Γράφει ο Μενέλαος Ραπτάκης
Ο τουρκικός εξοπλιστικός πυρετός δεν λέει να κοπάσει και, το ένα μετά το άλλο, τα τουρκικά προγράμματα ολοκληρώνονται ή κινούνται με σκοπό να φέρουν τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις όχι απλά στην κορυφή των αντίστοιχων νατοϊκών Στρατών, αλλά και να δώσουν ένα ισχυρό προβάδισμα έναντι των αντίστοιχων ελληνικών –ειδικά- Ενόπλων Δυνάμεων.
Αν και πολλά θα μπορούσαν να αναφερθούν για το επίπεδο και την ποιότητα των εξοπλιστικών προγραμμάτων που υλοποιούνται αμείωτα με εντολή της Άγκυρας, είναι, εντούτοις, μερικά που μπορούν να θεωρηθούν ως «ειδικά», άλλα γιατί είναι σε ένα επίπεδο πολλαπλασιαστές ισχύος και άλλα γιατί, σε μια περίπτωση ένοπλης αντιπαράθεσης, θα μπορέσουν να δημιουργήσουν ιδιαίτερο πρόβλημα, ειδικά στον χώρο του Αιγαίου και της ΑΣΔΕΝ, καθώς είτε θα ενισχύσουν τον αποκλεισμό της απειλούμενης περιοχής είτε θα καταφέρουν πλήγματα σε συνεχή βάση, κάτι που δεν έχει διαφύγει της προσοχής των Τούρκων επιτελών.
Τρία όπλα, τρεις «πονοκέφαλοι» για την ελληνική αμυντική ηγεσία θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν τα αεροσκάφη Ηϋrku στην έκδοση "CAS", τα αντιαεροπορικά αντιβαλλιστικά ρωσικής προέλευσης και τέλος, το αεροσκάφος ναυτικής συνεργασίας του προγράμματος ΜΕLΤΕΜ τύπου «ΑΤR-72»
ΑΤR-72 ASW/ΜΡ
Μπορεί το πρόγραμμα των ελληνικών υποβρυχίων να ολοκληρώνεται με την παράδοση όλων των Τype-214, αλλά η τουρκική πλευρά και πιο συγκεκριμένα το τουρκικό Ναυτικό δεν έχει μείνει με σταυρωμένα τα χέρια. Έτσι, πλέον, μπαίνει στην τελική ευθεία και η προμήθεια των ΑΦΝΣ του προγράμματος ΜΕLΤΕΜ και, πιο ειδικά, τα ιταλικής κατασκευής αεροσκάφη ΑΤR-72 του προγράμματος ΜΕLΤΕΜ ΙΙΙ. Έτσι, 12 χρόνια μετά την αρχική παραγγελία και την υπογραφή του συμβολαίου μεταξύ του τότε Ιταλού πρωθυπουργού Μπερλουσκόνι και του τότε πρωθυπουργού Ερντογάν ύψους 219 εκατ. δολαρίων που αφορούσε την προμήθεια 10 πλήρως εξοπλισμένων αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας ανθυποβρυχιακών επιχειρήσεων τύπου Aleria ΑΤR-72 500 που θα έπρεπε να έχουν παραδοθεί μέχρι το 2010. Αν και το πρώτο αεροσκάφος του τύπου ΑΤR-72 500 είχε αφιχθεί στις εγκαταστάσεις της ΤΑΙ στην Άγκυρα για να εγκατασταθεί ο εξοπλισμός που έτρεχε βάση ξεχωριστού συμβολαίου, μετά από καθυστερήσεις και προβλήματα ενσωμάτωσης ουσιαστικά το πρόγραμμα πάγωσε μέχρι και τον Μάιο του 2013, όταν αποφασίστηκε τα 10 αεροσκάφη να γίνουν 6 με πλήρη εξοπλισμό και 2 ως μεταφορικά/εκπαιδευτικά, όμως, της έκδοσης ΑΤR-72 600. Με το πρώτο αεροσκάφος να φθάνει στις εγκαταστάσεις της ΤΑΙ τον Αύγουστο του 20Ι3 και κατόπιν να επιστρέφει στην Alenia για τις τελικές εργασίες και δοκιμές. Το καλοκαίρι του 2013 το ΤDΚ παρέλαβε τα αεροσκάφη ΑΤR-72-600ΤΜUΑ (Τurkish Maritime Utility Aircraft) με κωδικούς ΤCΒ-701 και ΤCΒ-702 που δεν φέρουν εξοπλισμό μάχης εκτός από το ΙFF, καθώς και τακτικά τραπέζια ανάπτυξης χαρτών και εξοπλισμού για εκπαιδευτικούς λόγους, ενώ ως δευτερεύοντα καθήκοντα έχουν αποστολές μεταφοράς υλικών μεταξύ των εγκαταστάσεων του τουρκικού Ναυτικού. Τα 6 ΑΤR 72-600 Τurkish Maritime Patrol Aircraft (ΤΜΡΑ) αναμένεται να έχουν παραδοθεί όλα μέχρι το 2018.
Ο τουρκικός εξοπλιστικός πυρετός δεν λέει να κοπάσει και, το ένα μετά το άλλο, τα τουρκικά προγράμματα ολοκληρώνονται ή κινούνται με σκοπό να φέρουν τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις όχι απλά στην κορυφή των αντίστοιχων νατοϊκών Στρατών, αλλά και να δώσουν ένα ισχυρό προβάδισμα έναντι των αντίστοιχων ελληνικών –ειδικά- Ενόπλων Δυνάμεων.
Αν και πολλά θα μπορούσαν να αναφερθούν για το επίπεδο και την ποιότητα των εξοπλιστικών προγραμμάτων που υλοποιούνται αμείωτα με εντολή της Άγκυρας, είναι, εντούτοις, μερικά που μπορούν να θεωρηθούν ως «ειδικά», άλλα γιατί είναι σε ένα επίπεδο πολλαπλασιαστές ισχύος και άλλα γιατί, σε μια περίπτωση ένοπλης αντιπαράθεσης, θα μπορέσουν να δημιουργήσουν ιδιαίτερο πρόβλημα, ειδικά στον χώρο του Αιγαίου και της ΑΣΔΕΝ, καθώς είτε θα ενισχύσουν τον αποκλεισμό της απειλούμενης περιοχής είτε θα καταφέρουν πλήγματα σε συνεχή βάση, κάτι που δεν έχει διαφύγει της προσοχής των Τούρκων επιτελών.
Τρία όπλα, τρεις «πονοκέφαλοι» για την ελληνική αμυντική ηγεσία θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν τα αεροσκάφη Ηϋrku στην έκδοση "CAS", τα αντιαεροπορικά αντιβαλλιστικά ρωσικής προέλευσης και τέλος, το αεροσκάφος ναυτικής συνεργασίας του προγράμματος ΜΕLΤΕΜ τύπου «ΑΤR-72»
ΑΤR-72 ASW/ΜΡ
Μπορεί το πρόγραμμα των ελληνικών υποβρυχίων να ολοκληρώνεται με την παράδοση όλων των Τype-214, αλλά η τουρκική πλευρά και πιο συγκεκριμένα το τουρκικό Ναυτικό δεν έχει μείνει με σταυρωμένα τα χέρια. Έτσι, πλέον, μπαίνει στην τελική ευθεία και η προμήθεια των ΑΦΝΣ του προγράμματος ΜΕLΤΕΜ και, πιο ειδικά, τα ιταλικής κατασκευής αεροσκάφη ΑΤR-72 του προγράμματος ΜΕLΤΕΜ ΙΙΙ. Έτσι, 12 χρόνια μετά την αρχική παραγγελία και την υπογραφή του συμβολαίου μεταξύ του τότε Ιταλού πρωθυπουργού Μπερλουσκόνι και του τότε πρωθυπουργού Ερντογάν ύψους 219 εκατ. δολαρίων που αφορούσε την προμήθεια 10 πλήρως εξοπλισμένων αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας ανθυποβρυχιακών επιχειρήσεων τύπου Aleria ΑΤR-72 500 που θα έπρεπε να έχουν παραδοθεί μέχρι το 2010. Αν και το πρώτο αεροσκάφος του τύπου ΑΤR-72 500 είχε αφιχθεί στις εγκαταστάσεις της ΤΑΙ στην Άγκυρα για να εγκατασταθεί ο εξοπλισμός που έτρεχε βάση ξεχωριστού συμβολαίου, μετά από καθυστερήσεις και προβλήματα ενσωμάτωσης ουσιαστικά το πρόγραμμα πάγωσε μέχρι και τον Μάιο του 2013, όταν αποφασίστηκε τα 10 αεροσκάφη να γίνουν 6 με πλήρη εξοπλισμό και 2 ως μεταφορικά/εκπαιδευτικά, όμως, της έκδοσης ΑΤR-72 600. Με το πρώτο αεροσκάφος να φθάνει στις εγκαταστάσεις της ΤΑΙ τον Αύγουστο του 20Ι3 και κατόπιν να επιστρέφει στην Alenia για τις τελικές εργασίες και δοκιμές. Το καλοκαίρι του 2013 το ΤDΚ παρέλαβε τα αεροσκάφη ΑΤR-72-600ΤΜUΑ (Τurkish Maritime Utility Aircraft) με κωδικούς ΤCΒ-701 και ΤCΒ-702 που δεν φέρουν εξοπλισμό μάχης εκτός από το ΙFF, καθώς και τακτικά τραπέζια ανάπτυξης χαρτών και εξοπλισμού για εκπαιδευτικούς λόγους, ενώ ως δευτερεύοντα καθήκοντα έχουν αποστολές μεταφοράς υλικών μεταξύ των εγκαταστάσεων του τουρκικού Ναυτικού. Τα 6 ΑΤR 72-600 Τurkish Maritime Patrol Aircraft (ΤΜΡΑ) αναμένεται να έχουν παραδοθεί όλα μέχρι το 2018.
Τα αεροσκάφη φέρουν στον πυρήνα τους τον εξοπλισμό. Θα είναι εξοπλισμένα με το ΑΜΑSCOS (Airborne Maritime Situation and Control System) της Τhales που θα συντήξει τις πληροφορίες από μια σειρά αισθητήρων για την εκτέλεση αποστολών τόσο αέρος-επιφανείας όσο και ανθυποβρυχιακών αποστολών. Έτσι, φέρει 4 θέσεις εργασίας/κονσόλες με δύο οθόνες η κάθε μια, φέρει τον ηλεκτροπτικό πυργίσκο ΑselFLΙR-200 για οπτική αναγνώριση με σταθεροποιημένο πυργίσκο, με ανάλυση υπέρυθρου 240x4, κάμερα ημέρας, τηλεμέτρου λέιζερ και καταδείκτη λέιζερ, με δυνατότητα μετάδοσης της εικόνας μέσω ζεύξης σε συνδυασμό με το σύστημα αυτόματου εντοπισμού στόχων (ΑΙS) και ραντάρ Ocean Master-400 Μk.ΙΙ μεγάλης εμβέλειας έρευνας όγκου με δυνατότητα παρακολούθησης στόχου, με ικανότητα επεξεργασίας 200 στόχων ταυτόχρονα, ικανότητες SAR/ISAR, εκτέλεσης αποστολών ναυτιλίας, μέγιστη εμβέλεια εντοπισμού στόχων στα 200 ν.μ., συστήματα ανθυποβρυχιακού πολέμου που περιλαμβάνει ΜΑD ΑΝ/ΑSQ-208(V), ακουστικό επεξεργαστή ΤΜS-2000 και σύστημα διανομής ηχοσημαντήρων, σύστημα ΕSΜ DR-3000, εξοπλισμό επικοινωνιών αποτελούμενο από ασυρμάτους και ζεύξεις δεδομένων link Ι6/ΙΙ και σύστημα αυτοπροστασίας που φέρει MWS ΑΝ/ΑΑR-60, ΑΝ/ΑLΕ-47 και ΙFF ΑΡΧ-ΙΙ3, ενώ στον εξοπλισμό ναυτιλίας, επιπλέον, φέρει και ΙΝS/GΡ5 LΝ-Ι00G.
Στο οπλικό του φορτίο μπορεί να μεταφέρει σε δύο υποπτερυγιακούς φορείς τορπίλες Μk.46 και Μk.54 και βόμβες βυθού βάρους 230 κιλών, με βάρος κεφαλής 44 κιλών και εμβέλεια 12 χλμ., ενώ μπορεί να πλήττει στόχους σε βάθη μέχρι και 365 μ., και αντίστοιχες επιδόσεις για τη δεύτερη τορπίλη με τη δυνατότητα, όμως, ανάπτυξης ταχύτητας στους 40 κόμβους. Η ολοκλήρωση και αυτού του προγράμματος θα έχει ολοκληρώσει το σύνολο του προγράμματος ΜΕLΤΕΜ που αρχικά ξεκίνησε το 1998 και, ουσιαστικά, χωρίζεται σε 3 διακριτές φάσεις:
Meltem I: Η προμήθεια από την τουρκική Ακτοφυλακή 3 αεροσκαφών CΝ-235 s και από το τουρκικό Ναυτικό 6 CΝ-235 5 sΑsuW/ΑSW που ολοκληρώθηκε το 2002.
Meltem II: Η προμήθεια και ενσωμάτωση του εξοπλισμού αποστολής των αεροσκαφών που ήταν η επιλογή του συστήματος AMASCOS (Airborne Maritime Situation & Control System) με τις τουρκικές εταιρείες ΤΑΙ, Havelsan, Aselsan και Milsoft να δρουν ως υποκατασκευαστές και αρχικό χρόνο ολοκλήρωσης το 2007, κάτι που, όμως, δεν τηρήθηκε.
HURKUS-C
Το αεροσκάφος βασικής εκπαίδευσης αποτελεί ακόμα ένα βήμα για την απεξάρτηση της τουρκικής Αεροπορίας από ξένους προμηθευτές, και όπως όλα τα οπλικά συστήματα, ευελπιστούν να κερδίσουν και ένα εξαγωγικό μερίδιο, παρουσιάζοντας και μια σειρά εκδόσεων με βάση το αεροσκάφος. Το αεροσκάφος που ανέλαβε να αναπτύξει η ΤΑΙ, έλαβε το όνομα Ηϋrkus (Ελεύθερο πουλί), που ήταν επίσης και το επίθετο ενός από τους θεωρούμενους πρωτοπόρους της τουρκικής Αεροπορίας, και είναι συμβατικής σχεδίασης με τα καθίσματα εν σειρά χειριστή- εκπαιδευτή, με μεγάλη μονοκόμματη καλύπτρα για ευρύ πεδίο απεικόνισης, ενώ εξαρχής είχε τεθεί η απαίτηση, το αεροσκάφος να μπορεί να αναλάβει και καθήκοντα εγγύς αεροπορικής υποστήριξης (CΑS).
Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2006, όταν αποφασίστηκε από το SSM να δοθεί συμβόλαιο για τη σχεδίαση και παραγωγή του αεροσκάφους βασικής εκπαίδευσης νέας γενιάς με την τουρκική αεροδιαστημική βιομηχανία με δυνατότητες πτήσης «μέρα-νύχτα», και για πτήσεις ναυτιλίας, σχηματισμού και πτήσης με όργανα. Οι εκδόσεις που αναπτύσσονται είναι δύο αρχικά· οι: Ηϋrkus-Α -η βασική έκδοση εκπαίδευσης που θα έχει λάβει και την πιστοποίηση από την ευρωπαϊκή υπηρεσία ασφάλειας πτήσεων μέσω των απαιτήσεων CS-23- και Ηϋrkus –Β -η πιο αναβαθμισμένη έκδοση με την χρήση εξελιγμένου πιλοτηρίου που θα περιλαμβάνει υπολογιστή αποστολής HUD, ΜFDs και θα έχει δυνατότητες μεταφοράς οπλικού φορτίου.
Η αρχική πτήση του αεροσκάφους πραγματοποιήθηκε το 2013 (ΗURΟ1) και το δεύτερο πρωτότυπο εκτέλεσε την πρώτη του πτήση το 2014 (ΗUR02).Ήδη, βρίσκεται σε εξέλιξη η παραγωγή σειράς για την παράδοση 15 αεροσκαφών που θα συμπληρώνουν τα νοτιοκορεατικά ΚΤ-1, ενώ υπάρχει και "option’’ για 40 ακόμη. Το αεροσκάφος, στα γενικά του χαρακτηριστικά, είναι ένα ικανό αεροσκάφος που μπορεί να καλύψει τις σημερινές και μελλοντικές ανάγκες εκπαίδευσης.
Στα γενικά του χαρακτηριστικά έχει μήκος 11,17 μ., εκπέτασμα πτερύγων στα 9,96 μ., ύφος 3,7 μ., ενώ φέρει έναν κινητήρα Ρratt & Whitney Canada ΡΤ6Α-68Τ turbotrop στους 1600Ηρ με πεντάφυλλη έλικα Hartzell ΗC-ΒSΜΑ-3, που του επιτρέπουν να αναπτύσσει μέγιστη ταχύτητα 574 χλμ./ώρα, ταχύτητα πτήσης 463 χλμ./ώρα, εμβέλεια 1478 χλμ., ύψος πτήσης στα 10.577 μ., και όρια επιταχύνσεων +7/-3.5g, με τον βαθμό ανόδου να φτάνει τα 22 μ./δευτ.
Επίσης, έχει πολύ καλή οπτική παρατήρησης ο πίσω χειριστής -που είναι ο εκπαιδευτής συνήθως- και φθάνει τις 50° κοιτώντας προς τα κάτω, έχει σύστημα παραγωγής οξυγόνου (OBOGS), εκτινασσόμενα καθίσματα Martin-Baker Μk Τ-16 Ν 0/0, σύστημα ελέγχου περιβάλλοντος, ενώ είναι πλήρως εξοπλισμένο το αεροσκάφος για την εκτέλεση της αποστολής εκπαίδευσης. Στο δε πιλοτήριο, που είναι κατηγορίας ΗΟΤΑS, βρίσκεται το ΗUD LiteΗUD της Fοτοηίks, οθόνη προβολής ΕFΙ-890R και μονάδα ελέγχου ασυρμάτου της εταιρείας Universal Ανίοηίςs.
Όμως, η μεγάλη εξέλιξη του αεροσκάφους είναι η έκδοση Ηϋrkus-C για την οποία έχει δείξει έντονο ενδιαφέρον ο τουρκικός Στρατός, με τις αρχικές απαιτήσεις να απαιτούν 15 μονάδες και τελικό αριθμό τις 30-45 μονάδες, για να δράσουν σε ένα επίπεδο 1-2 με τα επιθετικά ελικόπτερα Τ-129, τα οποία θα καλύπτουν στις αποστολές καταστολής επί του πεδίου μάχης, σε εξασφαλισμένο εναέριο χώρο. Και αυτό είναι που, η συγκεκριμένη έκδοση, θα αποτελεί ένα «πονοκέφαλο» για την Π.Α. και τον Ε.Σ., καθώς σε περίπτωση που επιχειρηθεί αποβατική ενέργεια σε νησί της ΑΣΔΕΝ, τα συγκριμένου τύπου μαχητικά, με την μεγάλη αυτονομία τους, που φτάνει τις 4,25 ώρες, θα αποτελούν ένα δύσκολο αντίπαλο που θα παρέχει πυρά ακριβείας για την καταστροφή στόχων εδάφους και για την συνεχή υποστήριξη του αποβατικού κύματος.
Πιο συγκεκριμένα, η έκδοση εγγύς αεροπορικής υποστήριξης του HURKUS, όπως έχει κάνει τις πρώτες της εμφανίσεις, θα περιλαμβάνει μέγιστο μεταφερόμενο οπλικό φορτίο 1,5 τόνων και, επίσης, θα φέρει και τον πυργίσκο πολλαπλών χρήσεων ηλεκτροοπτικών σκοπευτικών τύπου ΑSΕLFΙLR-300Τ, που είναι πυργίσκος πολλαπλών λειτουργιών με κάμερα θερμικής απεικόνισης 3ης γενιάς με ανάλυση 1440x576, κάμερα ημέρας με δυνατότητα ζουμ, καταδείκτη λέιζερ εμβέλειας 20 χλμ., και Spot Tracker κίνηση 4 αξόνων, Fον 30°, περιστροφή 360° και σε ανύψωση 150° και συνολικό βάρος τα 95 κιλά. Θα έχει ενισχυμένο σύστημα προσγείωσης, ενώ θα μπορεί να εκτελεί πτήσεις -ακόμα και χωρίς πιλότο- σε επίπεδο 'UCAV".
Ο ηλεκτρονικός του εξοπλισμός θα είναι πλήρης και θα φέρει οθόνες ΜFD, ΗUD, υπολογιστή αποστολής και αναβαθμισμένο εξοπλισμό επικοινωνιών, ενώ σκέψεις υπάρχουν τη δεύτερη θέση του πιλοτηρίου να καταλαμβάνει δεξαμενή καυσίμου για αύξηση της αυτονομίας στα πρότυπα του βραζιλιάνικου Super Tucano.
Ο οπλισμός του αεροσκάφους θα αποτελείται από τα τουρκικής σχεδίασης και κατασκευής κατευθυνόμενα όπλα, και εκτός των απλών ατρακτιδίων με πολυβόλο των 12,7 mm ή πυροβόλο των 20 mm, ρουκέτες των 70 mm, απλές βόμβες ΜkΧ και εξωτερικές δεξαμενές καυσίμου, θα μπορεί να μεταφέρει και να εξαπολύει τις κατευθυνόμενες βόμβες με καθοδήγηση λέιζερ, GPS του Τϋbitak SAGE τύπων ΗGΚ-3 (82), Τϋbitak SAGE ΚGΚ-82, κατευθυνόμενες ρουκέτες CIRIT σε διπλούς και τετραπλούς φορείς της RΟΚΕΤSΑΝ των 70 mm με εμβέλεια 8 χλμ. καθοδήγησης λέιζερ, βάρους 15 κιλών με βάρος κεφαλής 3 κιλών, κατευθυνόμενους πυραύλους UΜΤΑS -επίσης της RΟΚΕΤSΑΝ- σε διπλούς και τετραπλούς φορείς με εμβέλεια τα 8 χλμ., βάρος τα 37,5 κιλά και αμφίδρομη ζεύξη δεδομένων. Μάλιστα, είναι υπολογισμένο εντός του 2017 να ξεκινήσουν οι δοκιμές πεδίου, με τη μαζική παραγωγή να μπορεί να ξεκινά μέσα στο 2018, προσθέτοντας ακόμα ένα πρόβλημα στην ΠΑ και αποδεσμεύοντας την ΤΗΚ από αποστολές που θα απαιτούσαν F-16.
S-300VM
Η, ουσιαστικά, ακύρωση της προμήθειας του κινεζικού συστήματος αεράμυνας ΗQ-9/FD-2000, που είχε κριθεί ως ο νικητής του προγράμματος Τ-LORAMIDS, έθεσε ξανά τις κατασκευάστριες εταιρείες στην θέση εκκίνησης για την παραγωγή για την τουρκική Αεροπορία.
Όμως, το πραξικόπημα του καλοκαιριού και η εν συνεχεία επανασύσφιγξη των σχέσεων Άγκυρας-Μόσχας οδήγησε την τουρκική ηγεσία να αναζητήσει στην ρωσική βιομηχανία το όπλο που θα καλύψει τις ανάγκες της στον τομέα της αεράμυνας, και μάλιστα, με την μέθοδο της συμπαραγωγής. Αν και η τουρκική πλευρά θα ήθελε να αποδεσμευτεί το σύστημα S-400, εντούτοις, η ρωσική πλευρά αντέτεινε το αντιαεροπορικό/αντιβαλλιστικό σύστημα S-300VΜ/Αntey-2500 (κατά ΝΑΤΟ "SΑ-23 Gladiator/Giant") στην θέση του, με την αναφορά ότι καλύπτει κάθε ανάγκη της τουρκικής Αεροπορίας. Ο διαγωνισμός Τ-LORAMIDS που ξεκίνησε την 1 Μαρτίου 2007 για την προμήθεια 4 συστημάτων, κόστους 3 περίπου δισ. δολαρίων, έχει και μια σημαντική απαίτηση να υπάρχει μεγάλο ποσοστό τουρκικής συμπαραγωγής.
Μια πιθανή προμήθεια του συγκεκριμένου αντιαεροπορικού συστήματος, τόσο λόγω των ικανοτήτων όσο λόγω της δυνατότητας αναχαίτισης βαλλιστικών πυραύλων, αλλά και καθώς είναι πλήρως αυτοκινούμενο επί ερπυστριοφόρων οχημάτων, θα μπορούσε να προκαλέσει μεγάλο πρόβλημα στα γειτνιάζοντα -στα μικρασιατικά παράλια- νησιά, καθώς θα δημιουργήσουν μια ολόκληρη ομπρέλα κάλυψης, αφήνοντας έτσι ανενόχλητες τις αμφίβιες δυνάμεις της Τουρκίας να καταλάβουν τους αντικειμενικούς τους σκοπούς. Όμως, τι μπορεί να κάνει το σύστημα στην πραγματικότητα; Το αντιαεροπορικό/ αντιβαλλιστικό σύστημα S-300VΜ αποτελεί την έκδοση για τον τότε σοβιετικό Στρατό, για την κάλυψη των επιχειρησιακών απαιτήσεων της δεκαετίας του '80 (που παρά τα χρόνια, σε επίπεδο συμβατικού πολέμου δεν έχει αλλάξει κάτι), για την προστασία μονάδων επιπέδου σώματος στρατού με ένα σύστημα αεράμυνας, όχι μόνο κατά αεροσκαφών, αλλά και κατά βαλλιστικών πυραύλων που εκείνη την εποχή αποτελούσαν οι τακτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι LANCE και Perching στην Δύση, αλλά και οι χερσαίας εκτόξευσης μονάδες πυραύλων «κρουζ» Tomahawk.
Το σύστημα βασίστηκε σε τεχνολογίες που αναπτύχθηκαν για το πρόγραμμα της σοβιετικής αεροπορίας για τα S-300 αλλά με άλλη διάταξη και ειδικούς στόχους που θα πρέπει να καλύπτουν. Το σύστημα εκσυγχρονίζεται συνεχώς, και η νεότερη έκδοση του Antey-2500 αποτελεί την τελευταία μορφή του συστήματος που έχει άδεια εξαγωγής και καλύπτει κάθε απαίτηση του ρωσικού Στρατού, ενώ αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα φόβητρα των νατοϊκών-αμερικανικών δυνάμεων σε μια ενδεχόμενη αντιπαράθεση, έχοντας μεταπέσει στη νέα ψηφιακή εποχή. Το σύστημα αναπτύσσεται σε πυροβολαρχίες/ τάγματα, και όλες οι μονάδες του είναι αυτοκινούμενες, έχοντας μεγάλη τακτική αυτονομία για αντιαεροπορικό σύστημα μεγάλου βεληνεκούς.
Όλα τα κύρια υποσυστήματα μεταφέρονται επί ερπυστριοφόρων οχημάτων "Item 830 MT-Τ" που βασίζονται στο των αρμάτων Τ-80 και ζυγίζουν μεταξύ 44 - 47 τόνων. Κάθε πυροβολαρχία του συστήματος φέρει ένα ψηφιακό κέντρο ελέγχου 9S457, το ραντάρ πρόσκτησης στόχων 9S1SΜ2 Βill Board Β εμβέλειας 320 χλμ., το ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης κατά βαλλιστικών πυραύλων 9S19Μ2 Ηίgh Screen Β εμβέλειας 250 χλμ., το ραντάρ εμπλοκής 9s32Μ2 Grill Screen εμβέλειας επίσης 250 χλμ., τους εκτοξευτές πυραύλων 9Α82Μ2 και 9Α83Μ2 ΤΕLΑRs και τα αντίστοιχα οχήματα ανεφοδιασμού 9Α84 και 9Α85.
Κάθε φορέας εκτόξευσης πυραύλων φέρει και ανεξάρτητο ραντάρ καταύγασης, ενώ διασυνδέονται αυτόματα και με τα οχήματα επαναγέμισης που μπορούν να δράσουν και ως φορείς εκτόξευσης με τη χρήση ζεύξης δεδομένων.
Επίσης, μια τυπική πυροβολαρχία φέρει συνδέσμους με ζεύξεις δεδομένων σε επίπεδο τάγματος/μεραρχίας με κέντρα ελέγχου 9S52/9S52Μ Polyana DM και κέντρα ενοποιημένης εικόνας Pori ΡΙ, ενώ γίνεται και χρήση των ραντάρ IL13-3 Νebo SV VHF-band 2D για έγκαιρη προειδοποίηση με εμβέλεια τα 250 ν.μ.
Οι πύραυλοι 9M83M αναφέρονται ως "Type I Missile" οι 9Μ82Μ ως "Type II Missile" και ουσιαστικά, πρόκειται για τον ίδιο πύραυλο στην τερματική του καθοδήγηση με διαφορετικού μεγέθους σύστημα προώθησης για επίτευξη μεγάλης εμβέλειας/ταχύτητας, που σημαίνει και αύξηση μεγέθους με αντίστοιχο προορισμό των υπό εκτόξευση πυραύλων με τετραπλούς και διπλούς φορείς.
Το βάρος τους είναι στα 3.500 κιλά και μήκος 8 μ. για τον «μικρό» πύραυλο και 5.800 κιλά και μήκος 9,9 μ. για τον «μεγάλο» με βάρος κεφαλής στα 150 κιλά. Η εκτόξευση τους γίνεται με εξαγωγή με τη χρήση πίεσης αερίων και μετά ενεργοποιείται ο κύριος προωθητήρας, ενώ ο πύραυλος εκτρέπεται από τον κάθετο εκτοξευτή προς κάθε κατεύθυνση με χρήση ΤVC.
Στην τερματική τους καθοδήγηση, γίνεται χρήση ερευνητή ραντάρ Χ-band, με κάθε πύραυλο να εκτοξεύεται ανά 1,5 δευτ. και μπορεί να εκτελεί ελιγμούς φόρτισης 30g. Ένα τυπικό τάγμα των 4 πυροβολαρχιών μπορεί να εμπλέξει ταυτόχρονα 24 στόχους, με 2 πυραύλους ανά στόχο, για ένα σύνολο μεταφοράς 96-192 πυραύλων, ενώ κάθε πυροβολαρχία μπορεί να φέρει μέχρι και 6 ΤΕLAR 9Α84ΜΕ των 4 πυραύλων 9Μ83ΜΕ και 6 ΤΕLAR 9Α84ΜΕ των 4 πυραύλων 9Μ82ΜΕ. Το σύστημα μπορεί να εμπλέκει αεροδυναμικούς στόχους μέχρι και τα 200 χλμ. Σε ύψος 30 χλμ. και βαλλιστικούς πυραύλους μέχρι τα 40 χλμ. σε ύψος 25 χλμ., με ταχύτητα εισόδου του βαλλιστικού πυραύλου στα 4,5 χλμ./δευτ.
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ | ΜΑΡTI0Σ 2017
Meltem I: Η προμήθεια από την τουρκική Ακτοφυλακή 3 αεροσκαφών CΝ-235 s και από το τουρκικό Ναυτικό 6 CΝ-235 5 sΑsuW/ΑSW που ολοκληρώθηκε το 2002.
Meltem II: Η προμήθεια και ενσωμάτωση του εξοπλισμού αποστολής των αεροσκαφών που ήταν η επιλογή του συστήματος AMASCOS (Airborne Maritime Situation & Control System) με τις τουρκικές εταιρείες ΤΑΙ, Havelsan, Aselsan και Milsoft να δρουν ως υποκατασκευαστές και αρχικό χρόνο ολοκλήρωσης το 2007, κάτι που, όμως, δεν τηρήθηκε.
HURKUS-C
Το αεροσκάφος βασικής εκπαίδευσης αποτελεί ακόμα ένα βήμα για την απεξάρτηση της τουρκικής Αεροπορίας από ξένους προμηθευτές, και όπως όλα τα οπλικά συστήματα, ευελπιστούν να κερδίσουν και ένα εξαγωγικό μερίδιο, παρουσιάζοντας και μια σειρά εκδόσεων με βάση το αεροσκάφος. Το αεροσκάφος που ανέλαβε να αναπτύξει η ΤΑΙ, έλαβε το όνομα Ηϋrkus (Ελεύθερο πουλί), που ήταν επίσης και το επίθετο ενός από τους θεωρούμενους πρωτοπόρους της τουρκικής Αεροπορίας, και είναι συμβατικής σχεδίασης με τα καθίσματα εν σειρά χειριστή- εκπαιδευτή, με μεγάλη μονοκόμματη καλύπτρα για ευρύ πεδίο απεικόνισης, ενώ εξαρχής είχε τεθεί η απαίτηση, το αεροσκάφος να μπορεί να αναλάβει και καθήκοντα εγγύς αεροπορικής υποστήριξης (CΑS).
Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2006, όταν αποφασίστηκε από το SSM να δοθεί συμβόλαιο για τη σχεδίαση και παραγωγή του αεροσκάφους βασικής εκπαίδευσης νέας γενιάς με την τουρκική αεροδιαστημική βιομηχανία με δυνατότητες πτήσης «μέρα-νύχτα», και για πτήσεις ναυτιλίας, σχηματισμού και πτήσης με όργανα. Οι εκδόσεις που αναπτύσσονται είναι δύο αρχικά· οι: Ηϋrkus-Α -η βασική έκδοση εκπαίδευσης που θα έχει λάβει και την πιστοποίηση από την ευρωπαϊκή υπηρεσία ασφάλειας πτήσεων μέσω των απαιτήσεων CS-23- και Ηϋrkus –Β -η πιο αναβαθμισμένη έκδοση με την χρήση εξελιγμένου πιλοτηρίου που θα περιλαμβάνει υπολογιστή αποστολής HUD, ΜFDs και θα έχει δυνατότητες μεταφοράς οπλικού φορτίου.
Η αρχική πτήση του αεροσκάφους πραγματοποιήθηκε το 2013 (ΗURΟ1) και το δεύτερο πρωτότυπο εκτέλεσε την πρώτη του πτήση το 2014 (ΗUR02).Ήδη, βρίσκεται σε εξέλιξη η παραγωγή σειράς για την παράδοση 15 αεροσκαφών που θα συμπληρώνουν τα νοτιοκορεατικά ΚΤ-1, ενώ υπάρχει και "option’’ για 40 ακόμη. Το αεροσκάφος, στα γενικά του χαρακτηριστικά, είναι ένα ικανό αεροσκάφος που μπορεί να καλύψει τις σημερινές και μελλοντικές ανάγκες εκπαίδευσης.
Στα γενικά του χαρακτηριστικά έχει μήκος 11,17 μ., εκπέτασμα πτερύγων στα 9,96 μ., ύφος 3,7 μ., ενώ φέρει έναν κινητήρα Ρratt & Whitney Canada ΡΤ6Α-68Τ turbotrop στους 1600Ηρ με πεντάφυλλη έλικα Hartzell ΗC-ΒSΜΑ-3, που του επιτρέπουν να αναπτύσσει μέγιστη ταχύτητα 574 χλμ./ώρα, ταχύτητα πτήσης 463 χλμ./ώρα, εμβέλεια 1478 χλμ., ύψος πτήσης στα 10.577 μ., και όρια επιταχύνσεων +7/-3.5g, με τον βαθμό ανόδου να φτάνει τα 22 μ./δευτ.
Επίσης, έχει πολύ καλή οπτική παρατήρησης ο πίσω χειριστής -που είναι ο εκπαιδευτής συνήθως- και φθάνει τις 50° κοιτώντας προς τα κάτω, έχει σύστημα παραγωγής οξυγόνου (OBOGS), εκτινασσόμενα καθίσματα Martin-Baker Μk Τ-16 Ν 0/0, σύστημα ελέγχου περιβάλλοντος, ενώ είναι πλήρως εξοπλισμένο το αεροσκάφος για την εκτέλεση της αποστολής εκπαίδευσης. Στο δε πιλοτήριο, που είναι κατηγορίας ΗΟΤΑS, βρίσκεται το ΗUD LiteΗUD της Fοτοηίks, οθόνη προβολής ΕFΙ-890R και μονάδα ελέγχου ασυρμάτου της εταιρείας Universal Ανίοηίςs.
Όμως, η μεγάλη εξέλιξη του αεροσκάφους είναι η έκδοση Ηϋrkus-C για την οποία έχει δείξει έντονο ενδιαφέρον ο τουρκικός Στρατός, με τις αρχικές απαιτήσεις να απαιτούν 15 μονάδες και τελικό αριθμό τις 30-45 μονάδες, για να δράσουν σε ένα επίπεδο 1-2 με τα επιθετικά ελικόπτερα Τ-129, τα οποία θα καλύπτουν στις αποστολές καταστολής επί του πεδίου μάχης, σε εξασφαλισμένο εναέριο χώρο. Και αυτό είναι που, η συγκεκριμένη έκδοση, θα αποτελεί ένα «πονοκέφαλο» για την Π.Α. και τον Ε.Σ., καθώς σε περίπτωση που επιχειρηθεί αποβατική ενέργεια σε νησί της ΑΣΔΕΝ, τα συγκριμένου τύπου μαχητικά, με την μεγάλη αυτονομία τους, που φτάνει τις 4,25 ώρες, θα αποτελούν ένα δύσκολο αντίπαλο που θα παρέχει πυρά ακριβείας για την καταστροφή στόχων εδάφους και για την συνεχή υποστήριξη του αποβατικού κύματος.
Πιο συγκεκριμένα, η έκδοση εγγύς αεροπορικής υποστήριξης του HURKUS, όπως έχει κάνει τις πρώτες της εμφανίσεις, θα περιλαμβάνει μέγιστο μεταφερόμενο οπλικό φορτίο 1,5 τόνων και, επίσης, θα φέρει και τον πυργίσκο πολλαπλών χρήσεων ηλεκτροοπτικών σκοπευτικών τύπου ΑSΕLFΙLR-300Τ, που είναι πυργίσκος πολλαπλών λειτουργιών με κάμερα θερμικής απεικόνισης 3ης γενιάς με ανάλυση 1440x576, κάμερα ημέρας με δυνατότητα ζουμ, καταδείκτη λέιζερ εμβέλειας 20 χλμ., και Spot Tracker κίνηση 4 αξόνων, Fον 30°, περιστροφή 360° και σε ανύψωση 150° και συνολικό βάρος τα 95 κιλά. Θα έχει ενισχυμένο σύστημα προσγείωσης, ενώ θα μπορεί να εκτελεί πτήσεις -ακόμα και χωρίς πιλότο- σε επίπεδο 'UCAV".
Ο ηλεκτρονικός του εξοπλισμός θα είναι πλήρης και θα φέρει οθόνες ΜFD, ΗUD, υπολογιστή αποστολής και αναβαθμισμένο εξοπλισμό επικοινωνιών, ενώ σκέψεις υπάρχουν τη δεύτερη θέση του πιλοτηρίου να καταλαμβάνει δεξαμενή καυσίμου για αύξηση της αυτονομίας στα πρότυπα του βραζιλιάνικου Super Tucano.
Ο οπλισμός του αεροσκάφους θα αποτελείται από τα τουρκικής σχεδίασης και κατασκευής κατευθυνόμενα όπλα, και εκτός των απλών ατρακτιδίων με πολυβόλο των 12,7 mm ή πυροβόλο των 20 mm, ρουκέτες των 70 mm, απλές βόμβες ΜkΧ και εξωτερικές δεξαμενές καυσίμου, θα μπορεί να μεταφέρει και να εξαπολύει τις κατευθυνόμενες βόμβες με καθοδήγηση λέιζερ, GPS του Τϋbitak SAGE τύπων ΗGΚ-3 (82), Τϋbitak SAGE ΚGΚ-82, κατευθυνόμενες ρουκέτες CIRIT σε διπλούς και τετραπλούς φορείς της RΟΚΕΤSΑΝ των 70 mm με εμβέλεια 8 χλμ. καθοδήγησης λέιζερ, βάρους 15 κιλών με βάρος κεφαλής 3 κιλών, κατευθυνόμενους πυραύλους UΜΤΑS -επίσης της RΟΚΕΤSΑΝ- σε διπλούς και τετραπλούς φορείς με εμβέλεια τα 8 χλμ., βάρος τα 37,5 κιλά και αμφίδρομη ζεύξη δεδομένων. Μάλιστα, είναι υπολογισμένο εντός του 2017 να ξεκινήσουν οι δοκιμές πεδίου, με τη μαζική παραγωγή να μπορεί να ξεκινά μέσα στο 2018, προσθέτοντας ακόμα ένα πρόβλημα στην ΠΑ και αποδεσμεύοντας την ΤΗΚ από αποστολές που θα απαιτούσαν F-16.
S-300VM
Η, ουσιαστικά, ακύρωση της προμήθειας του κινεζικού συστήματος αεράμυνας ΗQ-9/FD-2000, που είχε κριθεί ως ο νικητής του προγράμματος Τ-LORAMIDS, έθεσε ξανά τις κατασκευάστριες εταιρείες στην θέση εκκίνησης για την παραγωγή για την τουρκική Αεροπορία.
Όμως, το πραξικόπημα του καλοκαιριού και η εν συνεχεία επανασύσφιγξη των σχέσεων Άγκυρας-Μόσχας οδήγησε την τουρκική ηγεσία να αναζητήσει στην ρωσική βιομηχανία το όπλο που θα καλύψει τις ανάγκες της στον τομέα της αεράμυνας, και μάλιστα, με την μέθοδο της συμπαραγωγής. Αν και η τουρκική πλευρά θα ήθελε να αποδεσμευτεί το σύστημα S-400, εντούτοις, η ρωσική πλευρά αντέτεινε το αντιαεροπορικό/αντιβαλλιστικό σύστημα S-300VΜ/Αntey-2500 (κατά ΝΑΤΟ "SΑ-23 Gladiator/Giant") στην θέση του, με την αναφορά ότι καλύπτει κάθε ανάγκη της τουρκικής Αεροπορίας. Ο διαγωνισμός Τ-LORAMIDS που ξεκίνησε την 1 Μαρτίου 2007 για την προμήθεια 4 συστημάτων, κόστους 3 περίπου δισ. δολαρίων, έχει και μια σημαντική απαίτηση να υπάρχει μεγάλο ποσοστό τουρκικής συμπαραγωγής.
Μια πιθανή προμήθεια του συγκεκριμένου αντιαεροπορικού συστήματος, τόσο λόγω των ικανοτήτων όσο λόγω της δυνατότητας αναχαίτισης βαλλιστικών πυραύλων, αλλά και καθώς είναι πλήρως αυτοκινούμενο επί ερπυστριοφόρων οχημάτων, θα μπορούσε να προκαλέσει μεγάλο πρόβλημα στα γειτνιάζοντα -στα μικρασιατικά παράλια- νησιά, καθώς θα δημιουργήσουν μια ολόκληρη ομπρέλα κάλυψης, αφήνοντας έτσι ανενόχλητες τις αμφίβιες δυνάμεις της Τουρκίας να καταλάβουν τους αντικειμενικούς τους σκοπούς. Όμως, τι μπορεί να κάνει το σύστημα στην πραγματικότητα; Το αντιαεροπορικό/ αντιβαλλιστικό σύστημα S-300VΜ αποτελεί την έκδοση για τον τότε σοβιετικό Στρατό, για την κάλυψη των επιχειρησιακών απαιτήσεων της δεκαετίας του '80 (που παρά τα χρόνια, σε επίπεδο συμβατικού πολέμου δεν έχει αλλάξει κάτι), για την προστασία μονάδων επιπέδου σώματος στρατού με ένα σύστημα αεράμυνας, όχι μόνο κατά αεροσκαφών, αλλά και κατά βαλλιστικών πυραύλων που εκείνη την εποχή αποτελούσαν οι τακτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι LANCE και Perching στην Δύση, αλλά και οι χερσαίας εκτόξευσης μονάδες πυραύλων «κρουζ» Tomahawk.
Το σύστημα βασίστηκε σε τεχνολογίες που αναπτύχθηκαν για το πρόγραμμα της σοβιετικής αεροπορίας για τα S-300 αλλά με άλλη διάταξη και ειδικούς στόχους που θα πρέπει να καλύπτουν. Το σύστημα εκσυγχρονίζεται συνεχώς, και η νεότερη έκδοση του Antey-2500 αποτελεί την τελευταία μορφή του συστήματος που έχει άδεια εξαγωγής και καλύπτει κάθε απαίτηση του ρωσικού Στρατού, ενώ αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα φόβητρα των νατοϊκών-αμερικανικών δυνάμεων σε μια ενδεχόμενη αντιπαράθεση, έχοντας μεταπέσει στη νέα ψηφιακή εποχή. Το σύστημα αναπτύσσεται σε πυροβολαρχίες/ τάγματα, και όλες οι μονάδες του είναι αυτοκινούμενες, έχοντας μεγάλη τακτική αυτονομία για αντιαεροπορικό σύστημα μεγάλου βεληνεκούς.
Όλα τα κύρια υποσυστήματα μεταφέρονται επί ερπυστριοφόρων οχημάτων "Item 830 MT-Τ" που βασίζονται στο των αρμάτων Τ-80 και ζυγίζουν μεταξύ 44 - 47 τόνων. Κάθε πυροβολαρχία του συστήματος φέρει ένα ψηφιακό κέντρο ελέγχου 9S457, το ραντάρ πρόσκτησης στόχων 9S1SΜ2 Βill Board Β εμβέλειας 320 χλμ., το ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης κατά βαλλιστικών πυραύλων 9S19Μ2 Ηίgh Screen Β εμβέλειας 250 χλμ., το ραντάρ εμπλοκής 9s32Μ2 Grill Screen εμβέλειας επίσης 250 χλμ., τους εκτοξευτές πυραύλων 9Α82Μ2 και 9Α83Μ2 ΤΕLΑRs και τα αντίστοιχα οχήματα ανεφοδιασμού 9Α84 και 9Α85.
Κάθε φορέας εκτόξευσης πυραύλων φέρει και ανεξάρτητο ραντάρ καταύγασης, ενώ διασυνδέονται αυτόματα και με τα οχήματα επαναγέμισης που μπορούν να δράσουν και ως φορείς εκτόξευσης με τη χρήση ζεύξης δεδομένων.
Επίσης, μια τυπική πυροβολαρχία φέρει συνδέσμους με ζεύξεις δεδομένων σε επίπεδο τάγματος/μεραρχίας με κέντρα ελέγχου 9S52/9S52Μ Polyana DM και κέντρα ενοποιημένης εικόνας Pori ΡΙ, ενώ γίνεται και χρήση των ραντάρ IL13-3 Νebo SV VHF-band 2D για έγκαιρη προειδοποίηση με εμβέλεια τα 250 ν.μ.
Οι πύραυλοι 9M83M αναφέρονται ως "Type I Missile" οι 9Μ82Μ ως "Type II Missile" και ουσιαστικά, πρόκειται για τον ίδιο πύραυλο στην τερματική του καθοδήγηση με διαφορετικού μεγέθους σύστημα προώθησης για επίτευξη μεγάλης εμβέλειας/ταχύτητας, που σημαίνει και αύξηση μεγέθους με αντίστοιχο προορισμό των υπό εκτόξευση πυραύλων με τετραπλούς και διπλούς φορείς.
Το βάρος τους είναι στα 3.500 κιλά και μήκος 8 μ. για τον «μικρό» πύραυλο και 5.800 κιλά και μήκος 9,9 μ. για τον «μεγάλο» με βάρος κεφαλής στα 150 κιλά. Η εκτόξευση τους γίνεται με εξαγωγή με τη χρήση πίεσης αερίων και μετά ενεργοποιείται ο κύριος προωθητήρας, ενώ ο πύραυλος εκτρέπεται από τον κάθετο εκτοξευτή προς κάθε κατεύθυνση με χρήση ΤVC.
Στην τερματική τους καθοδήγηση, γίνεται χρήση ερευνητή ραντάρ Χ-band, με κάθε πύραυλο να εκτοξεύεται ανά 1,5 δευτ. και μπορεί να εκτελεί ελιγμούς φόρτισης 30g. Ένα τυπικό τάγμα των 4 πυροβολαρχιών μπορεί να εμπλέξει ταυτόχρονα 24 στόχους, με 2 πυραύλους ανά στόχο, για ένα σύνολο μεταφοράς 96-192 πυραύλων, ενώ κάθε πυροβολαρχία μπορεί να φέρει μέχρι και 6 ΤΕLAR 9Α84ΜΕ των 4 πυραύλων 9Μ83ΜΕ και 6 ΤΕLAR 9Α84ΜΕ των 4 πυραύλων 9Μ82ΜΕ. Το σύστημα μπορεί να εμπλέκει αεροδυναμικούς στόχους μέχρι και τα 200 χλμ. Σε ύψος 30 χλμ. και βαλλιστικούς πυραύλους μέχρι τα 40 χλμ. σε ύψος 25 χλμ., με ταχύτητα εισόδου του βαλλιστικού πυραύλου στα 4,5 χλμ./δευτ.
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ | ΜΑΡTI0Σ 2017
__________________
Υ.Γ.: Το παρόν άρθρο δημιουργήθηκε σε μορφή κειμένου (με κόπο και σε βάρος της πρεσβυωπίας μας) από το ιστολόγιο μας, όπως συμβαίνει ΠΑΝΤΑ σε άρθρα εφημερίδων ή περιοδικών. Παρακαλούνται όποια «μεγάλα» site ή blog ή διάφορες ενώσεις τα αναδημοσιεύουν να βάζουν την πηγή του ιστολογίου μας ώστε να τηρείται η στοιχειώδης δεοντολογία! Οι αναρτήσεις στο ιστολόγιο μας δεν αποτελούν θέση ή άποψη δική μας άλλα Πολιτών και Blogger. Επίσης δημοσιεύονται άρθρα εφημερίδων και περιοδικών. Ιδιαίτερα άρθρα που αφορούν τις Ένοπλες Δυνάμεις - Σώματα Ασφαλείας και τους Αποστράτους των.
Υ.Γ.: Το παρόν άρθρο δημιουργήθηκε σε μορφή κειμένου (με κόπο και σε βάρος της πρεσβυωπίας μας) από το ιστολόγιο μας, όπως συμβαίνει ΠΑΝΤΑ σε άρθρα εφημερίδων ή περιοδικών. Παρακαλούνται όποια «μεγάλα» site ή blog ή διάφορες ενώσεις τα αναδημοσιεύουν να βάζουν την πηγή του ιστολογίου μας ώστε να τηρείται η στοιχειώδης δεοντολογία! Οι αναρτήσεις στο ιστολόγιο μας δεν αποτελούν θέση ή άποψη δική μας άλλα Πολιτών και Blogger. Επίσης δημοσιεύονται άρθρα εφημερίδων και περιοδικών. Ιδιαίτερα άρθρα που αφορούν τις Ένοπλες Δυνάμεις - Σώματα Ασφαλείας και τους Αποστράτους των.
