Διάτρητο το πολυνομοσχέδιο για την εξέλιξη των αξιωματικών

Σοβαρά ερωτήματα προκαλούν οι ρυθμίσεις του τελικού κειμένου για την «υπηρεσιακή εξέλιξη των στελεχών», ενώ ανοίγει νέο παράθυρο για πολιτικές παρεμβάσεις κατά τις κρίσεις και τις ανακλήσεις αποστράτων Το σύστημα μεταθέσεων - κρίσεων καθίσταται πολύπλοκο, χρονοβόρο και γραφειοκρατικό, ενώ παράλληλα δεν αποκλείεται να αποδειχθεί ότι θα προκαλέσει διασάλευση της πειθαρχίας Κατατίθεται εντός των ημερών στη Βουλή, αν δεν έχει κατατεθεί ήδη τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, το νομοσχέδιο για την «Υπηρεσιακή εξέλιξη και ιεραρχία των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων - Θέματα διοίκησης των Ενόπλων Δυνάμεων, Στρατολογίας και συναφείς διατάξεις» Το πρώτο μέρος του προωθούμενου νομοσχεδίου, που έχει σκοπό να αναθεωρήσει τον Ν. 2496/96 «Περί ιεραρχίας και εξελίξεως των αξιωματικών των Ενόπλων Δυνάμεων», είναι ένα... σοβαρό και κυρίαρχο νομοθέτημα, λόγω της σημασίας του για τη λειτουργία και την εξέλιξη των Ε.Δ., αλλά και την επικράτηση της επιβαλλόμενης αξιοκρατίας στην εξέλιξη των αξιωματικών. Όπως είχαμε επισημάνει και στον «ΚτΕ» της 7ης Αυγούστου, αμέσως μετά την πρώτη γενικόλογη ανακοίνωση του ΥΕΘΑ κ. Ευ. Βενιζέλου, εντύπωση προκάλεσε το γεγονός ότι παράλληλα με τα θέματα περί ιεραρχίας και προαγωγών περιλαμβάνονται και ρυθμίσεις που αναφέρονται στην πλήρη τροποποίηση της δομής διοικήσεως των Ε.Δ., αντί αυτό το θέμα να αντιμετωπίζεται με απευθείας τροποποίηση του Ν. 2292/95, λόγω της εκτάσεως των αλλαγών που επιφέρει η υιοθέτηση της νέας δομής διοικήσεως. Στο ίδιο νομοσχέδιο περιλαμβάνονται ακόμη και άλλα θέματα, όπως η μετονομασία του Στρατολογικού Σώματος σε Σώμα Στρατολογικό-Νομικών Συμβούλων, θέμα που ίσως να έπρεπε να αντιμετωπισθεί με άλλο νομοσχέδιο και μία διαφορετική πρόταση ως προς το ποιοι και με ποια προσόντα θα πρέπει να ορίζονται στρατιωτικοί νομικοί σύμβουλοι. Το ορθό -εν προκειμένω- θα ήταν οι νομικοί σύμβουλοι να προέρχονται από τη Στρατιωτική Δικαιοσύνη, λόγω της συνεχούς ενασχολήσεως τους με νομικά θέματα (αστικού και ποινικού δικαίου) και της πείρας τους εξ αυτής της ενασχολήσεως. Αντιθέτως, το προσωπικό του Στρατολογικού έχει περιορισμένες δυνατότητες και εμπειρία στον τομέα αυτόν, λόγω των καθηκόντων τους σε θέματα διοικητικού-πειθαρχικού δικαίου. Παρατηρήσεις Με βάση τις πληροφορίες που υπάρχουν μέχρι στιγμής για το σύνολο του νομοσχεδίου, η στήλη προβαίνει σε ορισμένες παρατηρήσεις που αφορούν τον προωθούμενο νόμο «Περί ιεραρχίας και εξελίξεως των στελεχών των Ε.Δ.», για τον οποίο υπάρχουν πλέον αρκετά στοιχεία: 1 Η πρώτη παρατήρηση αναφέρεται στον ίδιο τον τίτλο του νομοσχεδίου, που από νόμος περί ιεραρχίας και εξελίξεως «αξιωματικών» αλλάζει σε νόμο περί ιεραρχίας και εξελίξεως «στελεχών», ώστε να καλύπτει τη συνεχιζόμενη «αξιωματικοποίηση» υπαξιωματικών, ΕΜΘ και ΕΠΟΠ. Εάν τούτο μπορεί να θεωρηθεί αποδεκτό υπό τις επικρατούσες σήμερα διαφορετικές συνθήκες και πραγματικότητα, η πρώτη επί της ουσίας παρατήρηση, κατά την άποψη μας, είναι ότι η αύξηση παραμονής στους διάφορους βαθμούς, από αυτόν του ανθυπολοχαγού μέχρι και του συνταγματάρχη (με σκοπό τη συμπλήρωση 35ετίας), δεν προβλέπει την αύξηση του ελάχιστου χρόνου διοικήσεως κατά ένα τουλάχιστον έτος στους βαθμούς αυτούς, πλην του συνταγματάρχη. Ομοίως, δεν τίθενται χρονικά όρια, προϋποθέσεις και διαδικασίες (π.χ. διαγωνισμοί, ειδικές εξετάσεις κλπ.) για τις μετατάξεις ανθυπασπιστών στο σώμα των αξιωματικών, δεδομένου ότι με τις νέες ρυθμίσεις όλοι οι ανθυπασπιστές που προέρχονται από τις Ανώτερες Στρατιωτικές Σχολές Υπαξιωματικών, από τους εθελοντές μακράς θητείας ή τους ΕΠΟΠ, οι οποίοι αποκτούν πτυχίο ΑΕΙ, θα γίνονται αυτοδικαίως αξιωματικοί. 2 Στο ίδιο νομοσχέδιο, δεν καταργείται μία άλλη διάταξη που είχαμε επισημάνει και στο προαναφερθέν φύλλο του «ΚτΕ» και συγκεκριμένως αυτή που προβλέπει την ανάκληση αξιωματικών από την εφεδρεία. Οι θέσεις που προβλέπεται να καλύπτουν οι εκάστοτε ανακαλούμενοι θα μπορούσαν κάλλιστα να καταλαμβάνονται από αξιωματικούς εν ενεργεία, οι οποίοι εκρίθησαν ως ευδοκίμως τερματίσαντες (αμέσως μετά την κρίση τους) και από συνταγματάρχες, ταξιάρχους και υποστρατήγους εκτός οργανικών θέσεων. Κατ’ ελάχιστον, θα έπρεπε να προσδιορισθούν επακριβώς οι θέσεις που θα καταλαμβάνονται από ανώτατους αξιωματικούς από την εφεδρεία, με αναφορά στα ειδικά προσόντα που θα πρέπει να διαθέτουν για την κατάληψη θέσεων, όπως στα Μετοχικά Ταμεία, τη Διεύθυνση Ιστορίας, τον ΑΟΟΑ κλπ. 3 Ομοίως δεν καταργούνται οι προαγωγές μετά την αποστρατεία, με τις συχνά επιλήψιμες διαδικασίες της επανακρίσεως κατόπιν προσφυγής, δεν τερματίζεται το φαινόμενο της απονομής βαθμών στους αποστρατευομένους, ούτε και η απαράδεκτη και μειωτική για το κύρος της ιεραρχίας επαναφορά εν καιρώ ειρήνης αποστράτων στην ενέργεια κατόπιν πολιτικών αποφάσεων. 4 Το σύστημα μεταθέσεων - κρίσεων (τακτικών και εκτάκτων) καθίσταται πολύπλοκο, χρονοβόρο και γραφειοκρατικό, ενώ παράλληλα δεν αποκλείεται να αποδειχθεί ότι θα προκαλέσει διασάλευση της πειθαρχίας, λόγω της εισαγωγής της αρχής της αμφισβητήσεως, ή ακόμη και διώξεις εναντίον όσων έκριναν αρνητικά κάποιον αξιωματικό. 5 Στον ίδιο νόμο περιλαμβάνεται και κεφάλαιο σχετικά με τον πειθαρχικό έλεγχο, με τις προβλεπόμενες διατάξεις για τις καταστατικές πειθαρχικές ποινές να μην είναι απαλλαγμένες του κινδύνου αυξήσεως της γραφειοκρατίας και δυσλειτουργιών, δεδομένου ότι εισάγονται αρχές που προσεγγίζουν αρκετά τον δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα. 6 Ένα σοβαρό θέμα είναι αυτό που αναφέρεται στον καθορισμό του τρόπου αξιολογήσεως των στελεχών, ο οποίος παραπέμπεται σε Προεδρικό Διάταγμα. Η παρατήρηση εδώ είναι ότι η αξιολόγηση αποτελεί κεντρικό στοιχείο της λειτουργίας του νόμου και ως τοιαύτη θα έπρεπε να ρυθμίζεται πλήρως στον συγκεκριμένο νόμο, όπως συμβαίνει στον Ν. 2496/96. Η επίλυση του θέματος αυτού μέσω Προεδρικού Διατάγματος (χωρίς μάλιστα τον καθορισμό, από τον νόμο, των αρχών που θα το διέπουν) αφήνει ένα επικίνδυνο παράθυρο για πολιτικές παρεμβάσεις στο μέλλον, δεδομένου ότι ουδείς θα μπορεί να εμποδίζει τις κατά καιρούς πολιτικές ηγεσίες να ρυθμίζουν το θέμα κατά τρόπον που ευνοεί τις πολιτικές τους σκοπιμότητες. 7 Στο θέμα της προαγωγής «κατ' απόλυτη εκλογή» και «κατ' εκλογή», δεν καθορίζονται τα υποχρεωτικά σχολεία που πρέπει να έχει φοιτήσει ο αξιωματικός (αφήνεται επίσης σε Π.Δ.), ενώ στην περίπτωση κρίσεως αντισυνταγματάρχη σε συνταγματάρχη δεν καθορίζεται τι πρέπει να γίνεται μεταξύ ενός που έχει αποφοιτήσει από ένα υποχρεωτικό σχολείο με «λίαν καλώς», καθώς επίσης και από την ΑΔΙΣΠΟ, και ενός άλλου που έχει αποφοιτήσει με βαθμό «εξαίρετο» από τα υποχρεωτικά σχολεία και δεν είναι απόφοιτος της ΑΔΙΣΠΟ. 8 Στο νομοσχέδιο προβλέπεται επίσης νέα κατηγορία προελεύσεως αξιωματικών, οι «έφεδροι εξ εφέδρων», του Α.Ν. 833/37, η οποία κρίνεται ότι δεν είναι απαραίτητη και ότι καταστρατηγεί τις διαδικασίες επιλογής αξιωματικών. (ΚτΕ - Του Μάνου Ηλιάδη) (Σ.Λ.)