Γαλλογερμανική ναυμαχία για την προμήθεια φρεγατών στην Ελλάδα

Παρέμβαση του Βερολίνου για τη ματαίωση της αγοράς των γαλλικών πολεμικών πλοίων τύπου FREMM, ζητά ο κολοσσός (γνωστός από την υπόθεση των υποβρυχίων που γέρνουν) Thyssen Krupp Την παρέμβαση των Γερμανών στο θέμα των φρεγατών έφερε στη δημοσιότητα το «Spiegel» την περασμένη Δευτέρα, με δηλώσεις Γερμανών πολιτικών και επιστολή της γνωστής από την υπόθεση των υποβρυχίων TKMS (Thyssen Krupp Marine Systems) προς την καγκελάριο Μέρκελ. Με τη συγκεκριμένη… επιστολή ζητάει την παρέμβασή της, με σκοπό τη ματαίωση της επιχειρούμενης από τους Γάλλους προσπάθειας πωλήσεως των φρεγατών FREMM στο ελληνικό Π.Ν. με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της ΤΚΜS, που αναφέρει το «Spiegel», η αγορά των γαλλικών φρεγατών από την Ελλάδα θα σημαίνει ότι οι Γερμανοί φορολογούμενοι θα επωμισθούν μεγάλο μέρος του κόστους τους, πέραν από αυτό της αναδιαρθρώσεως του ελληνικού χρέους. Επιπλέον, ενώ τα γερμανικά ναυπηγεία δεν θα έχουν πάρει καμία παραγγελία, τα γαλλικά (κρατικά) ναυπηγεία DCNS και τα ελληνικά ναυπηγεία θα ενισχυθούν με επιδοτήσεις και θα διατηρούνται εν ζωή με γερμανικά χρήματα. Όπως ενδεχομένως θα θυμούνται οι αναγνώστες της στήλης, πολύ πριν η κρίση που αντιμετωπίζει η χώρα κλιμακωθεί τους πρώτους μήνες μετά την πολιτική αλλαγή του Οκτωβρίου του 2009, είχε προταθεί η χρήση των εξοπλισμών ως εργαλείου για την εξασφάλιση ευνοϊκών όρων για την έξοδο από την κρίση, επισημαίνοντας την τεράστια σημασία που αποδίδουν οι μεγάλες χώρες της Ε.Ε. στη διατήρηση της αμυντικής τους βιομηχανίας σε περιβάλλον παγκόσμιας μειώσεως των εξοπλισμών (σ.σ.: είχε μάλιστα επισημανθεί ότι μόνο για τη διάσωση των μικρομεσαίων γερμανικών αμυντικών βιομηχανιών, η καγκελάριος Μέρκελ είχε σπεύσει να διαθέσει το 2009 ένα ποσό 500 εκατ. ευρώ, ενδεικτικό της προαναφερθείσης σημασίας που αποδίδουν οι μεγάλες χώρες της Ε.Ε. στον τομέα αυτόν). Το ιστορικό Η αλληλουχία των γεγονότων γύρω από το πρόγραμμα των φρεγατών του Π.Ν. και η διεκδίκησή του, όπως θα δούμε παρακάτω, από τη Γερμανία και τη Γαλλία, οι οποίες, την ίδια στιγμή, έχουν επιβάλει στην Ελλάδα ένα καθεστώς λιτότητας που όμοιό του θα συναντούσε κανείς μόνο σε χώρες που έχασαν έναν πόλεμο, έχει ως εξής: • Η υπόθεση ξεκίνησε με την απ' ευθείας ανάθεση στους Γάλλους του προγράμματος των φρεγατών από την κυβέρνηση Καραμανλή, η οποία ελήφθη με επίκληση της εγκριθείσης δομής δυνάμεων του Π.Ν. (του 2005), και έλαβε τη μορφή αποφάσεως του ΚΥΣΕΑ. Παρά την έγκριση του ΚΥΣΕΑ, η απόφαση αυτή δεν έλαβε τη μορφή μίας συμβατικής δεσμεύσεως για την αγορά των φρεγατών, λόγω της αδυναμίας της τότε κυβερνήσεως να χειρισθεί την υπόθεση. • Μετά την πολιτική αλλαγή του Οκτωβρίου 2009, η γαλλική πλευρά έκανε αυτό που είχε προτείνει (πολύ πριν) η στήλη να κάνει η ελληνική πλευρά. Να διασυνδέσει, δηλαδή, την αγορά των φρεγατών με την παροχή μακροπρόθεσμων δανείων και μία πολιτική στηρίξεων της Ελλάδας στην Ε.Ε., έτσι ώστε να επιτευχθεί η έξοδος της Ελλάδας από την κρίση χωρίς την ανάγκη λήψεως σκληρών μέτρων. • Την άνοιξη του 2010 (με τη νέα τότε κυβέρνηση), σε ειδική ανταπόκριση του Reuters από την Αθήνα, ανεφέρθη ότι επιβεβαιώθηκαν από «υψηλά ιστάμενο παράγοντα του Μαξίμου» η προαναφερθείσα ανταλλακτική λογική και οι συναφείς βολιδοσκοπήσεις της γαλλικής πλευράς. Αντιφατικές δηλώσεις Εν συνεχεία και κατά τη διάρκεια της υπουργίας (στο ΥΠΕΘΑ) του Ευ. Βενιζέλου, έλαβε χώρα μία σειρά αντιφατικών και αμφίσημων δηλώσεων, από την επιβεβαίωση της δεσμεύσεως της αγοράς των φρεγατών από τους Γάλλους (σ.σ.: βάσει μάλιστα της «αρχής της συνεχείας του κράτους», που ανέφερε χαρακτηριστικά ο τότε ΥΕΘΑ), μέχρι την έμμεση επίκληση οικονομικών δυσχερειών και τελικά τη ματαίωση της συμφωνίας. • Οι Γάλλοι προσπάθησαν να διατηρήσουν ενεργό τη συμφωνία, μέσω επισκέψεων στην Ελλάδα του τότε γενικού γραμματέα της γαλλικής Προεδρίας και μετέπειτα αρχηγού ΓΕΕΘΑ ναυάρχου Γκιγιό και παραστάσεις του τέως γενικού γραμματέα της Προεδρίας και νυν υπουργού Εσωτερικών Γκουάν, στενού συνεργάτη του Ν. Σαρκοζί. • Έπειτα από μία μακρά περίοδο αργών εξελίξεων και διαπραγματεύσεων μεταξύ αφενός της ΓΔΑΕΕ και στελεχών του Π.Ν. και αφετέρου της DGA, λόγω του διακρατικού χαρακτήρα της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας, εμφανίσθηκε ως σφήνα μία πρόταση των ιταλικών ναυπηγείων Fincantieri (συμπαραγωγού των φρεγατών FREMM). Η πρόταση, που βασιζόταν σε μία φθηνότερη έκδοση των φρεγατών (με ιταλικές προδιαγραφές) και ενσωμάτωση του αμερικανικού συστήματος Aegis, απερρίφθη από το Π.Ν. • Και στη συνέχεια προέκυψε η έκπληξη του «Spiegel», το οποίο προ ολίγων ημερών αποκάλυψε το σενάριο ενός ιδιότυπου μηχανισμού leasing που πρότειναν οι Γάλλοι, βάσει του οποίου το Π.Ν. θα έχει επί πενταετία τη χρήση των φρεγατών, με δικαίωμα επιλογής, μετά το τέλος αυτής της περιόδου, να τις αγοράσει με έκπτωση 100 εκατ. ευρώ ή να τις επιστρέψει στο γαλλικό Ναυτικό. Παραχώρηση εθνικής κυριαρχίας και στην άμυνα Είναι αξιοσημείωτο πως στη γαλλογερμανική διελκυστίνδα για το εύρος του «κουρέματος» του ελληνικού χρέους προστίθεται μία ακόμη γαλλογερμανική τριβή, από την έκβαση της οποίας ενδεχομένως θα κριθεί (όχι από εμάς βέβαια) το πρόγραμμα των ελληνικών φρεγατών. Εάν τούτο συμβεί πράγματι, δίνει την ευκαιρία στη στήλη να παρατηρήσει ότι στον περιορισμό της εθνικής κυριαρχίας της χώρας στον τομέα της δημοσιονομικής πολιτικής, σύμφωνα με την έκφραση του έγκριτου νομικού κ. Βενιζέλου, θα προστεθεί και ένας έμμεσος αλλά ουσιαστικός περιορισμός της αναπαλλοτρίωτης (στο πλαίσιο και της Ε.Ε.) εθνικής κυριαρχίας στον τομέα της άμυνας. Τούτο ενδεχομένως δεν αποκλείεται να σημαίνει ότι ευρισκόμεθα ενώπιον μίας εν εξελίξει διαδικασίας πρακτικής εφαρμογής των πρόσφατων επισημάνσεων υψηλόβαθμων Γερμανών πολιτικών αξιωματούχων περί ανάγκης περιορισμού της εθνικής κυριαρχίας της χώρας, ως απαραίτητου τιμήματος για την αποφυγή χρεοκοπίας. Ήδη, προκαλεί εντύπωση ο περίεργος «εισοδισμός» της τρόικας στο ΥΠΕΘΑ για την παρακολούθηση (ή έλεγχο και περιορισμό;) των αμυντικών δαπανών, ο οποίος, ελλείψει αντιστάσεων, ουδείς είναι σε θέση να γνωρίζει σε ποιον βαθμό μπορεί να φτάσει, αν αναλογισθεί κανείς και τη φημολογούμενη τοποθέτηση σε κάθε υπουργείο επιτρόπων... Όσον αφορά την αιφνίδια ενεργοποίηση της TKMS στο θέμα των φρεγατών, με παραστάσεις προς την καγκελαρία περί σεβασμού των χρημάτων των Γερμανών φορολογουμένων για τη διάσωση της Ελλάδας και ταυτόχρονη προσπάθεια ματαιώσεως της ελληνογαλλικής συμφωνίας, αυτή αποδίδεται στη ματαίωση της συμφωνίας εξαγοράς της θυγατρικής της εταιρείας ναυπηγήσεως φρεγατών Blohm+Voss (κατασκευάστρια των φρεγατών ΜΕΚΟ του ελληνικού Π,Ν.) από πλευράς Abu Dabi Mar, εταίρο της Priminvest του νυν ιδιοκτήτη των Ελληνικών Ναυπηγείων Ισκαντέρ Σαφά, γεγονός που αναγκάζει την TKMS να επανέλθει στον ναυπηγικό τομέα. Να σημειωθεί, πάντως, ότι πρόσφατα επανελήφθησαν οι πληροφορίες για την υλοποίηση της παλαιότερης ευρωπαϊκής ιδέας για μία «ναυτική EADS», με συγχώνευση των γαλλικών κρατικών ναυπηγείων DCNS και της γερμανικής TKMS, οι οποίες δεν συνάδουν με τη συγκρουσιακή λογική της TKMS, όπως αυτή προκύπτει από το δημοσίευμα του «Spiegel». Σε αντίθεση με τη λογική αυτή, φαίνεται ρεαλιστικότερη η εκδοχή μίας αναδιαρθρώσεως της ευρωπαϊκής ναυπηγικής βιομηχανίας, υπό τον συντονισμό της Cassidian (του Ομίλου EADS), στο πλαίσιο της δημιουργίας ενός νέου πόλου της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, που θα απορροφούσε και τα γερμανικά ναυπηγεία Lursen. Και επειδή σε κάθε περίπτωση οι παραγγελίες για ναυπήγηση νέων σκαφών είναι όλο και πιο λίγες, οι εξελίξεις αυτές δεν αποκλείεται να συνδέονται και με την πρόσφατη παράλογη, απαγόρευση στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά να κατασκευάζουν όχι μόνο εμπορικά σκάφη, αλλά ακόμη και πολεμικά για εξαγωγές σε χώρες εκτός Ε.Ε. (βλ. προηγούμενο φύλλο του «ΚτΕ»), για την οποία το ΥΠΕΘΑ (αντί να στέλνει επιστολές στον Ο. Ρεν) θα έπρεπε να προσφύγει άμεσα στα ευρωπαϊκά δικαστήρια. (ΚτΕ 22/10/2011 – ΜΑΝΟΣ ΗΛΙΑΔΗΣ)