Πώς η Άγκυρα βοηθάει (με χρυσό) την Τεχεράνη να ξεπερνά το εμπάργκο

Η διπρόσωπη τακτική της Τουρκίας συνεχίζεται και προκαλεί σοκ στις ΗΠΑ, που απαγορεύουν την πώληση και ευγενών μετάλλων στο Ιράν Ενώ η Τουρκία ζητάει προηγμένα όπλα από τις ΗΠΑ και αντιπυραυλικά συστήματα Patriot από το ΝΑΤΟ για να προστατευθεί από ενδεχόμενη πυραυλική απάντηση της υποστηριζόμενης από το Ιράν Συρίας, την οποία αποσταθεροποιεί με ανοιχτή υποστήριξη στους Σύριους αντικαθεστωτικούς, την ίδια στιγμή... διευκολύνει τον κύριο σύμμαχο του Μπασάρ αλ Ασαντ, το Ιράν, να ξεπερνάει το εμπάργκο που του έχει επιβληθεί, προμηθεύοντάς το προς τούτο με χρυσό, η αξία του οποίου, μόνο το 2012, ανέρχεται σε 14,3 δισ. δολάρια. Διαχρονικά Ο ευμετάβλητος και συχνότατα διπρόσωπος χαρακτήρας της τουρκικής πολιτικής δεν είναι βέβαια άγνωστος και είναι διαχρονικός. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η τουρκική πολιτική κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η περίφημη «ενεργός ουδετερότης», η οποία της επέτρεπε να παίζει και με τις δύο πλευρές λαμβάνοντας π.χ. όπλα από την Αγγλία και πωλώντας την ίδια στιγμή χρωμιούχο μετάλλευμα στη Γερμανία που ήταν απαραίτητο για την πολεμική βιομηχανία της (βλ. το βιβλίο του συντάκτη του παρόντος «Τα Μυστικά Αρχεία του Γερμανικού Υπουργείου Εξωτερικών και του Φόρεϊν Οφις για την Τουρκία»). Ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η συνεργασία της με το Πακιστάν στη δεκαετία του 1980, όταν βοηθούσε κρυφά το τελευταίο να αναπτύξει πυρηνικά όπλα, αγοράζοντας μέσω τουρκικών κρατικών εταιριών υλικό που το Πακιστάν δεν μπορούσε να αποκτήσει λόγω του εμπάργκο που του είχε επιβληθεί. Ένα τρίτο και πλέον πρόσφατο παράδειγμα ήταν αυτό που απεκαλύφθη από το WikiLeaks, με τη δημοσιοποίηση ενός αμερικανικού εγγράφου (από το υπουργείο Εξωτερικών προς την αμερικανική πρεσβεία στην Άγκυρα) με ημερομηνία 22 Φεβρουαρίου 2010, από το οποίο προέκυπτε ότι τρεις τουρκικές εταιρίες, εκ των οποίων η μία ήταν η μεγαλύτερη κρατική πολεμική βιομηχανία της Τουρκίας (ΜΚΕΚ) είχαν εμπλακεί, παρά το υφιστάμενο και τότε εμπάργκο, σε αγοραπωλησίες όπλων και εκρηκτικών με το Ιράν. Οι πληροφορίες για τις πωλήσεις χρυσού από την Τουρκία στο Ιράν προκάλεσαν, όπως αναφέρεται, πραγματικό σοκ στην αμερικανική κυβέρνηση και κυρίως σε όσους εξακολουθούν να θεωρούν την Τουρκία έναν δεδομένο και σημαντικό σύμμαχο των ΗΠΑ. Και τούτο διότι οι πωλήσεις χρυσού στο Ιράν το διευκολύνουν να ξεπερνά με τον χρυσό την αδυναμία προσβάσεώς του στο διεθνές τραπεζικό σύστημα λόγω του εμπάργκο. Είναι γι' αυτόν τον λόγο που σύμφωνα με δημοσίευμα της «Wall Street Journal» της 30ής Νοεμβρίου 2012: «Η Γερουσία ενέκρινε την περασμένη Παρασκευή ένα μέτρο το οποίο θα σφίξει ακόμη περισσότερο τις κυρώσεις εναντίον του Ιράν» [...] «Η νέα νομοθετική πράξη θα απαγορεύει τη μεταβίβαση πολύτιμων μετάλλων στο Ιράν, συμπεριλαμβανομένου και του χρυσού. Κυρώσεις Η πρωτοβουλία αυτή του προέδρου έρχεται μετά την απόφασή του το περασμένο καλοκαίρι να εξουσιοδοτήσει το υπουργείο Οικονομικών να επιβάλει κυρώσεις σε οποιονδήπο¬τε ξένο υπήκοο ή εταιρία που διευκολύνει την Τεχεράνη να αποκτά δολάρια ή πολύτιμα μέταλλα». Αυτό που μένει να αποδειχθεί είναι η στάση της Τουρκίας απέναντι σε αυτήν τη σαφή πλέον τοποθέτηση της Αμερικής. Και τούτο διότι, σύμφωνα με έγκυρους αναλυτές, οι πωλήσεις τουρκικού χρυσού στο Ιράν (αντί πετρελαίου, σε προνομιακές τιμές) αποτελούν το κύριο μέσο με το οποίο περιορίζεται το σημαντικό έλλειμμα στον λογαριασμό τρεχουσών συναλλαγών της χώρας. Συγκεκριμένως, οι τουρκικές εξαγωγές χρυσού, που ανέρχονται πλέον σε 17 δισ. δολάρια ετησίως, ισοδυναμούν με το 2,2% του ΑΕΠ και χωρίς αυτές η βελτίωση του ραγδαίως αυξανόμενου ελλείμματος του εμπορικού της ισοζυγίου, που εφέτος ανέρχεται σε «μόνο» 7,5% του ΑΕΠ έναντι του περσινού 10%, θα εξαφανιζόταν τελείως. Οι πολυδιαφημιζόμενες επιτυχίες και το χρέος ΟΙ ΑΝΑΛΥΤΕΣ εκφράζουν, επίσης, απορίες για τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία κατάφερε να πείσει τον κόσμο για τις πολυδιαφημιζόμενες οικονομικές της επιτυχίες, τη στιγμή που το έλλειμμα του εμπορικού της ισοζυγίου είναι ίδιο με αυτό της Ελλάδας πριν από την κρίση που την έπληξε πρόσφατα (σ.σ.: η απορία τους, αφελής. Ας ήταν εκεί για λίγο ο πρώην πρωθυπουργός και νυν «επισκέπτης βουλευτής» ΓΑΠ και θα έβλεπαν). Σε σχέση με το χρέος της Τουρκίας, οι ίδιοι αναλυτές αναφέρουν ότι αυτό είναι μεν σχετικά χαμηλό, αλλά αυξάνεται με ανησυχητικό ρυθμό. Ακόμη πιο ανησυχητικός, όμως, είναι ο τρόπος με τον οποίο αυξάνεται, επισημαίνουν. Συγκεκριμένως, το βραχυπρόθεσμο εξωτερικό χρέος της Τουρκίας αυξήθηκε 2,5 φορές από το 2008 μέχρι σήμερα και τα δύο τρίτα του βραχυπρόθεσμου χρέους της τα φέρουν οι τράπεζες. Πληροφορίες που επικαλούνται οι αναλυτές, χωρίς όμως να μπορούν να τις επιβεβαιώσουν, αναφέρουν ότι τα περισσότερα κεφάλαια που εισρέουν στην Τουρκία για τη στήριξη της οικονομίας της προέρχονται από τη Σ. Αραβία και άλλες χώρες του Κόλπου. Τούτο, κατά τους ίδιους, σημαίνει ότι εάν η Σ. Αραβία αρνηθεί να μεταφέρει για αργότερα την εξόφληση των υποχρεώσεων των τουρκικών τραπεζών, η Τουρκία θα κατέρρεε μέσα σε ελάχιστες εβδομάδες. Εν ολίγοις, δηλαδή αφού επισημάνουν ότι τελικά η Σ. Αραβία κρατά με ένα πολύ «κοντό λουρί» την Τουρκία, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η φούσκα της οικονομίας της Τουρκίας είναι καταδικασμένη στο τέλος να σπάσει από μια σειρά απρόβλεπτων παραγόντων και πολιτικών εξελίξεων. (ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 09/12/2012 – ΜΑΝΟΣ ΗΛΙΑΔΗΣ)