, υπό την αιγίδα της πολιτικής προστασίας και από τα σχολικά χρόνια, στην αντιμετώπιση εκτάκτων καταστάσεων. Σίγουρα υπάρχουν ανάλογες αξιόλογες προσπάθειες, ειδικά για την αντισεισμική προστασία. Όμως εκτιμώ ότι τα αντικείμενα της πολιτικής προστασίας πρέπει να ενταχθεί ως υποχρεωτικό μάθημα, σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης με έμφαση στην πρακτική εφαρμογή. Μιλάω δηλαδή για μάθημα εκπαίδευσης, όχι ενημέρωση, με υποχρεωτική πρακτική εξάσκηση και γιατί όχι εξέταση (αντικείμενα πρώτων βοηθειών κλπ), που θα ξεκινάει από το δημοτικό σχολείο καταλήγοντας στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Έχει αποδειχθεί ότι αρκετοί συμπολίτες μας θα ήταν σήμερα δίπλα μας αν, τις δύσκολες εκείνες ώρες είχαν αντιδράσει πιο ψύχραιμα και κυρίως αν είχαν λάβει εγκαίρως απλά μέτρα προστασίας. Τα αντικείμενα αυτά, θα διεξάγεται από το έμπειρο προσωπικό μας που ευτυχώς διαθέτουμε στον κρατικό μηχανισμό. Επίσης, αυξανόμενης της ηλικίας των μαθητών, θα εστιάζεται σε πιο σύνθετα αντικείμενα και καταστάσεις που μπορεί να προκύψουν από τις λεγόμενες «ασύμμετρες» απειλές (έννοια που όλοι μας «αναμασάμε» αλλά ελάχιστα κάνουμε για την προετοιμασία μας). Τα αντικείμενα θα πρέπει να επεκτείνονται σε θέματα αλτρουισμού καθώς τα περισσότερα θύματα, σε αυτές τις καταστάσεις, είναι συνήθως ηλικιωμένοι και ανήμποροι απόκληροι της ζωής. Κάποιοι από αυτούς θα είχαν σωθεί, αν έγκαιρα, τους είχαμε κτυπήσει την πόρτα και τους είχαμε οδηγήσει σε ένα πιο ασφαλές περιβάλλον. Ναι, η κοινωνική ευαισθητοποίηση διδάσκεται και με μαθήματα και με το παράδειγμα ζωής. Στον τομέα αυτό και οι τοπικές αρχές έχουν πολλαπλές ευθύνες αλλά και άπλετο χώρο ενεργοποίησης.

Συνοψίζοντας, ο λαός μας -εκ ιδιοσυγκρασίας- έχει σοβαρό έλλειμμα στην κατάλληλη προετοιμασία για αντιμετώπιση κρισίμων καταστάσεων, στον εθελοντισμό και τον αλτρουισμό. Όλα αυτά τα αντικείμενα μπορούν και πρέπει να διδάσκονται προοδευτικά στα σχολεία μας. Είναι μια ελάχιστη υποχρέωση, χαμηλού κόστους, που το κράτος οφείλει στους ταλαιπωρημένους πολίτες του.

(liberal.gr)

___________________________

* ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ- Υποστράτηγος (εα)
• Πτυχιούχος τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Παντείου Πανεπιστημίου
• Μεταπτυχιακό στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
• Διευθυντής Μελετών του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ)
• Συνεργάτης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ)
• Συνεργάτης στη Σχολή Εθνικής Αμύνης (ΣΕΘΑ)
• 0030-210-6543131, 0030-6983457318
• rafaelmarippo@yahoo.gr

Περισσότερα »