Οι μυστικές υπηρεσίες σε ρόλο οικονομικού παράγοντα

Ο δρ. Χακάν Φιντάν είναι ο νέος ηγέτης των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών (ΜΙΤ) και ενσαρκώνει το νέο δόγμα της Τουρκίας για θεσμικά κατοχυρωμένο ρόλο των υπηρεσιών ασφαλείας στις οικονομικές και επιχειρηματικές δραστηριότητες της χώρας τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων. Ο «ΚτΕ» είχε επισημάνει την αλλαγή προσανατολισμού με δημοσίευμα στις 29 Μαΐου 2010. Πρωτοπορώντας σε παγκόσμιο επίπεδο, η Άγκυρα θεσμοθετεί την υποστήριξη με κάθε μέσο των επιχειρηματικών συμφερόντων της χώρας από τις υπηρεσίες πληροφοριών Σε φάση νέας αναδιοργανώσεως και επαναπροσανατολισμού των δραστηριοτήτων της εισήλθε η τουρκική υπηρεσία πληροφοριών ΜΙΤ (Milli Istihbarat Teskilati), όπως προκύπτει από πρόσφατες πληροφορίες τουρκικών πηγών («Σαμπάχ», 2 Δεκεμβρίου). Το γεγονός της νέας αυτής αναδιοργανώσεως της ΜΙΤ... δεν αποτελεί έκπληξη. Στο φύλλο του «ΚτΕ» της 29ης Μαΐου 2010 («Αλλαγή ηγεσίας και προσανατολισμού της ΜΙΤ»),...

...με αφορμή την ανάληψη της ηγεσίας της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών από τον 42χρονο δρα Χακάν Φιντάν, είχε επισημανθεί ότι «η τεκμαιρόμενη υποστήριξη του νέου αρχηγού της ΜΙΤ από τον Πρόεδρο Α. Γκιουλ, τον πρωθυπουργό Ερντογάν και τον υπουργό Εξωτερικών Α. Νταβούτογλου εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σύντομα σε μία αναδιοργάνωση ολόκληρου του πλέγματος των υπηρεσιών πληροφοριών και ασφαλείας της Τουρκίας». Η εκτίμηση αυτή βασιζόταν κυρίως στις απόψεις του -έμπιστου του κυβερνώντος ΑΚΡ- νέου αρχηγού της ΜΙΤ σχετικά με τις υπηρεσίες πληροφοριών, για τις οποίες είχε κάνει δύο διατριβές («Πληροφορίες και εξωτερική πολιτική: Μία παράλληλη εξέταση του αγγλικού, αμερικανικού και τουρκικού συστήματος» και «Η χρησιμοποίηση των τεχνολογιών πληροφορικής στην επαλήθευση των συμφωνιών»). Η άποψη του Φιντάν για τις τουρκικές υπηρεσίες (5ο και 6ο μέρος της πρώτης διατριβής) περιστρεφόταν γύρω από δύο κεντρικές θέσεις. Η πρώτη ήταν ότι όλες οι πληροφοριακές δραστηριότητες θα πρέπει να διενεργούνται υπό τον συντονιστικό ρόλο μίας υπηρεσίας (σ.σ.: το γνωστό μοντέλο του «κεντρικού» ρόλου μίας υπηρεσίας). Και η δεύτερη ότι η συλλογή πληροφοριών στο εσωτερικό και εξωτερικό (σ.σ.: Η ΜΙΤ έχει και τις δύο αρμοδιότητες, ενώ η Γενική Διεύθυνση Ασφαλείας του υπουργείου Εσωτερικών συλλέγει πληροφορίες μόνο στο εσωτερικό) θα ήταν προτιμότερο να αποτελούν το αντικείμενο δύο διαφορετικών υπηρεσιών. Νέος μηχανισμός Η τελευταία αυτή άποψη είχε προς στιγμή δημιουργήσει εντυπώσεις ότι η ΜΙΤ θα απεσύρετο τελικά από το έργο συλλογής πληροφοριών στο εσωτερικό, κάτι που αποτελούσε πάγια επιδίωξη της πάντα ελεγχόμενης από τους πολιτικούς Γενικής Διευθύνσεως Ασφαλείας σε όλη την περίοδο της ισχύος των στρατιωτικών. Με τον Ερντογάν, όμως, να έχει περιορίσει την ισχύ των στρατιωτικών και να ελέγχει πλέον και τη ΜΙΤ μέσω του εμπίστου του Φιντάν, ο διαχωρισμός αυτός δεν έγινε, διότι όταν έχει κανείς έναν μηχανισμό που λειτουργεί ικανοποιητικά (και τον ελέγχει πλέον πλήρως) δεν είναι λογικό να τον αλλάξει. Αυτό που φαίνεται να έγινε, όπως προκύπτει από τις λιγοστές μέχρι στιγμής πληροφορίες, είναι ο πλήρης διαχωρισμός των δραστηριοτήτων συλλογής πληροφοριών στο εξωτερικό και στο εξωτερικό, εντός της ίδιας της ΜΙΤ. Τούτο υποστηρίζεται από το παραπάνω και οπωσδήποτε ιδιαίτερα αόριστο και γενικόλογο δημοσίευμα της «Σαμπάχ», το οποίο αναφέρει ότι, σύμφωνα με απόρρητο διάταγμα, η εκ νέου αναδιοργάνωση της ΜΙΤ, η οποία ακολουθεί το νέο δόγμα στον τομέα των πληροφοριών, διαχωρίζεται στα δύο (συλλογή πληροφοριών στο εσωτερικό και εξωτερικό), αλλά διατηρεί την υποδομή της. Κατά το δημοσίευμα αυτό, η ΜΙΤ προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στη συλλογή πληροφοριών για την οικονομία και την ενέργεια (σ.σ.: βλ. προαναφερθέν δημοσίευμα του «ΚτΕ» για τις αποστολές της ΜΙΤ κατά τον Φιντάν) και άρχισε ήδη να διαμορφώνει τα πρώτα εξειδικευμένα της στελέχη και στους δύο αυτούς τομείς, παρακολουθώντας εκ του σύνεγγυς τη ροή όλων των πληροφοριών από το εσωτερικό και το εξωτερικό, καθώς επίσης και τις τρέχουσες εξελίξεις στους δύο αυτούς τομείς στο επίπεδο της κρατικής γραφειοκρατίας. Η εξέλιξη αυτή θα ακουγόταν φυσιολογική, αν η «Σαμπάχ» δεν διευκρίνιζε πώς πρόκειται να γίνει αυτό. Γιατί στο δημοσίευμα της αναφέρει ότι με το νέο διάταγμα η ΜΙΤ αποκτά πλέον απευθείας επικοινωνία με 60 στρατηγικούς φορείς της Τουρκίας για τους παραπάνω τομείς ενδιαφέροντος, τους οποίους, όχι μόνο υποστηρίζει με πληροφορίες, αλλά λαμβάνει από αυτούς κάθε πληροφορία σχετικά με εξελίξεις στο εσωτερικό και στο εξωτερικό και επιπλέον εκπαιδεύει τα στελέχη τους στην πληροφοριακή και αντιπληροφοριακή δράση (συλλογή πληροφοριών και αντικατασκοπία, αντίστοιχα), με το επίκεντρο των δραστηριοτήτων αυτών στις εξελίξεις σε γειτονικά κράτη. Σύμφωνα με τη «Σαμπάχ», οι διευθυντές διευθύνσεων της ΜΙΤ επισκέπτονται σε τακτική βάση τους υψηλόβαθμους κρατικούς αξιωματούχους στους παραπάνω οικονομικούς φορείς της Τουρκίας, εγκαθιδρύοντας έτσι σχέσεις στενής συνεργασίας, με βάση το σύνθημα «Ελάτε να δουλέψουμε απευθείας μαζί». Βιομηχανική κατασκοπία Τι συνέπειες μπορεί να έχει αυτό σε πρακτικό επίπεδο; Ένα ενεργειακό έργο ή μία μεγάλη επένδυση, π.χ. στη Βουλγαρία, στα Σκόπια ή στην Αλβανία, την οποία διεκδικούν ένας μεγάλος τουρκικός φορέας και ένας αντίστοιχος από την Ελλάδα, ο πρώτος θα έχει πίσω του την πληροφοριακή υποστήριξη μιας ολόκληρης μυστικής υπηρεσίας με αναλύσεις και πληροφορίες από κάθε μέσο, συμπεριλαμβανομένων και των υποκλοπών τηλεφωνικών και άλλων μέσων επικοινωνίας... Το φαινόμενο αυτό δεν είναι πρωτόγνωρο, διότι είναι γνωστό ότι η αμερικανική ΝSΑ, για παράδειγμα, υποστηρίζει με πληροφορίες μεγάλα αμερικανικά συγκροτήματα σε εξοπλιστικά και άλλα μεγάλα προγράμματα, παρέχοντας πληροφορίες για τους Ευρωπαίους και άλλους ανταγωνιστές τους (σ.σ.: Είναι γνωστή η προ ετών περίπτωση απώλειας μεγάλης παραγγελίας από ευρωπαϊκή αεροδιαστημική βιομηχανία σε μεσανατολική χώρα, η οποία τελικώς κατέληξε στην αμερικανική πλευρά, με αποτέλεσμα όλες οι μεγάλες ευρωπαϊκές βιομηχανίες να υιοθετήσουν έκτοτε ασφαλή συστήματα επικοινωνιών. Το ίδιο συνέβη σχετικά πρόσφατα και με την Ελλάδα, όταν κρατικός φορέας απώλεσε συμβόλαιο σε γειτονική χώρα κατόπιν άμεσης παρεμβάσεως Τούρκου του εξωτερικού, ο οποίος μετέβη στη γειτονική χώρα και ακύρωσε τη σχετική συμφωνία, με αποτέλεσμα το έργο να καταλήξει στην τουρκική πλευρά). Με τη συνεργασία της ΜΙΤ με τους μεγάλους οικονομικούς φορείς της Τουρκίας, προσθέτει η «Σαμπάχ», εξασφαλίζονται η συμμετοχή της ΜΙΤ και η άμεση συνεργασία της με τους φορείς αυτούς, για κοινή δράση σε ευαίσθητες διασκέψεις και συνόδους που έχουν σχέση με φορείς άλλων χωρών σε θέματα ενέργειας, μεταλλουργίας, τραπεζικού συστήματος, κεφαλαιαγοράς και εξωτερικού εμπορίου, με όλη τη σχετική αλληλογραφία των φορέων αυτών με αντίστοιχους ξένους φορείς να κοινοποιείται αμέσως στη ΜΙΤ. Παράδειγμα, τυχαίο φυσικά, σε περίπτωση που η γνωστή Ziraat Bankasi σχεδιάζει να αγοράσει κάποια ή μάλλον κάποιες ελληνικές τράπεζες και έρχεται σε επαφή με αυτές, όλες της οι ενέργειες και η σχετική αλληλογραφία θα κοινοποιούνται στη ΜΙΤ. Και τούτο, βέβαια, όχι μόνο για να εξασφαλίσει την πληροφοριακή στήριξη της τελευταίας, αλλά και για να της δώσει την ευκαιρία να «φυτέψει» και μερικούς πράκτορες της στην τράπεζα που θα εξαγορασθεί... Ασφάλεια πληροφοριών Φυσικά, η υποστήριξη των τουρκικών φορέων από τη ΜΓΓ έχει και την ανταπόδοση της, καθώς στα στελέχη των κρατικών φορέων της Τουρκίας που ασχολούνται με τέτοια θέματα στο εξωτερικό άρχισε να παρέχεται εκπαίδευση σε θέματα ασφάλειας πληροφοριών, στις λεπτές ισορροπίες μεταξύ των ενδιαφερομένων χωρών και στη συλλογή και μεταβίβαση στη ΜΙΤ κάθε σχετικής πληροφορίας. Ταμάμ; Όχι. Γιατί αν και παραπάνω αναφέραμε ότι το φαινόμενο υποστηρίξεως μεγάλων οικονομικών συγκροτημάτων από τις μυστικές υπηρεσίες της χώρας τους δεν είναι πρωτόγνωρο (εκτός από την Ελλάδα, φυσικά), αυτό γίνεται στην ουσία άτυπα, ενώ στην Τουρκία θα γίνεται πλέον επίσημα, και μάλιστα διά νόμου. 'Εχουμε, δηλαδή, την πλέον καθολική εφαρμογή της υποστηρίξεως των οικονομικών και επιχειρηματικών συμφερόντων μίας χώρας από τις μυστικές της υπηρεσίες σε πλήρως θεσμοποιημένη βάση, ένα γεγονός που αποτελεί μία πραγματική «πρωτιά» της Τουρκίας σε παγκόσμιο επίπεδο... Η μόνη παραπλήσια θεσμοποιημένη δράση ήταν αυτή του γνωστού κλάδου Επιστήμης και Τεχνολογίας (S and Τ= Science and Technology) της πρώην ΚGΒ του σοβιετικού κράτους που, αντί να δαπανά δισεκατομμύρια δολάρια για την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, δαπανούσε μερικές εκατόντάδες μόνο εκατομμυρίων για την κλοπή τους από τη Δύση μέσω των Σοβιετικών πρακτόρων. [ΚτΕ  (Δημοσιεύτηκε την 11/02/2010) – ΜΑΝΟΣ ΗΛΙΑΔΗΣ] (Σ.Λ.)