«Δίκη των Εξ»: Αθώοι 88 χρόνια μετά θάνατον

Ήταν βράδυ της 15ης Νοεμβρίου του 1922 όταν μετά από απόφαση του έκτακτου στρατοδικείου εκτελέστηκαν ως υπαίτιοι της Μικρασιατικής Καταστροφής ο Γεώργιος Χατζηανέστης, ο Δημήτριος Γούναρης, ο Νικόλαος Στράτος, ο Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης, ο Γεώργιος Μπαλτατζής και ο Νικόλαος Θεοτόκης. Μετά από 88 χρόνια ο Άρειος Πάγος, συγκεκριμένα το Ζ' Ποινικό Τμήμα, ξαναγράφει την ιστορία με μια αθωωτική απόφαση-σταθμό για το Ανώτατο Δικαστήριο. Η «Δίκη των Εξ», όπως έμεινε... στην ιστορία, κατά τους αρεοπαγίτες είχε καταλήξει σε λανθασμένη ετυμηγορία, καθώς από νέα στοιχεία, άγνωστα γεγονότα και αποδείξεις προκύπτει ότι οι έξι ήταν αθώοι. Έτσι, οι δικαστές έκαναν δεκτή την αίτηση αναψηλάφησης της δίκης των έξι, ακύρωσαν την απόφαση του Έκτακτου Στρατοδικείου Αθηνών και έπαυσαν οριστικά την ποινική δίωξη λόγω παραγραφής των αδικημάτων. Στο Ανώτατο Δικαστήριο είχε προσφύγει ο Μιχάλης Πρωτοπαπαδάκης, εγγονός του πρώην πρωθυπουργού Πέτρου Πρωτοπαπαδάκη, η αίτηση του οποίου έγινε τελικά δεκτή από τον Άρειο Πάγο. Αντίθετα το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε τη δήλωση Πολιτικής Αγωγής της Ομοσπονδίας Προσφυγικών Σωματείων Ελλάδος, οι οποίοι υποστήριζαν ότι οι πράξεις και οι παραλείψεις των έξι προκάλεσαν τη Μικρασιατική Καταστροφή και τον ξεριζωμό του ελληνισμού της Μικράς Ασίας από τις πατρογονικές ρίζες του, έπειτα από 3.000 χρόνια παρουσίας στη Μικρά Ασία. Τότε στο εδώλιο κάθισαν επτά πολιτικοί και ένας στρατιωτικός, από τους οποίους οι έξι καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέσθηκαν. Η δίκη διεξήχθη από τις 31 Οκτωβρίου έως τις 15 Νοεμβρίου 1922 στην ειδικά διαρρυθμισμένη αίθουσα συνεδριάσεων της Βουλής (Παλαιά Βουλή). Η απόφαση του στρατοδικείου εκδόθηκε στις 6.40 π.μ. της 15ης Νοεμβρίου 1922 και ήταν η εξής: «Εν ονόματι του Βασιλέως των Ελλήνων Γεωργίου Β', το Έκτακτον Στρατοδικείον, συσκεφθέν κατά νόμον, κηρύσσει παμψηφεί τους μεν Γεώργιον Χατζηανέστην, Δημήτριον Γούναρην, Νικόλαον Στράτον, Πέτρον Πρωτοπαπαδάκην, Γεώργιον Μπαλτατζήν και Νικόλαον Θεοτόκην εις την ποινήν του θανάτου. Τους δε Μιχαήλ Γούδαν και Ξενοφώντα Στρατηγόν εις την ποινήν των ισοβίων δεσμών. Διατάσσει την στρατιωτικήν καθαίρεσιν των Γεωργίου Χατζηανέστη, αρχιστρατήγου, Ξενοφώντος Στρατηγού, υποστρατήγου, και Μιχαήλ Γούδα, υποναυάρχου, και επιβάλλει αυτούς τα έξοδα και τέλη. Επιδικάζει παμψηφεί χρηματικήν αποζημίωσιν υπέρ του Δημοσίου κατά του Δημητρίου Γούναρη, δραχμών 200 χιλιάδων, Νικολάου Στράτου, δραχμών 335 χιλιάδων, Γεωργίου Μπαλτατζή και Νικολάου Θεοτόκη, δραχμών 1 εκατομμυρίου, και Μιχαήλ Γούδα, δραχμών 200 χιλιάδων». (ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ - ΒΑΣΩ ΠΑΛΑΙΟΥ) (Σ.Λ.)