Μυρίζει… συνδιαχείριση στο Αιγαίο

Μέσω του τουρκικού Τύπου πληροφορείται το ελληνικό κοινό ότι η Ελλάδα συζητά την αποδοχή αλλαγών στο καθεστώς του Αιγαίου - Η Άγκυρα ενισχύεται ως περιφερειακή υπερδύναμη, η Αθήνα στοχεύει απλώς στη «μείωση της έντασης» Δύο επισκέψεις του Τούρκου πρωθυπουργού στην Αθήνα μέσα σε πέντε μήνες. Πολλά χαμόγελα, λίγες πληροφορίες για τις συζητήσεις, όταν φεύγουν οι κάμερες Δεν είναι δυστυχώς χωρίς λόγο το ότι κάθε φορά που ανακοινώνεται συνάντηση πρωθυπουργών ή υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας, επίσημη ή ανεπίσημη, στην Αθήνα εγείρονται ερωτήματα και διατυπώνονται διαφόρων ποιοτήτων ανησυχίες για το τι μπορεί να συζητήθηκε ή να συζητηθεί. Την κατάσταση αυτή, τη διάχυτη καχυποψία, προκαλούν... στις περισσότερες των περιπτώσεων οι συμπεριφορές των ελληνικών κυβερνήσεων και ειδικότερα η εμμονή τους να αποκρύπτουν από τον πολιτικό κόσμο και τους πολίτες ακόμη και την ατζέντα των συνομιλιών που διεξάγουν κατά περιόδους με την Άγκυρα. Αυτό το πολιτικά ανόητο, αλλά και ενδεικτικό αδυναμιών και ερασιτεχνισμών, «κρυφτό» για θέματα που αφορούν κυριαρχικά δικαιώματα και θέματα κυριαρχίας της χώρας προκαλεί σύγχυση (ακόμη και σε υπηρεσίες του υπουργείου Εξωτερικών). Και αναπόφευκτα «βάζει» διάφορες δυσάρεστες σκέψεις στο μυαλό πολλών και διαφόρων παραγόντων που παρακολουθούν την πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων και του «διαλόγου» Αθήνας - Άγκυρας τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα από το 1996 και πέρα. Σήμερα, φθινόπωρο 2010, είναι γνωστό ότι η ελληνική κυβέρνηση συζητά εδώ και καιρό με την Άγκυρα σημαντικά ζητήματα που αφορούν το καθεστώς στο Αιγαίο, αλλά δεν είναι γνωστό τι ακριβώς συζητείται. Βέβαια, υπάρχουν δημοσιογραφικά ρεπορτάζ, «διαρροές» και κάποιες σκόρπιες πληροφορίες από «πηγές» που διά της τεθλασμένης αντιλαμβάνονται κάποια πράγματα. Επισήμως, όμως, η ελληνική κυβέρνηση συζητά ειδικώς περί υφαλοκρηπίδας, αλλά και «δεν φοβάται», λέει (όταν τρομάζει από κάποιες «διαρροές»), να κουβεντιάζει και για άλλα θέματα... Στο παρασκήνιο Σε μια περίοδο που πάλι στα παρασκήνια κάποιοι διαδίδουν ότι οι λεγόμενες «διερευνητικές συνομιλίες έχουν προχωρήσει πολύ» και αποκαλύπτεται διά του Τύπου (στα «Νέα») ότι διεξήχθησαν και (μετά διακόπηκαν, μας είπαν) «παράλληλες» συνομιλίες για «αεροναυτικά» στη βάση προτάσεων της Άγκυρας, που αποσκοπούν σε καθεστώς στρατιωτικής συνδιαχείρισης στο Αιγαίο, η επίσκεψη του κ. Ερντογάν στην Αθήνα και οι συζητήσεις που είχε με τον κ. Παπανδρέου οδήγησαν αναπόφευκτα σε διάφορες εικασίες και σε βάσιμες εκτιμήσεις ότι στα κρυφά «γίνονται πράγματα»... Διαρροές Υποτίθεται τώρα ότι οι «παράλληλες» συνομιλίες «κάηκαν». Ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου σιώπησε, ο Τούρκος ομόλογος του αναχώρησε αποφεύγοντας κι αυτός δηλώσεις για τα ελληνοτουρκικά, αλλά ο τουρκικός Τύπος ήταν πιο... ομιλητικός: Η «Χουριέτ» έγραψε ότι υφίσταται θέμα αναθεώρησης του καθεστώτος εναέριου χώρου και χωρικών υδάτων και ότι σημειώθηκε «σημαντική πρόοδος» σε αυτό το ζήτημα, η «Ζαμάν» ανέφερε ότι «Ελλάδα και Τουρκία βρίσκονται κοντά σε συμφωνία για το Αιγαίο», το δίκτυο Kanal D μετέδωσε ότι συζητήθηκε στην Αθήνα το θέμα της επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων σε 7 και 8 μίλια κατά περιοχές (το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, πάντως, ζήτησε ευγενώς από τα Μέσα Ενημέρωσης να μη βιάζονται να βγάλουν συμπεράσματα και να λαμβάνονται υπόψη μόνο οι επίσημες τοποθετήσεις του υπουργείου Εξωτερικών). Στην Αθήνα κυκλοφορεί από κρυπτόμενους «αρμοδίους» η πληροφορία ότι οι «διερευνητικές» έχουν καταλήξει σε «κωδικοποίηση» μιας «διαβαθμισμένης επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων» - από 12 μίλια ή λιγότερο στα νησιά. Από άλλες κυβερνητικές πηγές πάντως αναφέρεται ότι ο πρωθυπουργός διστάζει πολύ να «προχωρήσει» στα ελληνοτουρκικά όχι μόνο επειδή στο εσωτερικό μέτωπο υπάρχει μεγάλη ένταση λόγω της οξείας οικονομικής κρίσεως, αλλά και διότι μέσα στο κυβερνών κόμμα ο πολιτικός διάλογος με την Άγκυρα βρίσκει πολλούς επικριτές, που υποστηρίζουν ότι αυτός ο διάλογος γίνεται για να παρακαμφθεί το ότι η Άγκυρα δεν δέχεται να συζητά στη βάση των κανόνων του διεθνούς δικαίου. Από όλα αυτά, ας βγάλει ο καθένας τα συμπεράσματα του για το τι συμβαίνει και τι όχι, τι κρύβεται και ποια είναι η αλήθεια. Βέβαιο είναι, πάντως, ότι οι χειρισμοί από την ελληνική κυβέρνηση είναι επιεικώς απαράδεκτοι και πλανώνται εκείνοι εξ αυτών που νομίζουν ότι έτσι «προετοιμάζουν» σιγά σιγά την ελληνική κοινή γνώμη να δεχθεί κάποια «τελική» συμφωνία της Αθήνας με την Άγκυρα. Μαύρα σύννεφα Εν αναμονή ενδεχόμενων εξελίξεων τους επόμενους μήνες, τα πράγματα στο μέτωπο του πολιτικού διαλόγου με την Τουρκία δεν είναι καθόλου ευνοϊκά για την ελληνική πλευρά. Η Αθήνα συζητά για αλλαγές κυριαρχικών δικαιωμάτων της στο νομικό καθεστώς του Αιγαίου, κινούμενη ήδη στη βάση μιας σειράς «απαγορεύσεων» τις οποίες έχει αποδεχθεί: Η Άγκυρα απαγορεύει με απειλή πολέμου στην Ελλάδα να ασκήσει δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων της, της απαγορεύει έρευνες ακόμη και εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας, της απαγορεύει να ορίσει κατά τα οριζόμενα από το διεθνές δίκαιο αποκλειστική οικονομική ζώνη (ΑΟΖ), αμφισβητώντας την υφαλοκρηπίδα του Καστελόριζου (η Τουρκία αναζητά μιαν άλλη νομική «ερμηνεία» των διεθνώς οριζομένων περί ΑΟΖ). Και, επιπλέον, η Άγκυρα κατάφερε ώστε να έχουν εκδοθεί από το 2006 στο ΝΑΤΟ δύο διαταγές με τις οποίες απαγορεύεται στα ελληνικά μαχητικά του υποστρατηγείου Λάρισας να πετούν εγγύτερα των 6 ν.μ. από ακτές νήσων του Ανατολικού Αιγαίου (αυτό ισοδυναμεί με αμφισβήτηση κυριαρχίας 21 ελληνικών νησιών, διότι, κατά το διεθνές δίκαιο, Σύμβαση Σικάγου, απαγορεύεται σε στρατιωτικά αεροσκάφη να πετούν στον εναέριο χώρο άλλης κυρίαρχης χώρας). Με λίγα λόγια, η Ελλάδα συζητά την αποδοχή αλλαγών στο καθεστώς του Αιγαίου, έχοντας ήδη πρακτικά χάσει τη δυνατότητα κάλυψης και υπεράσπισης του μισού Αιγαίου. Είναι δε εντυπωσιακό το ότι σήμερα η ελληνική κυβέρνηση διά των υπουργών Εξωτερικών και Άμυνας δηλώνει ότι έχει καταρχήν συμφωνήσει σε όλα με το νέο δόγμα του ΝΑΤΟ, παρ' ότι είναι σαφές πως η Συμμαχία επιδιώκει τη στρατηγική αναβάθμιση του ρόλου της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα ασφαλείας, έστω και μειώνοντας τον ρόλο της Ελλάδας. Χωρίς σχέδιο Η Άγκυρα διεκδικεί, λοιπόν, σήμερα συνομιλώντας με την Ελλάδα με τον αέρα «περιφερειακής υπερδύναμης» μια στρατιωτική συνδιοίκηση στο Αιγαίο και μια συνδιαχείριση του φυσικού πλούτου της υφαλοκρηπίδας από το Β. Αιγαίο έως και την Ανατολική Μεσόγειο. Απέναντι σ' αυτά, η Αθήνα δηλώνει ότι στο κέντρο της δικής της προσπάθειας (φανερής και κρυφής) είναι η σκέψη για «μείωση της έντασης». Όμως, ο κ. Γ. Παπανδρέου αν συνεχίσει τον πολιτικό διάλογο με την Άγκυρα θα υποχρεωθεί να μιλήσει προσεχώς με καθαρή άρθρωση για τους πραγματικούς στόχους του. Η στρατηγική της Τουρκίας είναι σαφής και καταγεγραμμένη. Το αναπάντητο ερώτημα παραμένει: Η ελληνική πολιτική ηγεσία ποια στρατηγική θέση έχει κατά νουν για την Ελλάδα, όταν συνομιλεί πολιτικά και εκτός διεθνούς δικαίου με την τουρκική πλευρά, όταν μετέχει στους σχεδιασμούς του ΝΑΤΟ; Και κάτι άλλο: Θεωρεί άραγε σήμερα η ελληνική κυβέρνηση ότι διατηρεί στις μέρες μας κάποια πολιτική αξία ή θέση, σύμφωνα με την οποία η υποστήριξη της τουρκικής υποψηφιότητας στην Ε.Ε. θα ομαλοποιήσει τις σχέσεις με την Τουρκία και ότι «ο δρόμος της Τουρκίας προς την Ε.Ε. περνά από την Αθήνα»; Δεδομένης της άνευρης στάσης της Αθήνας την τελευταία 15ετία απέναντι στη δυναμική Άγκυρα, δεν μπορεί κανείς να κατηγορήσει την τουρκική πλευρά για το γεγονός ότι αυξάνει διαρκώς και επιτυχώς τις πιέσεις της προς την -στερούμενη αυτοπεποίθησης- Ελλάδα. Εκεί, όμως, που τα πράγματα μπορεί να προκαλέσουν τεράστιο πρόβλημα στην Αθήνα, με την Τουρκία να ασκεί επιθετική πολιτική με μακροπρόθεσμους στόχους εγκατάστασης πολιτικής και διοικητικής «επιρροής» εντός ελληνικών εδαφών, είναι στην υπόθεση της Δ. Θράκης. Αλλά αυτό το μέγα πρόβλημα είναι υπόθεση ενός άλλου σημειώματος... (ΚτΕ - ΤΟΥ Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ) (Σ.Λ.)