26η Οκτωβρίου 1912. Άρθρο Σχη ε.α.

26η Οκτωβρίου 1912

Άρθρο Γνώμης του Ευάγγ. Αθανασιάδη*

Τις ημέρες αυτές στη Θεσσαλονίκη γιορτάζονται δύο γιορτές. Η 26η Οκτωβρίου 1912 και η 28 Οκτωβρίου 1940.

Ήθελα να σταθώ στην 26η Οκτωβρίου 1912, ημέρα απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης. Η ημέρα αυτή είναι σύμβολο - εορτασμός των Βαλκανικών Πολέμων. Ιστορικά, ακολούθησαν η Μάχη του Μπιζανίου και ο Β΄ Βαλκανικός Πόλεμος.

Εξετάζοντας την Ελληνική Ιστορία, δεν μπορούμε να μην σταθούμε σε τρείς μεγάλες ένδοξες σελίδες.

- Μάχη Θερμοπυλών. Μία μάχη συμβολισμού. Έδωσε το στίγμα και το πνεύμα όλων όσων ακολούθησαν μέχρι και σήμερα. «Υπέρ την Νίκη, η Τιμή».

- Μάχη Μαραθώνα και Ναυμαχία Σαλαμίνος. Δύο Ιστορικές αμυντικές μάχες σωτήριας προάσπισης ολοκλήρου του Δυτικού κόσμου. «Οι Έλληνες πρόμαχοι της Δύσης».

Αλλά θα πρέπει να σταθούμε ιδιαίτερα και σε τέσσερα μεγαλειωδέστατα, ενδοξότατα κεφάλαια.

-Την εκστρατεία του στρατηλάτη Μ. Αλεξάνδρου. «Ο εκπολιτισμός της Οικουμένης»

- Την Εθνεγερσία του 1821. «Ελευθερία ή Θάνατος»

-Στο έπος του ΄40. Με σύνοψη το: «Υπέρ την Νίκη, η Δόξα».

-Στους Βαλκανικούς Πολέμους 1912-13. Τότε που ο Βενιζέλος είπε: «Ξέρω ότι είστε έτοιμοι να πεθάνετε για την Πατρίδα. Αυτό όμως δεν αρκεί, πρέπει να Νικήσετε!». Ίσως αυτό συνοψίζει αυτούς τους αγώνες.

Βάζοντας σαν κριτήρια τον συντελεστή της απόφασης, την διεξαγωγή και το αποτέλεσμα, θα φτάσουμε στο εξής συμπέρασμα.

Στην πρώτη περίπτωση, ήταν μία μεγαλειώδης Παγκόσμια εκπολιτιστική εκστρατεία (όνειρο του κάθε επόμενου επίδοξου στρατηλάτη), κατέκτησε όλο τον γνωστό τότε κόσμο, αλλά ήταν έμπνευση και υλοποίηση ενός μόνο μεγαλοφυούς ανδρός, του Μ. Αλεξάνδρου.

Η Επανάσταση του ΄21, μια δράκα αυτόκλητων τολμηρών, εξεγείρονται κατά του κατακτητή, παίρνουν την τύχη του Έθνους στα χέρια τους, γίνονται εκφραστές του κοινού αισθήματος, τολμούν, η πανελλήνια κοινότητα τους ακολουθεί και ελευθερώνουν τμήμα του Εθνικού χώρου και συστήνεται το Ελληνικό Κράτος.

Στο Έπος του ΄40, ήταν μια εθνεγερσία, μια παλλαϊκή αντίδραση, απέναντι στην Παγκόσμια Ισχύ και επιβολή, που κατεξευτέλισε την Ιταλική Αυτοκρατορία και εκδίωξε τον στρατό της εκτός Ελληνικών συνόρων, απελευθερώνοντας Ελληνικότατους τόπους και πληθυσμούς της Β. Ηπείρου. Δυστυχώς τα γεγονότα που ακολούθησαν, είχαν δυσμενή τροπή, αποτελέσματα και συνέπειες.

Οι Βαλκανικοί πόλεμοι, πρέπει να θεωρηθούν οι ενδοξότεροι αγώνες του Εθνικού Κράτους.

Το Έθνος ενωμένο κάτω από ικανή Ηγεσία, με τον Λαό αποφασισμένο και παράτολμο, ξεκίνησε έναν απελευθερωτικό αγώνα δικαίωσης.

Είναι ένας Αγώνας Πρότυπο, που συνδυάζει τα καλύτερα στοιχεία των παραμέτρων που βάλαμε: Αποφασίζεται από το Επίσημο Κράτος, με σύσσωμη εκδήλωση της Λαϊκής συμμετοχής και τέλος Νικηφόρος, διπλασίασε την Ελλάδα.

Οι ιστορικοί και στρατιωτικοί μελετητές εκείνων των γεγονότων, όταν ερωτηθούν, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι τη στιγμή της μάχης, οι στρατιώτες συμπαρέσυραν, συνέπαιρναν και υπερέβαλαν τους ηγήτορές τους, εμπνευσμένοι από αυτούς.

Μνημειώδης η απολογητική διαπίστωση του Νικολάι Ιβανώφ, στρατάρχη των Βουλγαρικών δυνάμεων στην φονικότατη Μάχη Κιλκίς-Λαχανά: «όλα τα είχα προβλέψει εκτός από την τρέλα των Ελλήνων».

Και τώρα το παράδοξο.

Δεν υπάρχει κοινή πανελλαδική Εθνική Εορτή, αυτού του μεγαλειώδους γεγονότος.

Καθιερώθηκαν μικρές τοπικές εορτές απελευθερώσεως της κάθε πόλης, υποβαθμίζοντας αυτόν τον υπερεθνικό άθλο.

Μια πανεθνική εξόρμηση με μαχητές, ήρωες και πεσόντες από όλη την Ελλάδα. Αγώνας όλης της Ελλάδος. Άθλος όλης της Ελλάδος. Νίκη όλης της Ελλάδος.

Και στο πιο μικρό χωριουδάκι θα βρεις Ηρώο με τα ονόματα των πεσόντων. Κανείς άγνωστος.

Και το παραδοξότερο.

Πέρασαν 106 χρόνια και ουδέποτε κινήθηκε θέμα κοινού πανελλαδικού Εορτασμού.

Κανένας επόμενος ηγέτης, δάσκαλος, άνθρωπος του πνεύματος, κρατικός λειτουργός, δεν πρότεινε και δεν κατάφερε να τιμάται Πανελλαδικά αυτός ο τιτάνιος Αγώνας.

Ίσως να είναι ακόμη μια έκφραση του Εθνικού Διχασμού.

Αλλά και μήπως μια προσπάθεια να λησμονούμε, του τι μπορεί να κάνει αυτό το Έθνος ενωμένο, με μια ικανή ηγεσία;

Μήπως μια συστηματική προσπάθεια να μην «θυμόμαστε το Μέλλον»;

Μήπως όμως είναι και μια ευκαιρία γιορτής Εθνικής Ενότητος;

Μήπως αξίζει τον κόπο να ξεκινήσει κάποια πρωτοβουλία ,να γίνει μια προσπάθεια κοινού Εθνικού εορτασμού;

*Ο Ευάγγελος Αθανασιάδης είναι Συνταγματάρχης ε.α.

Περισσότερα »

Σαν σήμερα (13-10-1904) η ημέρα μνήμης του Λοχαγού Ήρωα Παύλου Μελά (ΟΛΗ Η ΤΑΙΝΙΑ ΤΟΥ 1973)

Ο Παύλος Μελάς (29 Μαρτίου 1870 – 13 Οκτωβρίου 1904) ήταν Αξιωματικός Πυροβολικού του Ελληνικού Στρατού και πρωτεργάτης του Μακεδονικού αγώνα. Ήταν γιος του Μιχαήλ Μελά και γαμπρός του Στέφανου Δραγούμη. Γεννήθηκε στη Μασσαλία της Νότιας Γαλλίας. Η καταγωγή της οικογένειάς του ήταν από τη Βόρεια Ήπειρο. Μετά τη μετακίνηση της οικογένειας στην Αθήνα, σπούδασε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων απ’ όπου αποφοίτησε ως ανθυπολοχαγός του πυροβολικού το 1891. Φέροντας τύψεις για την έκβαση του πολέμου του 1897 συμμετείχε από τους πρώτους στο ιδρυθέν το 1900 Μακεδονικό κομιτάτο για την εμψύχωση του απογοητευμένου ελληνικού πληθυσμού της Μακεδονίας και σε αντίδραση στη δράση των Βουλγάρων κομιτατζήδων. Έτσι από τον Φεβρουάριο του 1904 ο Παύλος Μελάς έσπευσε με άλλους τρεις αξιωματικούς, τους Α. Κοντούλη, Α. Παπούλα και Γ. Κολοκοτρώνη, προς επιτόπια μελέτη της κατάστασης. Αποτυγχάνοντας σε εκείνη την πρώτη προσπάθεια, επανήλθε τον Ιούλιο του ίδιου έτους οπότε και εισήλθε στη Μακεδονία ως ζωέμπορος με το όνομα “Πέτρος Δέδες”. Μετά 20ήμερη παραμονή συναντήθηκε με τον Λάμπρο Κορομηλά στη Θεσσαλονίκη ανταλλάσσοντας σκέψεις για ανάληψη επιχειρήσεων και στη συνέχεια επέστρεψε στην Αθήνα. Στις 18 Αυγούστου όταν όλα ήταν έτοιμα κατά το σχέδιο ο Παύλος Μελάς με το επιχειρησιακό όνομα Καπετάν Μίκης Ζέζας, επικεφαλής σώματος εκ 35 μόλις ανδρών, που το αποτελούσαν Μακεδόνες, Μανιάτες και Κρητικοί, ανέλαβε την αρχηγία του Μακεδονικού αγώνα ενάντια στους Βούλγαρους και εισήλθε ένοπλα στα Μακεδονικά εδάφη με την εντολή να ασκεί καθήκοντα αρχηγού και στις μικρότερες ομάδες που δρούσαν εν τω μεταξύ στη περιφέρειες Μοναστηρίου και Καστοριάς. Πληροφορηθέντες οι Τούρκοι από διάφορους καταδότες περί της εισόδου και της δράσης του Παύλου Μελά έθεσαν προς καταδίωξή του πολυάριθμο τουρκικό απόσπασμα. Παρά τις συνεχείς διώξεις του Οθωμανικού στρατού ο Παύλος Μελάς άρχισε ν΄ αποδεκατίζει τις βουλγαρικές ομάδες με βάση τα χωριά Λιγκοβάνη και Λίχυβο. Όμως στις 13 Οκτωβρίου 1904 βρισκόμενος στα Στάτιστα και προδομένος από την βουλγάρικη συμμορία του Μήτρου Βλάχου περικυκλώθηκε από Τουρκικό απόσπασμα 150 ανδρών. Μετά από δίωρη λυσσαλέα μάχη διέταξε αιφνίδια έξοδο τεθείς επικεφαλής των ανδρών του. Στην επιχείρηση αυτή τραυματίσθηκε θανάσιμα στην οσφυϊκή χώρα και πέθανε μετά από μισή ώρα στα χέρια του φίλου του, Γεώργιο Στρατινάκη. Η τελευταία του φράση πριν ξεψυχήσει ήταν: «Βούλγαρος να μη μείνει».

Γύρω από το σώμα του νεκρού Π. Μελά εκτυλίχθηκε μια διπλωματική επιχείρηση για την παραλαβή και ενταφιασμό του. Οι Έλληνες δεν ήθελαν να γίνει γνωστό στους Τούρκους ποιος ήταν ο νεκρός, και συγκεκριμένα ότι ήταν Έλληνας αξιωματικός, διότι αυτό θα δημιουργούσε διπλωματική κρίση. Αρχικά ο νεκρός θάφτηκε από τους χωρικούς έξω από τη Στάτιστα ενώ οι Τούρκοι δεν γνώριζαν την ταυτότητά του. Αργότερα ο προεστός της Στάτιστας ονόματι Ντίνας απεσταλμένος της ελληνικής πλευράς (πιθανώς του Μητροπολίτη Καστοριάς Γερμανού Καραβαγγέλη ή του οπλαρχηγού Κύρου) επιχείρησε να ξεθάψει και να μεταφέρει αλλού τον νεκρό. Στο μεταξύ όμως ο θάνατος του Μελά είχε μαθευτεί στην Αθήνα και η Τουρκική πρεσβεία στην Αθήνα ειδοποίησε τις Τουρκικές Αρχές της Θεσσαλονίκης να βρουν το πτώμα ώστε να το χρησιμοποιήσουν ως απόδειξη της Ελληνικής επέμβασης σε Τουρκική επικράτεια.Έτσι, ενώ ο Ντίνας έκανε την εκταφή εμφανίστηκε Τουρκικός στρατός. Τότε έκοψε βιαστικά το κεφάλι του νεκρού και έφυγε. Το κεφάλι τάφηκε μπροστά στην Ωραία Πύλη του Ναού της Αγίας Παρασκευής στο χωριό Πισοδέρι ενώ οι Τούρκοι πήραν το ακέφαλο σώμα και το πήγαν στην Καστοριά για αναγνώριση. Ο Γερμανός Καραβαγγέλης, που γνώριζε τα πάντα, κινητοποίησε τη νεολαία της Καστοριάς που περικύκλωσε το Διοικητήριο και απαιτούσε να τους δοθεί το σώμα “κάποιου Ζέζα” που ήταν Έλληνας. Ο Μητροπολίτης, προειδοποιώντας ότι μπορεί να συμβούν ταραχές που θα έβλαπταν την ειρηνική συμβίωση Τούρκων και Ελλήνων κατάφερε να του δοθεί το σώμα το οποίο και τάφηκε στο παρεκκλήσιο των Ταξιαρχών κοντά στο Μητροπολιτικό Μέγαρο Καστοριάς. Ο Παύλος Μελάς αποτέλεσε υπόδειγμα γενναιότητας και αυταπάρνησης για την απελευθέρωση της πατρίδας στην ελληνική ιστορία. Μετά το θάνατο του η δράση των Ελληνικών δυνάμεων έγινε πιο έντονη, περιορίζοντας τη δράση των Βούλγαρων κομιτατζήδων, και επιτυγχάνοντας την ένωση Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας με την Ελλάδα. Σήμερα, το όνομα του Παύλου Μελά φέρει προς τιμή του το χωριό Στάτιστα ενώ πλήθος προτομών του στολίζουν πλατείες πόλεων μεταξύ των οποίων στη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα, την Κοζάνη και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας. Ο Παύλος Μελάς θεωρείται σύμβολο του Μακεδονικού Αγώνα, και πολλά προσωπικά του αντικείμενα εκτίθενται τώρα στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα Θεσσαλονίκης και στο μουσείο Παύλος Μελάς στην Καστοριά. Πληροφορίες από ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ Επιστολή του Παύλου Μελά προς νεαρό Εύελπι

«Η ζωή είναι πόλεμος. Η γη σου είναι φρούριο και χρέος σου η ΝΙΚΗ. Μη μιλάς, να σκέπτεσαι, ν’ αγαπάς, να μην πονάς. Ένας είναι ο σκοπός σου: ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Πολέμα για τα ιδανικά σου, για τα Ελληνικά ιδανικά του ανθρωπισμού. Πολέμα για τη μεγάλη ΕΛΛΑΔΑ. Άνδρες που περπατούν στη ζωή ευθυτενείς και με γαλήνη, μαθημένοι να πονούν χωρίς να υποφέρουν, να νικούν χωρίς να θριαμβολογούν, να νικώνται χωρίς να μοιρολογούν. Αυτοί είναι οι πραγματικοί άνδρες, θεμέλια γενεών. Αυτοί είναι οι Ευέλπιδες, οι αυριανοί ηγήτορες του Έθνους. Νεαρέ Εύελπι μάθε και εξασκήσου να είσαι απλός, ολιγόλογος, συγκρατημένος, σεμνός. Λίγα λόγια, πολλά έργα. Ανθρωπιά μεγάλη, πειθαρχία, πείσμα, αντοχή. Όποιος σε κοιτά, τα μάτια να γεμίζουν παλικάρι. Περισσότερο να προσβάλλεσαι όταν σε κυριεύει ο πόνος. Μη θυμώνεις, χειρότερα είναι να κτυπήσεις, έστω και αν μόλις κρατιέσαι με έναν κόμπο στο λαιμό. Να φύγεις είναι δειλία. Μόνος σου αποφάσισες να γίνεις Αξιωματικός. Απελπισία, ύστερα γελάς και από τη μία μέρα στην άλλη γίνεσαι άνδρας, δηλαδή μαθαίνεις να κρατάς μέσα σου τον πόνο και την απορία, έτσι, χωρίς να φαίνεται, αλλά να επιμένεις πάντα στο σκοπό σου, στα όνειρά σου…» Αν προχωρήσω, ακολουθείστε με… Αν υποχωρήσω, σκοτώστε με… Αν σκοτωθώ, εκδικηθείτε με… ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΛΑΣ (ή Μίκης Ζέζας) Ανθ/λγός Πυροβολικού ΕΜΒΑΤΗΡΙΟ ΠΑΥΛΟΥ ΜΕΛΑ: O Θάνατος του είναι ζωή στους κουρασμένους από τη μετριότητα του κόσμου. Ο Θάνατος του ανασταίνει τους κοιμισμένους, ταράζει τούς μαργωμένους, δυναμώνει τους αδύνατους, δροσίζει τους διψασμένους, ο θάνατος του Νέου, ο θάνατος του Ωραίου ο θάνατος του Αντρείου.......Ψυχή, ψυχή ωραία, γλυκιά πενταπάρθενη που ερωτεύτηκες το θάνατο δίδαξε μας, ω, μάθε μας να μη πονει και να μην καίει το αντίκρισμα της αγωνίας σου, ψυχή ωραία πενταπάρθενη. (Ιων Δραγούμης) ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΛΑΣ (ΟΛΗ Η ΤΑΙΝΙΑ ΤΟΥ 1973)

ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΕΙΩΔΕΣ ΕΡΓΟ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΕΙ ΚΑΙ ΣΥΝΑΡΠΑΖΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ ΠΟΥ ΑΝΑΒΑΠΤΙΖΕΙ ΣΤΑ ΙΔΑΝΙΚΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΦΕΡΝΕΙ ΣΤΗΝ ΨΥΧΗ ΔΥΝΑΤΟ ΚΑΙ ΠΗΓΑΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΙΕΡΟ ΡΙΓΟΣ. Τα ποικίλα γυρίσματα, με πλούσια πλάνα στην τότε Αθήνα και μάλιστα… στα μέρη που έλαβαν χώρα τα ιστορικά γεγονότα, και οι αλλεπάλληλες σφοδρές πολεμικές σκηνές και συγκρούσεις φρίκης, οδηγούν από λαχτάρα σε λαχτάρα, κάνουν το έργο άκρως συγκινητικό και συναρπαστικό. ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Λάκης Κομνηνός, Φαίδων Γεωργίτσης, Καίτη Παπανίκα, Λίλλη Παπαγιάννη, Ανδρέας Φιλιππίδης, Γιάννης Αργύρης. ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Φίλιππος Φυλακτός ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 125’ Μια μοναδική στο είδος της ταινία μεγάλου μήκους, που δικαίως χαρακτηρίστηκε από ειδικούς ως η πλουσιότερη και αυθεντικότερη υπερπαραγωγή στον ελληνικό κινηματογράφο. Φέρνει σε άμεση επαφή με τα ιστορικά εθνικά και πολεμικά γεγονότα που έλαβαν χώρα στις αρχές του 20ου αιώνα με πρόσωπα επώνυμα και ανώνυμα που αγωνίστηκαν για τα μεγάλα ιδεώδη της Φυλής. Το έργο που κρατά συνεχώς αμείωτο το ενδιαφέρον του θεατή, οδηγεί σε πραγματική ψυχική μεταρσίωση και εθνική μέθη, θίγει ευαίσθητες χορδές της ελληνικής ψυχής και μάλιστα με την παρουσία και δράση του μεγάλου ήρωα του ιστορικού εκείνου έπους. ΔΕΙΤΕ ΤΗΝ ΤΑΙΝΙΑ:

Περισσότερα »

Εχθροί στον πόλεμο, φίλοι στον θάνατο

Συνολικά 7.796 νεκροί αξιωματικοί και στρατιώτες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου παραμένουν άταφοι.

Με έκδηλη συγκίνηση, παρουσία Ελλή­νων στρατιωτικών και επιστημόνων, ξεκίνησαν στην Αλβανία οι εκταφές των μαχητών του «έπους του '40» που έπεσαν υπέρ πατρίδος, υπερασπιζόμε­νοι την ελευθερία της χώρας.

Ύστερα από 77 χρόνια και μαραθώνιες διπλωματικές διαπραγματεύσεις, βρέθηκαν οι δύο πρώτοι πρόχειροι τάφοι και η προσπάθεια συνεχίζεται μέχρις ότου εντοπιστούν τα οστά όσων άφησαν την τελευταία τους πνοή, στα πεδία των μαχών στα κα­κοτράχαλα βουνά της Β. Ηπείρου. Αφού ταυτοποιηθούν, στη συνέχεια θα ενταφιαστούν στην Ελλάδα με ιδιαίτερες στρατιω­τικές τιμές, όπως τους αξίζει! Οι 7.796 νεκροί αξιωματικοί και στρατιώτες είναι οι τελευταίοι άταφοι νεκροί του Β' Παγκοσμί­ου Πολέμου και θα απαιτηθεί πολύς χρόνος έως ότου ολοκληρωθεί η θλιβερή αυτή διαδικασία. Στην περιοχή όπου πραγμα­τοποιήθηκαν οι πρώτες εργασίες, καταγράφηκε μια διαμαρτυρία λίγων, αυτοαποκαλούμενων «Τσάμηδων». Η συμφωνία μετάξι Ελλάδας και Αλβανίας για την ταφή των οστών των νε­κρών στρατιωτών συνήφθη το 2009. Πρακτικά, ωστόσο, «ξε­κλείδωσε» στη συνάντηση που είχαν οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών στην Κρήτη τον περασμένο Νοέμβριο. Εκεί συμφωνήθηκε και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την εκταφή των οστών, η οποία ξεκίνησε ήδη.

Η εκταφή οριστικοποιήθηκε μετά την προώθηση εκτελε­στικών νόμων από την κυβέρνηση του Έντι Ράμα πριν από πε­ρίπου δυο εβδομάδες. Όπως αποκάλυψε την περασμένη εβδο­μάδα το «Π», ο κ. Ιάκωβος Τσούνης, ο νεότερος βετεράνος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ανέλαβε πρωτοβουλία για τη δημιουργία κοιμητηρίου-μνημείου στην Αλβανία, στο οποίο θα ταφούν όλοι οι ηρωικώς πεσόντες κατά το «έπος του '40» και των οποίων τα οστά θα βρεθούν. Ο κ. Τσούνης, ο οποίος αναλαμ­βάνει και όλα τα έξοδα για τη δημιουργία αυτού του κοιμητηρί­ου-μνημείου, ενημέρωσε τις κυβερνήσεις Ελλάδας και Αλβα­νίας, καθώς και τον Αρχιεπίσκοπο Τιράνων Αναστάσιο για τη ρύθμιση των λεπτομερειών, προκειμένου το έργο να ολοκλη­ρωθεί όσο το δυνατόν γρηγορότερα.

Ιστορικά αρχεία

Τα Αρχεία της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού αναφέρουν πως από την έναρξη του πολέμου και μέχρι τις 28 Απριλίου 1941 οι απώλειες -φονευθέντες και εξαφανισθέντες- στο αλ­βανικό μέτωπο έφτασαν τους 13.936 αξιωματικούς και οπλί­τες. Από το σύνολο των νεκρών στις επιχειρήσεις εναντίον των Ιταλών, οι 7.796 έμειναν στην Αλβανία, θαμμένοι ή άταφοι, ενώ 5.960 ετάφησαν σε νεκροταφεία εντός του ελληνικού εδά­φους. Από τη μελέτη των αρχείων, όπως επισημαίνουν ερευνη­τές, σε συνδυασμό με τη διασταύρωση πληροφοριών. προφο­ρικών και καταγεγραμμένων σε προσωπικά ημερολόγια πολε­μιστών, προέκυψαν συγκεκριμένα στοιχεία ότι είχαν οργανω­θεί στρατιωτικά νεκροταφεία στις περιοχές Ντραγκότι, Δέλβινο, Βόδινο, Χειμάρρα, Ερσέκα, Ντεβόλ, Βουλιαράτες, Πόγραδετς, Πρεμετή, Κλεισούρα, Κορυτσά, Μπογάζι, Ροντόνι, Μοράβα, Κυπαρό, Πλατυβούνι, Γκόλικο, Τρεμπεσίνα, Πούντα Νόρνε, Σκουτάρα και σε άλλες περιοχές. Για τους χώρους ταφής υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία. Από τη μελέτη των διασωθέντων αρχείων, αλλά και προσωπικές μαρτυρίες, εξάγεται το συμπέ­ρασμα ότι η ταφή των νεκρών γινόταν είτε σε πρόχειρα στρατιωτικά νεκροταφεία είτε στο σημείο όπου έπεσαν μαχόμενοι, ακόμη και σε ομαδικούς τάφους: Σε πολλές περιπτώσεις, οι νε­κροί φαντάροι έμπαιναν σε ξύλινα κιβώτια πυρομαχικών και στα σημεία ταφής τοποθετούνταν ένας ξύλινος σταυρός.

Δυστυχώς, όμως, η ταφή όλων των νεκρών δεν ήταν πάν­τοτε εφικτή, γιατί πολλοί σε ορισμένες επιχειρήσεις εγκαταλεί­φθηκαν, σκεπάστηκαν από τα χιόνια και έμειναν άταφοι, ή θά­φτηκαν μεμονωμένα από τους συντρόφους τους. Αρκετοί δια­μελίστηκαν και έγιναν βορρά σε άγρια ζώα.

Επίσης, λόγω της σκληρότητας του αγώνα, ορισμένοι τραυματίες δεν κατέστη δυνατόν να περισυλλεγούν, εγκαταλεί­φθηκαν στα πεδία των μαχών και, αφού σκεπάστηκαν από πα­χύ στρώμα χιονιού, πέθαναν με φρικτό τρόπο και έμειναν άτα­φοι. Άλλοι καταπλακώθηκαν από πέτρες και χώματα λόγω των βομβαρδισμών Πυροβολικού και Αεροπορίας, κάποιοι διαμε­λίστηκαν και ουδέποτε βρέθηκαν ή αναγνωρίστηκαν.

Με το ζήτημα των άταφων νεκρών ασχολήθηκε επί μακρόν ο ιστορικός-ερευνητής Αγαθοκλής Παναγούλιας καταγράφοντας μαρτυρίες επιζώντων, αλ\α και κατοίκων των περιοχών όπου γράφτηκε το έπος. «Οι περισσότεροι έχουν ταφεί κοντά στον τόπο τιμής ή κοντά στα στρατιωτικά ιατρεία και νοσοκο­μεία όπου ξεψυχούσαν», αναφέρει με συγκίνηση ο κ. Παναγούλιας και παραθέτει στοιχεία της επώδυνης και επίπονης αναζήτησής του.

«Από μαρτυρίες ηλικιωμένων που έχω καταγράψει, στην περιοχή της Κλεισούρας, στην κοιλάδα ήταν θαμμένοι Έλληνες και Ιταλοί χωριστά. Από τη μια μεριά οι Έλληνες και από την άλλη οι Ιταλοί. Πρέπει να σημειωθεί ότι εκεί έγιναν οι σφο­δρότερες μάχες και οι περισσότερες απώλειες και από τα δύο μέρη. Στη θέση Σαϊμόλα, του χωριού Ντραγκότι στα στενά Κλεισούρας, σε χωράφια, είναι θαμμένοι 420 ή, κατ' άλλους υπολογισμούς, 720 πεσόντες. Μάλιστα οι Αλβανοί χωρικοί σέβονται τον χώρο, δεν τον καλλιεργούν και τον αποκαλούν "άκαρπη γη". Κάτω από το γήπεδο στην πόλη της Πρεμετής βρίσκονται τα οστά εκατοντάδων πεσόντων, το ίδιο και κάτω από της εγκαταστάσεις των λεωφορείων της Κορυτσάς».

Και προσθέτει: «Οι Ιταλοί την πενταετία 1960-1965 μάζε­ψαν τους νεκρούς τους και τους δικούς μας, της περιοχής της Κλεισούρας και τους άφησαν στον παραπάνω χώρο. Λέγεται ότι κατά την εκταφή βρέθηκαν δύο στρατιώτες, Έλληνας και Ιταλός, αλληλοσκοτωμένοι με τις ξιφολόγχες, και τότε γράφτη­κε και ένα ποίημα με τίτλο, «"Εχθροί στον πόλεμο, φίλοι στον θάνατο"».

του Δημήτρη Σταυρόπουλου-d.stavropoulos@yahoo.gr
(ΤΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ-27/01/2018 - [Μετατροπή σε κείμενο: staratalogia.blogspot.gr])

__________________
Υ.Γ.: Το παρόν άρθρο δημιουργήθηκε σε μορφή κειμένου (με κόπο και σε βάρος της πρεσβυωπίας μας) από το ιστολόγιο μας, όπως συμβαίνει ΠΑΝΤΑ σε άρθρα εφημερίδων ή περιοδικών. Παρακαλούνται όποια «μεγάλα» site ή blog ή διάφορες ενώσεις τα αναδημοσιεύουν να βάζουν την πηγή του ιστολογίου μας ώστε να τηρείται η στοιχειώδης δεοντολογία! Οι αναρτήσεις στο ιστολόγιο μας δεν αποτελούν θέση ή άποψη δική μας άλλα Πολιτών και Blogger. Επίσης δημοσιεύονται άρθρα εφημερίδων και περιοδικών. Ιδιαίτερα άρθρα που αφορούν τις Ένοπλες Δυνάμεις - Σώματα Ασφαλείας και τους Αποστράτους των. Για τα άρθρα που αναδημοσιεύονται εδώ με πήγη, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ιστοσελίδα.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΑΡΘΡΟ: Ξεκινά η εκταφή των Ελλήνων στρατιωτών πεσόντων του 1940-41 στα βορειοηπειρωτικά βουνά

Περισσότερα »

Η διάλυση του 5/42 Συντάγματος Ευζώνων του Συνταγματάρχου Δημητρίου Ψαρρού

Του Γεωργίου Β. Κασσαβέτη

Επισμηναγού (Ι) ε.α. – τ. Κυβερνήτου Ο.Α.

Η αντιστασιακή οργάνωση Εθνική και Κοινωνική Απελευθέρωση (ΕΚΚΑ) ιδρύθηκε το Φθινόπωρο του 1942, από τον Γεώργιο Καρτάλη, τον δικηγόρο Ανδρέα Καψαλόπουλο και τους απότακτους βενιζελικούς Συνταγματάρχες Δημήτριο Ψαρρό και Ευριπίδη Μπακιρτζή. Η οργάνωση ήταν αντικομμουνιστική, διότι θεωρούσε το ΚΚΕ και τους Σλάβους εθνικό κίνδυνο για τη χώρα και το ΕΑΜ πολιτικό τους όργανο.

Ήδη από τον Οκτώβριο του 1941 ο Μπακιρτζής ήταν σε επαφή με τον υπαρχηγό του ΕΔΕΣ Κομνηνό Πυρομάγλου για τη συνεργασία των δύο οργανώσεων, μεταξύ των οποίων υπήρχε απόλυτη ιδεολογική ταύτιση. Μοναδικό εμπόδιο στη συνένωση των δύο οργανώσεων ήτο η επιφύλαξη των Μπακιρτζή και Ψαρρού να αποδεχθούν τον Ναπολέοντα Ζέρβα ως Αρχηγό. Ο Ζέρβας σεβόμενος τις επιφυλάξεις των εκπροσώπων της ΕΚΚΑ δέχτηκε να αναλάβει την αρχηγία ο Μπακιρτζής. Σύμφωνα δε με το σχέδιο, το οποίο από κοινού κατέστρωσαν ο Ζέρβας θα αναλάμβανε το αντάρτικο της Ηπείρου και της Δυτικής Στερεάς, ο Ψαρρός της Γκιώνας και του Παρνασσού, ο Απόστολος Παπαγεωργίου της Δυτικής Θεσσαλίας και ο Λεωνίδας Σπαής της Ανατολικής Θεσσαλίας. Ως ημερομηνία εξόδου στα βουνά είχε ορισθεί το πρώτο δεκαπενθήμερο του μηνός Αυγούστου του 1942.

Τελικά ο μόνος που τήρησε τις προθεσμίες εξόδου στα βουνά ήταν ο Ζέρβας. Ο Ψαρρός περιμένοντας τον Μπακιρτζή να επιστρέψει από τη Μέση Ανατολή, συγκρότησε το 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων, ήτοι το ένοπλο τμήμα της ΕΚΚΑ τον Απρίλιο του 1943. Τον αρχικό πυρήνα του Συντάγματος αποτέλεσαν τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων που δρούσαν στην περιοχή της Ρούμελης, υπό την ονομασία Ελληνικός Απελευθερωτικός Στρατός (ΕΑΣ). Στο σημείο αυτό πρέπει να αναφερθεί ότι ο Ψαρρός δεν ήταν κατ’ αρχήν αρνητικός να συνεργασθεί με το ΕΑΜ, με το οποίο είχε αρκετές συναντήσεις. Αυτός ήταν ο λόγος που ο Ζέρβας αποκαλούσε τον Ψαρρό «κρυπτοεαμίτη». Αναμφιβόλως όμως η άποψη του Ζέρβα δεν ήταν ορθή. Και αυτό προκύπτει αβιάστως από επιστολή του Ψαρρού προς τον Απόστολο Παπαγεωργίου, στην οποία μεταξύ άλλων αναφέρει και τα εξής. «Το ΕΑΜ σκοπεύει αποκλειστικώς και δρα μόνον και μόνον δια την επιβολήν της δικτατορίας του προλεταριάτου, δι’ αυτό και ουδέποτε θα δεχθεί συνεργασίαν επί ίσοις όροις με οιονδήποτε άλλον και προσπαθεί να εκμηδενίσει κάθε άλλην δύναμιν και να αυξήσει τη δική του».

Οι σκέψεις του Ψαρρού δεν άργησαν να επαληθευθούν. Έτσι λίγες μόλις ημέρες από τη συγκρότησή του, ήτοι τον Μάιο του 1943, το 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων θα δεχθεί το πρώτο χτύπημα από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ. Με την υπόνοια ότι ο Ψαρρός έχει προνομιακή ενίσχυση από τους Βρετανούς, ο Αρχικαπετάνιος του ΕΛΑΣ Άρης Βελουχιώτης ζητάει να επισκεφθεί εθιμοτυπικά τον Ψαρρό. Αναχωρώντας από την επίσκεψη, με τη δικαιολογία ότι ένα τμήμα του θα διανυκτέρευε το ίδιο βράδυ στη Στρώμη, ζητά και παίρνει από τους σκοπούς τα συνθηματικά. Με αυτό το δόλιο τρόπο το ίδιο βράδυ συλλαμβάνει τους σκοπούς, περικυκλώνει το Σύνταγμα και ζητάει απ΄ τον Ψαρρό την εντός μιας ώρας διάλυση του Συντάγματος και παράδοση του οπλισμού. Προ αυτής της καταστάσεως ο Ψαρρός δέχτηκε τους όρους του Βελουχιώτη και παρέδωσε τον οπλισμό του Συντάγματος. Όταν μετά τη διάλυση του 5/42 ο Καρτάλης ρώτησε τον Βελουχιώτη «ξέρεις ότι κηρύσσεις τον εμφύλιον πόλεμον»; Η απάντηση του αιμοσταγούς καπετάνιου ήταν η εξής. «Ο εμφύλιος έχει ήδη κηρυχθεί προ πολλού».

Δεν είχε περάσει ένας μήνας από τη διάλυση του Συντάγματος του Συνταγματάρχου Δημητρίου Ψαρρού, η οποία κατά τον χαρακτηρισμό του πολιτικού καθοδηγητού του ΕΛΑΣ Ανδρέα Τζήμα οφείλετο «σε παρεξήγηση» και πριν καλά καλά ο οπλισμός του αποκατασταθεί, το Σύνταγμα δέχεται την δεύτερη επίθεση του ΕΛΑΣ. Με αφορμή την καθυστέρηση του Ψαρρού να απαντήσει στο τελεσίγραφο του τοπικού ΕΛΑΣ που ανέφερε «Αν δεν υπογράψετε το κείμενο του συμφωνητικού που σας έχουμε αποστείλει, έχουμε διαταγή να διαλύσουμε τη μονάδα σας βιαίως, εφ’ όσον δεν μας παραδώσετε τον οπλισμό σας», δύναμη του ΕΛΑΣ, υπό τον λοχαγό Φώτη Βερμαίο επετέθει κατά του 5/42. Από τη σύγκρουση το 5/42 είχε 3 νεκρούς και 5 τραυματίες, ενώ ο ΕΛΑΣ είχε 7 νεκρούς και 15 τραυματίες.

Τον Οκτώβριο του 1943, στα πλαίσια του κατοχικού εμφυλίου, τον οποίο είχε κηρύξει ο ΕΛΑΣ, σκοπός του οποίου ήτο να καταστεί ο ΕΛΑΣ μοναδικός πόλος αντιστάσεως κατά των κατακτητών και κατά συνέπεια μοναδικός διεκδικητής της εξουσίας μετά την απελευθέρωση, η προσπάθεια του ΕΛΑΣ επικεντρώνεται στη διάλυση του ΕΔΕΣ του Στρατηγού Ναπολέοντος Ζέρβα. Ο εκ των ιδρυτικών στελεχών της ΕΚΚΑ Ευριπίδης Μπακιρτζής, ο οποίος εν τω μεταξύ έχει προσχωρήσει στον ΕΛΑΣ, στέλνει επιστολή στον Ψαρρό, με την οποία, ούτε λίγο ούτε πολύ, του ζητά να γίνει ένοπλο τμήμα του ΕΛΑΣ εναντίον του Ζέρβα. Πιέσεις προς την ίδια κατεύθυνση δέχεται ο Ψαρρός και από τον εκπρόσωπο της ΕΚΚΑ Γεώργιο Καρτάλη, με τη δικαιολογία «το ΕΑΜ θα μας σάρωνε σαν άχυρο μετά την κατάπαυση των εχθροπραξιών».

Προ αυτής της καταστάσεως, η ΕΚΚΑ διαπνεόμενη από το ένστικτο της επιβιώσεως, παρά από πατριωτική επιλογή, τάσσεται εναντίον του Ζέρβα. Αρχές Οκτωβρίου του 1943 εκδίδει ανακοίνωση στην οποία μεταξύ άλλων αναφέρει και τα εξής. « Ατυχώς ο ΕΔΕΣ, όπως καταγγέλλει η Επιτροπή ΕΑΜ Στερεάς, προδίδει τον αγώνα συνεργασίας ακόμη και με τους Γερμανούς και στρέφει τα όπλα εναντίον γενναίων αδελφών μας που υπερασπίζουν την τιμή της Ελλάδος….. Τη στιγμή που η εθνική ψυχή συγκλονίζεται, το στρατηγείο της ΕΚΚΑ στρέφει τη σκέψη προς τους ηρωικούς αντάρτες του ΕΛΑΣ υψώνοντας τη φωνή του σ’ ένα όρκο αδελφοσύνης, αλληλεγγύης κι αγάπης». Την προκήρυξη υπογράφουν ο ταγματάρχης Σ. Βλάχος και ο δημοσιογράφος Τάκης Παπαγιαννόπουλος. Ο Ψαρρός ο οποίος εγκαλεί τους υπογράψαντες την προκήρυξη ερήμην του ιδίου, δύο μήνες αργότερα υιοθετεί τη γραμμή Μπακιρτζή- Καρτάλη και στις 12 Δεκεμβρίου 1943 συνυπογράφει με τον πολιτικό εκπρόσωπο της ΕΚΚΑ Μωραΐτη την εξής προκήρυξη. «Η οργάνωση ΕΚΚΑ στιγμάτισε την προδοτική στάση του ΕΔΕΣ και τάχτηκε ανεπιφύλακτα δίπλα στις φάλαγγες των αγωνιζόμενων Ελλήνων, στους αντάρτες του ΕΛΑΣ. Κάθε άλλη στάση πραγματικού οπαδού της ΕΚΚΑ δεν στέκεται και δεν είναι τίποτε άλλο, παρά διάσπαση του αγώνα».

Η απόφαση του Ψαρρού να προσχωρήσει στον ΕΛΑΣ εναντίον του Ζέρβα δημιούργησε σοβαρές αντιδράσεις στο εσωτερικό του 5/42. Κατά τη σύσκεψη Μυροφύλλου – Πλάκας η πλειοψηφία των συμμετεχόντων Αξιωματικών του 5/42 με προεξάρχοντες τον Ταγματάρχη Καπετζώνη και τον Λοχαγό Δεδούση, εξέδωσε πρωτόκολλο με το οποίο αποκήρυττε την ΕΚΚΑ και εξέφραζε τη στήριξη στον Βασιλέα Γεώργιο Β και την εξόριστη Ελληνική Κυβέρνηση του Καϊρου. Μετά την επελθούσα διάσπαση στους κόλπους του 5/42, ο Ψαρρός προσπάθησε να διαπραγματευθεί την προσχώρηση του 5/42, όχι στον ΕΛΑΣ, αλλά στην Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ), που υποτίθεται δεν ελεγχόταν αποκλειστικά από το ΚΚΕ. Όμως «άλλαι αι βουλαί ανθρώπων, άλλα οι θεοί κελεύουσι».

Στις 12 Απριλίου 1944 ο Ψαρρός δέχεται τελεσίγραφο της 5^ης Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ, δια του οποίου αφού εγκαλείτο ότι το 5/42 προβαίνει σε επιθέσεις εναντίον ανταρτών του ΕΛΑΣ, σε βιαιοπραγίες εναντίον Ελλήνων πολιτών και τήρησης εχθρικής στάσεως κατά του ΕΛΑΣ, εντέλετο για τα εξής : «Εν ονόματι του Ελληνικού λαού, του οποίου αποτελούμε την ένοπλον δύναμιν παρακαλούμε όπως : Διατάξετε άμεσα κατάπαυση κάθε παράνομης ενέργειας, μας παραδώσετε εν ασφαλεία τους συλληφθέντες ομήρους και τα είδη οπλισμού, πυρομαχικών και τροφίμων και συλλάβετε Ταγματάρχην Καπετζώνην και Λοχαγόν Δεδούσην και παραπέμψετε τούτους να δικαστούν σε στρατοδικείο, στο οποίο θα μετέχει και εκπρόσωπός μας. Σε περίπτωση που δεν δεχτείτε τα ανωτέρω ή παρελκύσετε την άμεση εκτέλεση των όρων τούτων, θα φέρετε ακεραίαν την ευθύνην απέναντι του Ελληνικού λαού και της ΠΕΕΑ δια τα επακόλουθα και τας συνεπείας των».

Παρά την τεράστια αριθμητική υπεροχή της δυνάμεως του ΕΛΑΣ( 1400 αντάρτες, έναντι 500 του 5/42) ο Ψαρρός ακολούθησε παρελκυστική τακτική, ήτοι στην ουσία απέρριψε το τελεσίγραφο του ΕΛΑΣ. Την εκκαθάριση της καταστάσεως ανέλαβε προσωπικά ο Άρης Βελουχιώτης. Έτσι με ολομέτωπη επίθεση την 1^η πρωινή της 17^ης Απριλίου 1944, οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ κατόρθωσαν να διαλύσουν το Σύνταγμα. Κατά τη διεξαχθείσα μάχη ένας μεγάλος αριθμός Αξιωματικών και οπλιτών του 5/42 εφονεύθησαν, περί τους 95 διέφυγαν και 150 περίπου, μεταξύ των οποίων και ο Ψαρρός, συνελήφθησαν αιχμάλωτοι. Με εντολή του ταγματάρχου του ΕΛΑΣ Θύμιου Ζούλα αντάρτης του ΕΛΑΣ πυροβόλησε και σκότωσε τον Ψαρρό.

Τελειώνοντας δημιουργούνται αβίαστα τα εξής ερωτήματα. Πρώτον, γιατί ενώ ο κοινός εχθρός και των τριών αντιστασιακών οργανώσεων, κατά τη διάρκεια της κατοχής, ήσαν οι κατακτητές, ο ΕΛΑΣ στρέφεται κατά των δύο άλλων, ήτοι του ΕΔΕΣ και του 5/42 Σ.Ε.; Και δεύτερον γιατί τη στιγμή που ο Ψαρρός είχε ήδη ταχθεί υπέρ του ΕΛΑΣ και εναντίον του ΕΔΕΣ, δέχτηκε την κεραυνοβόλα επίθεση και τη διάλυσή του από τον ΕΛΑΣ; Χωρίς την παραμικρή αμφιβολία, θέμα το οποίο έχει πλέον αποδειχθεί ιστορικώς, στόχος του ΕΛΑΣ, ο οποίος αποτελούσε όργανο του ΚΚΕ, ήτο η κατάληψη της εξουσίας της χώρας μετά την απελευθέρωση. Και η κατάληψη προφανώς θα ήταν ανεμπόδιστη, αν ο μοναδικός διεκδικητής ήταν ο ΕΛΑΣ. Όσο για την κεραυνοβόλα επίθεση του Βελουχιώτη εναντίον του Ψαρρού; Την απάντηση δίνει ο Βρετανός σύνδεσμος με τον ΕΛΑΣ σε Μακεδονία και Θράκη και ιστορικός Νίκολας Χάμμοντ. «Σύμφωνα με πληροφορίες της Αγγλικής Αποστολής, οι οποίες είχαν περάσει στην ηγεσία του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ οι Γερμανοί θα αποχωρούσαν από την Ελλάδα τον Απρίλιο», που σημαίνει ότι έπρεπε να διαλυθεί αμέσως το 5/42, ώστε να καταστεί ευκολότερη η διάλυση του ΕΔΕΣ, όπως και τελικά έγινε, ώστε να εξαλειφθούν τα εμπόδια προς κατάληψη της εξουσίας.

Αυτή λοιπόν ήταν η εθνική αντίσταση την οποία προσέφερε το εγκληματικό ΚΚΕ στη χώρα και για την οποία τιμήθηκαν με παχυλές συντάξεις οι αγωνισταί της, από την γενναιόδωρη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου με τον νόμο 1285/1982. Όσο για τους άλλους αγωνιστάς του ΚΚΕ, που αιματοκύλησαν τη χώρα κατά τα έτη 1946-1949, μην ανησυχείτε, φρόντισε η επίσης φιλόστοργη κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας του Κων. Μητσοτάκη να τους άρει την υπαιτιότητα για τις εγκληματικές πράξεις τους και να τους αμείψει συνταξιοδοτικά με τον νόμο 1863/1989. Όποιοι ακόμη λοιπόν αγνοούν πως φτάσαμε ως εδώ, ιδού μερικά χαρακτηριστικά δείγματα. Διερωτώμαι ειλικρινά, υπάρχει άλλο κράτος του κόσμου, που αμείβει με συντάξεις εκείνους που αγωνίζονται για την κατάλυση της Δημοκρατίας; Πολύ αμφιβάλλουμε.

Περισσότερα »

Οι τέσσερεις ρωμιοί που έκαναν τους τούρκους να… τρέμουν στο άκουσμα τους!

Γράφει ο Νίκος Χειλαδάκης

Μια άγνωστη πτυχή της ιστορίας της Κωνσταντινούπολης φέρνει στο φως η τουρκική εφημερίδα Sözcü, με τον χαρακτηριστικό τίτλο, «Ünlü İstanbul kabadayıları», δηλαδή, «Οι φημισμένοι Καπανταήδες της Κωνσταντινούπολης».

Σύμφωνα με την ίδια την τουρκική εφημερίδα, στη Κωνσταντινούπολη του δεκάτου ένατου αιώνα τέσσερεις Ρωμιοί Καπανταήδες είχαν κυριαρχήσει στον κόσμο της νύχτας και όχι μόνο και είχαν γίνει κυριολεχτικά ο φόβος και ο τρόμος των Τούρκων, καθώς δεν λογάριαζαν τίποτα και επέβαλλαν παντού την κυριαρχία τους αψηφώντας και συχνά γελοιοποιώντας την αστυνομία και τους τζανταρμάδες του σουλτάνου.

Ο πρώτος και πιο γνωστός ήταν ο με το ψευδώνυμο «Şık Manol», δηλαδή, «ο Κομψός Μανώλης».

Ο «κομψός» Μανώλης είχε γεννηθεί το 1890 στην Τοκάτη του Πόντου.

Του  άρεσε να ντύνεται σαν κύριος γι’ αυτό και είχε βγάλει την φήμη του κομψού. Παρά του οι ήταν κοντός, είχε τρομερό θάρρος και ήταν όπως αναφέρεται δεξιοτέχνης  στην γροθιά και στο μαχαίρι.

Άφησε τρομερό όνομα στην Κωνσταντινούπολη καθώς είχε γίνει κυριολεκτικά ο φόβος και ο τρόμος των Τούρκων.

Ο δεύτερος Καπάνταης ήταν ο «Kesik Nıkola», δηλαδή ο «Κομμένος Νικόλας».

Ο Νικόλας είχε γεννηθεί το 1884 στην Κωνσταντινούπολη.

Πολύ γρήγορα είχε κυριαρχήσει στον κόσμο της νύχτας στην Πόλη και η ιδιαίτερη περιοχή της εξουσίας του ήταν το Unkapanı.

Ήταν φοβερός σε καβγάδες και είχε γίνει το φόβητρο των αντίπαλων του.

Σκοτώθηκε το 1922 σε ένα μεγάλο καβγά αφού είχε αφήσει όνομα για το θάρρος του ανάμεσα στους Τούρκους.

Ο τρίτος Ρωμιός Καπάνταης ήταν ο Χρύσανθος που γεννήθηκε το 1898. Από μικρός διακρίθηκε για την γενναιότητα του και είχε γίνει ο φόβος και ο τρόμος των Τούρκων τζανταρμάδων.

Λέγεται πως μια φορά σε ηλικία 23 ετών τα είχε βάλει με 21 Τούρκους και τους είχε καθαρίσει όλους.

Δεν αναφέρεται ποιο ήταν το τέλος του.

Τέταρτος Καπάνταης ήταν Yamalı Yorgi, δηλαδή «ο Μπαλωμένος Γιώργης».

Γεννήθηκε το 1892 και αυτός στην Κωνσταντινούπολη. Χτυπούσε πλούσιους Τούρκους και έπαιρνε τα χρήματα τους.

Είχε βγάλει μεγάλο όνομα στον κόσμο της νύχτας και κανείς δεν τολμούσε να του αντιπαραταχτεί. Λέγεται ότι σκοτώθηκε σε νεαρή ηλικία.

Τα ταραγμένα εκείνα χρόνια του δεκάτου ένατου αιώνα όταν κατέρρεε η Οθωμανική αυτοκρατορία σκορπώντας παντού το αίμα με τις φρικτές γενοκτονίες, αυτοί οι Ρωμιοί έγραψαν με το δικό τους τρόπο μια άλλη ιστορία όπου η λέξη ραγιάς δεν είχε κανένα νόημα.

Αντίθετα για αυτούς, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, οι Οθωμανοί Τούρκοι ήταν οι... ραγιάδες!

ΝΙΚΟΣ ΧΕΙΛΑΔΑΚΗΣ

Δημοσιογράφος-Συγγραφέας-Τουρκολόγος

www.nikosxeiladakis.gr

(epilekta.com)

Περισσότερα »

Η Σφαγή των Τούρκων Αλεξιπτωτιστών στο ύψωμα Κοτζά Καγιά... Όταν οι Καταδρομείς μας έγραφαν Ιστορία!

Σάββατο 20 Ιουλίου 1974. Έχουν περάσει πάνω από δώδεκα ώρες από την έναρξη των τουρκικών επιχειρήσεων για κατάληψη της Κύπρου. Οι καταδρομείς ακατάπαυστα μάχονται σε όλα τα μέτωπα. Η μια επιχείρηση διαδέχεται την άλλη.

Ώρα 18.30. Οι 11ος, 12ος και 13ος Λόχοι Κρούσεως της 31 Μοίρας Καταδρομών μόλις έχουν ολοκληρώσει την τοπογραφική ενημέρωση σε πρόχειρες αμμοδόχους στο ύψωμα της Αετοφωλιάς. Μια νέα επιχείρηση τους περιμένει: Η κατάληψη του στρατοπέδου Καταδρομών των Τούρκων στο ύψωμα Κοτζά Καγιά, το οποίο εντωμεταξύ έχει ενισχυθεί από δυνάμεις αλεξιπτωτιστών που πάτησαν το πρωί τα άγια χώματα της Κύπρου.

Το σούρουπο, η εκκίνηση του 13ου Λόχου Κρούσεως, μετά τον επιβεβλημένο έλεγχο ατομικής παραλλαγής. Προσκύνημα και στάση στο εικόνισμα του Προφήτη Ηλία, που βρήκαμε στο μονοπατάκι. Ο Λοχαγός θυμάται πως είναι η ονομαστική γιορτή του. Βράδυ, ώρα 21.00, η διείσδυση στα μετόπισθεν του εχθρού από το σημαδιακό ανάχωμα πλησίον της σκοπιάς.

Ο 13ος Λόχος Κρούσεως διασχίζει τη χαράδρα. Παντελώς ανορθόδοξο και άκρως επικίνδυνο. Όμως μόνο από εκεί δεν θα μας περίμενε ο εχθρός. Εισερχόμαστε στο δάσος της Αγύρτας. Αποφυγή των τουρκικών περιπόλων που ούτε καν διανοούνται πως κινούμαστε σ’ απόσταση αναπνοής από αυτές.

Παράλληλα προς τον ίδιο αντικειμενικό σκοπό κινούνται οι 11ος και 12ος Λόχοι Κρούσεως. Το έδαφος τραχύ κι απροσπέλαστο. Κινούμαστε αναρριχώμενοι. Τα κιβώτια πυρομαχικών αλλάζουν συνεχώς χέρια. Ανάβαση με πόδια και χέρια. Φωτιές παντού.

Η 31η Μοίρα Καταδρομών σε Μάχη τον Αύγουστο του 74

Αριστερά προβάλλει στοιχειωμένο το κάστρο του Άγιου Ιλαρίωνα

Μέσα στους καπνούς. Θεέ μου σ’ ευχαριστούμε που μας αξίωσες να φτάσουμε εδώ. Ψύχωση είχε γίνει ο Άγιος Ιλαρίωνας για όλους τους καταδρομείς όλα εκείνα τα χρόνια. Στους στρατιωτικούς αγώνες των Μοιρών Καταδρομών η επωδός για κάθε Μοίρα ήταν το ανταγωνιστικό σύνθημα «...στον Άγιο Ιλαρίωνα εμείς θα βγούμε πρώτοι...».

Ώρα 22.55. Άφιξη έξω από το στρατόπεδο. Η ομάδα των 22 ανδρών, έχοντας δύο ανιχνευτές, διασταυρώνει με τη σειρά το λευκό, από ασβεστολιθικό κονίαμα, μονοπάτι.

Όλοι λαμβάνουν θέση μάχης. Μόνο ο γρύλος διακόπτει την ηρεμία της νύκτας. Μια κουκουβάγια φτερουγίζει δυνατά. Μένουμε όλοι κάτω και σχεδόν δεν αναπνέουμε. Την ίδια ώρα ο 11ος Λόχος Κρούσεως καταλαμβάνει θέση, έτοιμος για την καθήλωση των πολυβολείων του ανατολικού τομέα.

Ο 12ος Λόχος αναλαμβάνει την ευθύνη του βόρειου τομέα. Μια απέραντη ησυχία βασιλεύει. Η ηρεμία της νύκτας κάθεται στο θρόνο της. Οι καταδρομείς δεν αισθάνονται τίποτα πια. Περιμένουν αγωνιωδώς το σύνθημα για την κρούση. Ο χρόνος άπειρος. Είναι η ώρα μηδέν.

Ο Λοχαγός δρασκελίζει το πέτρινο τείχος. Πέφτει πάνω στο σκοπό. Τον γαζώνει ακαριαία. Άμεση κινητοποίηση της ομάδας. Μπαίνουμε στους θαλάμους του στρατοπέδου. Το προσωπικό, κυρίως Τούρκοι αλεξιπτωτιστές, είναι κατάχαμα οκλαδόν. Ανυποψίαστοι αναπαύονται. Φανοί θυέλλης στις γωνίες. Καμία αντίδραση. Ο αιφνιδιασμός απόλυτα επιτυχής.

Ταυτόχρονα, καταλαμβάνονται και εκκαθαρίζονται εκ των έσω τα πολυβολεία από τους 11ο και 12ο Λόχους Κρούσεως. Η μάχη κρίθηκε. Μια φωτοβολίδα από το Λοχαγό του 13ου Λόχου Κρούσεως σήμανε την επίτευξη του στόχου.

Αποστολή εξετελέσθη. Ώρα 23.15. Έλεγχος του χώρου και των πολεμικών εφοδίων. Τοποθέτηση εχθρικών πολυβόλων σε κατάλληλες θέσεις και λήψη θέσεων μάχης για αντιμετώπιση ενδεχόμενων αντεπιθέσεων.

Είναι μεσάνυκτα. Καταφθάνει σήμα πως η 32 Μοίρα Καταδρομών αντιμετωπίζει προβλήματα στην επιχείρηση Άσπρης Μούττης. Ο Διοικητής του 13ου Λόχου Κρούσεως, με 2 πολυβολητές (ο εις από το Άρσος και ο έτερος από το Μάμμαρι), σπεύδει να ενισχύσει την προσπάθειά της με καλυπτικά πυρά.

Σε λίγο αρχίζει το αναμενόμενο. Στους πρόποδες, Τούρκοι ετοιμάζονται για το γιουρούσι. Ανάβουν φωτιές και αρχίζουν με την καθοδήγηση των ηγητόρων τους αλαλαγμούς. Κατευθύνονται προς εμάς. Μας θεωρούν εύκολη λεία.

Η μάχη είναι σκληρή. Οι Τούρκοι αντεπιτίθενται με μανία. Είναι μάχη κατά κυριολεξία σώμα με σώμα. Οι σφαίρες βουίζουν δαιμονικά από πάνω και δίπλα από τα κεφάλια μας σαν σφήκες. Δεν υπάρχει σιγή ή στάση μεταξύ βολών.

Ένα τούρκικο πολυβόλο Browning, 50 χιλιοστών, πολεμικό λάφυρο, τοποθετημένο από μας σχεδόν στην κορυφογραμμή, τους κατακερματίζει από απόσταση τριών περίπου μέτρων. Τα επιτιθέμενα τμήματα διαλύονται. Η ίδια σκηνή επαναλαμβάνεται μέχρι το πρώτο φως.

Η ώρα έχει φθάσει 05.00 της 21 Ιουλίου. Άρχισε να ροδίζει η αυγή. Γνωστοποιείται πως το τάγμα πεζικού που θα έπρεπε να έλθει να παραλάβει το ύψωμα αδυνατεί να εκτελέσει την αποστολή του. Βρισκόμαστε σε εχθρικό έδαφος βαλλόμενοι από κάθε κατεύθυνση. Ακόμα και από τον Άγιο Ιλαρίωνα.

Το ύψωμα είναι διάσπαρτο με πτώματα. Κοράκια υπερίπτανται του χώρου. Οι αντεπιθέσεις έχουν τερματιστεί. Περιεργαζόμαστε το χώρο του στρατοπέδου. Το Διοικητήριο. Τα κρεβάτια είναι εκτός θαλάμων. Αναρτημένα δελτία θέσης με φωτογραφίες. Δίψα. Δροσίζουμε τα χείλη μας με ίχνη νερού από βαρέλι με πετρέλαιο.

Ώρα 12.00 μεσημέρι. Έκδοση νέας διαταγής. Ο 11ος Λόχος Κρούσεως να αναχαιτίσει αποβατικές δυνάμεις στον Καραβά. Οι 12ος και 13ος Λόχοι Κρούσεως να κινηθούν προς τη διάβαση Αγίου Παύλου για αντιμετώπιση τμημάτων αλεξιπτωτιστών. Ανασυγκρότηση στην Αετοφωλιά.

Διώχνουμε το Λόχο. Μένουμε πίσω με τον Υπολοχαγό Ηλία Γλεντζέ.

Εκείνος παγιδεύει, με ολύμπια ηρεμία το χώρο κι εγώ τον καλύπτω. Οι Τούρκοι δειλά – δειλά πλησιάζουν. Είναι σε απόσταση μερικών μέτρων. Όταν η παγίδευση του χώρου ολοκληρώνεται, διανοίγουμε με αιφνιδιαστικά πυρά τον κλοιό. Παίρνουμε το μονοπάτι με το πεσμένο δένδρο. Εν μέσω καταιγιστικών πυρών πορευόμαστε ταχύτατα προς τα φίλια τμήματα.

Δευτέρα, ώρα 15.00. Διάβαση Αγίου Παύλου. Προσκλητήριο. Νεκρική σιγή. Μόνο το θρόισμα των φύλλων συνοδεύει τη σιωπή μας. Απών ο Χριστοφόρου Χριστόφορος, εκ Ποταμού του Κάμπου, της 74 Α ΕΣΣΟ.

Ώρα 15.30 και ο ήλιος ακόμα καίει. Όλοι σε στάση προσοχής. Μάτια νυσταγμένα. Χείλη ξερά. Κορμιά κατάκοπα. Ο Ταγματάρχης Αλέξανδρος Μανιάτης κραυγάζει: «Ηθικό;»

Η απάντηση μία. Υπόκωφη και μακρόσυρτη: «Ακμαιότατο!»

Πάνω: Ταγματάρχης Αλέξανδρος Μανιάτης, Λοχαγός Ελευθέριος Σταμάτης
Κάτω: Υπολοχαγός Ηλίας Γλεντζές, Υπολοχαγός Αθανάσιος Γαληνός

Σε λιγότερο από μια ώρα η 31 Μοίρα Καταδρομών αναλάμβανε τη νέα αποστολή της εν καιρώ υποτιθέμενης εκεχειρίας.

Η Επιχείρηση διδάσκεται στη Ανωτάτη Στρατιωτική σχολή του Ισραήλ τμήμα Επιδρομών ...Ώς η καλύτερη επιχείρηση καταδρομών στον Κόσμο.

Στην επιχείρηση πήρε μέρος η 31η Μοίρα Καταδρομών με τους λόχους 11, 12, 13. Ενώ οι Μοίρες, η 32η θα ενεργούσε για να καταλάβει τη δυτική κορυφή του υψώματος Άσπρη Μούττη, η 33η θα ενεργούσε στα Πετρομούθια, ενώ η 34η θα ενεργούσε στους πρόποδες του Πενταδακτύλου, για την κατάληψη του υψώματος 296, νοτιοανατολικά του χωριού Αγύρτα.

Ο αντικειμενικός σκοπός της επιχείρησης ήταν το ύψωμα Κοτζά Kαγιά, άνωθεν του χωριού Αγύρτα και νότια του κάστρου του Αγίου Ιλαρίωνα διακόπτοντας την κύρια οδική αρτηρία Λευκωσίας – Κυρηνείας, προκειμένου να τεθεί υπό έλεγχο και να εξαλειφθεί το στρατηγικής σημασίας έρεισμα που είχαν δημιουργήσει οι Τουρκοκύπριοι στην συγκεκριμένη διάβαση (διάβαση Αγύρτας).

Οι καταδρομείς διασχίζουν τη χαράδρα του Αγίου Ιλαρίωνα μέσω του δάσους της Αγύρτας και μετά από 4ώρη πορεία σε δύσβατη περιοχή, αποφεύγοντας τις εχθρικές περιπόλους και τα πυροβολεία φτάνουν στο εχθρικό στρατόπεδο και πέρνουν θέσεις μάχης γύρω από αυτό. Πριν την κρούση των καταδρομών, ο λόχος Διοικητικής Μέριμνας της 31ης Μοίρας εκτόξευε πυρά πυροβολικού στις εχθρικές θέσεις δημιουργώντας έτσι αντιπερισπασμό στις υπό διείσδυσεως δυνάμεις των καταδρομών.

Η ώρα κρούσης (Κ) είχε οριστεί στις 23:00 μμ. όπου οι λόχοι της 31ης Μοίρας εφορμούν αιφνιδιαστικώς καταλαμβάνοντας τον τουρκικό στρατόπεδο χωρίς καμία απώλεια. Η λήξις της επιχείρησης της καταλήψεως του στρατοπέδου γίνεται με πυροδότηση κόκκινης φωτοβολίδας. Η τελική διαταγή αναφέρει ότι οι καταδρομείς πρέπει κρατήσουν το ύψωμα εως ότου παραληφθεί από μονάδα πεζικού.

Αξίζει να αναφερθεί ότι μέχρι της 05:00 πμ. η μοίρα δέχονταν συνεχείς αντεπιθέσεις από τους Τούρκους. Διατάσσεται να υποχωρήσει συγκροτημένα, παγιδεύοντας το στρατόπεδο με εκρηκτικά αφού η μονάδα πεζικού που θα παραλάμβανε το ύψωμα αδυνατούσε να εκτελέσει την αποστολή της.

Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Μάκη Οικονομίδη βετεράνο και πρόεδρο του Παγκύπριου Συνδέσμου Έφεδρων Καταδρομέων η Μάχη του Κοτζά Καγιά διδάσκεται στην Στρατιωτική Σχολή του Ισραήλ ως μία από τις καλύτερες επιχειρήσεις στο κόσμο.

Η κηδεία των λειψάνων του καταδρομέα της 31 Μοίρας Καταδρομών Κωνσταντίνου Κανέζου από το Συριανοχώρι Μόρφου, που έπεσε ευρισκόμενος σε διατεταγμένη υπηρεσία τη 15η Ιουλίου 1974, τελέστηκε από τον Ι.Ν. Σωτήρος, συνοικισμού Ανθουπόλεως, το Σάββατο 2 Ιουλίου 2011.

(veteranos.gr)

Περισσότερα »

Σαν σήμερα: 30 Μαρτίου 1822, η Χίος πνίγηκε στο αίμα

Εκατόν δεκαπέντε χιλιάδες άνθρωποι χάθηκαν, δολοφονήθηκαν, ξεριζώθηκαν... Άνδρες, γυναίκες, παιδιά. Το αίμα έτρεχε ποτάμι, μέχρι τη θάλασσα. Το γαλάζιο του νερού βάφτηκε κόκκινο. Ουρλιαχτά, θάνατος, απόγνωση. Καμμένη γη. Χωριά ολόκληρα πυρπολήθηκαν. Μητέρες μέσα στους... καπνούς ψάχνουν να βρουν τα παιδιά τους. Τα πρόσωπα τους μαύρα από τις στάχτες. Βλέμμα θολό. Το βλέμμα της τρέλας. Που να κρυφτούν; Δεν ξέρουν. Τούρκοι παντού. Αγρίμια. Δολοφονούν, βιάζουν. Κατακόκκινοι βαμμένοι από το αίμα των αθώων θυμάτων τους συνεχίζουν να σκοτώνουν όποιον βρουν στο διάβα τους. Η Χίος πεθαίνει... 30 Μαρτίου 1822

Τι συνέβη όμως και φτάσαμε σε αυτή τη σφαγή; Το δολοφονικό χέρι του Τούρκου θα μπορούσε να κοπεί, πριν καν βγάλει το γιαταγάνι; Ας δούμε τα γεγονότα που προηγήθηκαν και οδήγησαν σε μια από τις μαζικότερες σφαγές της ιστορίας του ανθρώπινου γένους. Η Χίος ήταν πάντα ένα νησί που ευημερούσε, τόσο οικονομικά όσο και πολιτισμικά. Οι Χιώτες μια πάστα ανθρώπου που έχει στο αίμα του την αλμύρα της θάλασσας, διακρίνονταν πάντα για τη ναυτοσύνη τους. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί Λεβέντες* στα πλοία των Οθωμανών ήταν Χιώτες. Δεν είναι τυχαίο επίσης ότι οι Χιώτες σε ελληνικά ή σε Οθωμανικά πλοία κυριαρχούσαν από τη Μαύρη θάλασσα μέχρι τις ακτές της Αφρικής. Το ευλογημένο νησί της Χίου είχε όμως και άλλο ένα «ατού». Τα μαστιχόδεντρα. Το δέντρο που δεν υπάρχει πουθενά αλλού στον κόσμο και τους καρπούς του οποίου, λάτρεψαν όλοι οι Σουλτάνοι. Στις αρχές του 1800 η ευημερούσα Χίος αριθμούσε 120.100 ψυχές εκ των οποίων οι 117.000, ήταν Έλληνες, οι 3.000 Τούρκοι και οι 100 Εβραίοι. Το εμπόριο μαστίχας ανθούσε, το εμπόριο με τα παράλια της Μικρασίας ήταν στο ζενίθ του και οι Χιώτες μπορεί να ζούσαν μια σχετικά ελεύθερη καλή και άνετη ζωή, αλλά ποτέ δεν ξέχασαν ότι ήταν Έλληνες. Ο Σουλτάνος Μαχμούτ ο Β, τους είχε δώσει άτυπα μια σχετική αυτονομία αφού ποτέ δεν του δημιούργησαν κάποιο πρόβλημα.

Η σπίθα της επανάστασης στην Ελλάδα δεν άφησε τους Χιώτες τυπικά αδιάφορους αλλά στο νησί επικρατούσε ηρεμία. Ακόμη και όταν ο Τομπάζης πήγε να τους ξεσηκώσει, τον Απρίλη του 1821, δεν έγινε τίποτε. Κάποια χιλιόμετρα βορειότερα ο Σουλτάνος έβλεπε την επανάσταση να φουντώνει στην Ελλάδα, αλλά τα αγαπημένα του παιδιά οι Χιώτες να μην ακολουθούν. Ο Μαχμούτ ο Δεύτερος συνέχιζε στα ανάκτορα του Τοπ Καπί να πίνει τα χιώτικα με γεύση μαστίχας σερμπέτια του, ικανοποιημένος. Όμως σχεδόν ένα χρόνο μετά στις αρχές του Μάρτη του 1822, ο Σάμιος Λυκούργος Λογοθέτης, αποβιβάζεται στη Χίο με 1.500 άνδρες και μαζί με τον Χιώτη Αντώνη Μπουρνιά ξεσηκώνουν το λαό. Οι διαφωνίες ανάμεσα στους κατοίκους του νησιού είναι έντονες. Τελικά η σπίθα ανάβει και οι 3.000 Τούρκοι μαζί με τη φρουρά του νησιού οχυρώνονται στο κάστρο. Όμως για άλλη μια φορά η προχειρότητα στην κατάστρωση ενός σχεδίου αλλά και οι έριδες για την αρχηγεία, προδίδουν τους Έλληνες. Οι Τούρκοι ταμπουρωμένοι δεν παραδίδονται ενώ τα μαντάτα της εξέγερσης φτάνουν μέχρι το Τοπ Καπί. Ο Σουλτάνος γίνεται έξαλλος. Θεωρεί ότι οι Χιώτες που τόσα «προνόμια και αυτονομία» τους προσέφερε, τον πρόδωσαν. Όμως αυτό που τον έκανε έξαλλο ήταν φυσικά άλλο. Εάν επικρατούσε η επανάσταση στο νησί, θα έχανε σημαντικότατους οικονομικούς πόρους, αφού τα μαστιχόδεντρα και ο φόρος που έπαιρνε από αυτά, πλέον δεν θα του άνηκαν. Διατάζει τον έμπιστο ναύαρχο του Καρά Αλή να καταπνίξει την επανάσταση. Στις 30 Μαρτίου του 1822 και μετά από έντονο κανονιοβολισμό, ο Μαύρος-Αλής αποβίβασε στην ακτή 7.000 άνδρες και με τη συνδρομή της τουρκικής φρουράς κατέστειλε εύκολα και σύντομα την εξέγερση, εκμεταλλευόμενος τον κακό σχεδιασμό της και τις έριδες (όπως είπαμε) για την αρχηγία μεταξύ Μπουρνιά και Λογοθέτη. Οι δύο τους υποχώρησαν στο εσωτερικό του νησιού φωνάζοντας: «ο σώζων εαυτό σωθήτω» Από εκεί και μετά ξεκίνησε η σφαγή. Ο θάνατος χόρευε για μήνες πάνω από τη Χίο: 42.000 άνθρωποι σφαγιάστηκαν, 23.000 διέφυγαν στο εξωτερικό και στην Ελλάδα και 50.000 έγιναν σκλάβοι. Υπολογίζεται ότι γλύτωσαν και παρέμειναν στο νησί 1.500 – 2.000 άνθρωποι. Η νέμεσις για τον Καρά- Αλή θα έρθει τις πρώτες ημέρες του Ιουνίου του 1822, όταν ο Κανάρης θα πυρπολήσει και θα ανατινάξει την Ναυαρχίδα του στόλου του και ο ίδιος ο Καρά Αλής θα πάει να συναντήσει τα αθώα θύματα του στον κάτω κόσμο.

Η σφαγή των χιλιάδων αθώων της Χίου προκάλεσε αποτροπιασμό και αηδία στην Ευρώπη. Η κοινή γνώμη ξεσηκώθηκε και οι τάξεις των φιλελλήνων πύκνωσαν. Αυτόπτες μάρτυρες περιέγραψαν τις φρικιαστικές σκηνές στις εφημερίδες, ζωγράφοι (Ντελακρουά) τις απεικόνισαν και ποιητές (Ουγκώ, Χέμανς, Πιέρποντ, Χιλ, Σιγκούρνεϊ) έψαλλαν τη θλιβερά καταστροφή. Πολλοί έκαναν λόγο για το ασυμβίβαστο της τουρκικής φυλής με τον ανθρωπισμό, ενώ άλλοι τόνισαν την αδυναμία συνύπαρξης Χριστιανών και Μουσουλμάνων. _______________________ * Λεβέντης σημαίνει στα Τούρκικα ότι και στη γλώσσα μας: Ο ατρόμητος, το παλικάρι. Λεβέντης ήταν όποιος υπηρετούσε στο οθωμανικό ναυτικό και είχε ένα μόνο καθήκον. Να κάνει τα ρεσάλτα στα άλλα πλοία. Στις ναυμαχίες τα πλοία πλεύριζαν το ένα το άλλο και πετούσαν γάντζους δεμένους με σχοινιά. Οι Λεβέντες ήταν οι πρώτοι που ορμούσαν στο αντίπαλο πλοίο για να το καταλάβουν. Οι πρώτοι που πρότασσαν τα κορμιά τους. Πολεμούσαν σαν σκυλιά και εξολόθρευαν τους εχθρούς. (kostasxan)

Περισσότερα »

Σαν σήμερα: 30 Μαρτίου 1822, η Χίος πνίγηκε στο αίμα

Εκατόν δεκαπέντε χιλιάδες άνθρωποι χάθηκαν, δολοφονήθηκαν, ξεριζώθηκαν... Άνδρες, γυναίκες, παιδιά. Το αίμα έτρεχε ποτάμι, μέχρι τη θάλασσα. Το γαλάζιο του νερού βάφτηκε κόκκινο. Ουρλιαχτά, θάνατος, απόγνωση. Καμμένη γη. Χωριά ολόκληρα πυρπολήθηκαν. Μητέρες μέσα στους... καπνούς ψάχνουν να βρουν τα παιδιά τους. Τα πρόσωπα τους μαύρα από τις στάχτες. Βλέμμα θολό. Το βλέμμα της τρέλας. Που να κρυφτούν; Δεν ξέρουν. Τούρκοι παντού. Αγρίμια. Δολοφονούν, βιάζουν. Κατακόκκινοι βαμμένοι από το αίμα των αθώων θυμάτων τους συνεχίζουν να σκοτώνουν όποιον βρουν στο διάβα τους. Η Χίος πεθαίνει... 30 Μαρτίου 1822

Τι συνέβη όμως και φτάσαμε σε αυτή τη σφαγή; Το δολοφονικό χέρι του Τούρκου θα μπορούσε να κοπεί, πριν καν βγάλει το γιαταγάνι; Ας δούμε τα γεγονότα που προηγήθηκαν και οδήγησαν σε μια από τις μαζικότερες σφαγές της ιστορίας του ανθρώπινου γένους. Η Χίος ήταν πάντα ένα νησί που ευημερούσε, τόσο οικονομικά όσο και πολιτισμικά. Οι Χιώτες μια πάστα ανθρώπου που έχει στο αίμα του την αλμύρα της θάλασσας, διακρίνονταν πάντα για τη ναυτοσύνη τους. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί Λεβέντες* στα πλοία των Οθωμανών ήταν Χιώτες. Δεν είναι τυχαίο επίσης ότι οι Χιώτες σε ελληνικά ή σε Οθωμανικά πλοία κυριαρχούσαν από τη Μαύρη θάλασσα μέχρι τις ακτές της Αφρικής. Το ευλογημένο νησί της Χίου είχε όμως και άλλο ένα «ατού». Τα μαστιχόδεντρα. Το δέντρο που δεν υπάρχει πουθενά αλλού στον κόσμο και τους καρπούς του οποίου, λάτρεψαν όλοι οι Σουλτάνοι. Στις αρχές του 1800 η ευημερούσα Χίος αριθμούσε 120.100 ψυχές εκ των οποίων οι 117.000, ήταν Έλληνες, οι 3.000 Τούρκοι και οι 100 Εβραίοι. Το εμπόριο μαστίχας ανθούσε, το εμπόριο με τα παράλια της Μικρασίας ήταν στο ζενίθ του και οι Χιώτες μπορεί να ζούσαν μια σχετικά ελεύθερη καλή και άνετη ζωή, αλλά ποτέ δεν ξέχασαν ότι ήταν Έλληνες. Ο Σουλτάνος Μαχμούτ ο Β, τους είχε δώσει άτυπα μια σχετική αυτονομία αφού ποτέ δεν του δημιούργησαν κάποιο πρόβλημα.

Η σπίθα της επανάστασης στην Ελλάδα δεν άφησε τους Χιώτες τυπικά αδιάφορους αλλά στο νησί επικρατούσε ηρεμία. Ακόμη και όταν ο Τομπάζης πήγε να τους ξεσηκώσει, τον Απρίλη του 1821, δεν έγινε τίποτε. Κάποια χιλιόμετρα βορειότερα ο Σουλτάνος έβλεπε την επανάσταση να φουντώνει στην Ελλάδα, αλλά τα αγαπημένα του παιδιά οι Χιώτες να μην ακολουθούν. Ο Μαχμούτ ο Δεύτερος συνέχιζε στα ανάκτορα του Τοπ Καπί να πίνει τα χιώτικα με γεύση μαστίχας σερμπέτια του, ικανοποιημένος. Όμως σχεδόν ένα χρόνο μετά στις αρχές του Μάρτη του 1822, ο Σάμιος Λυκούργος Λογοθέτης, αποβιβάζεται στη Χίο με 1.500 άνδρες και μαζί με τον Χιώτη Αντώνη Μπουρνιά ξεσηκώνουν το λαό. Οι διαφωνίες ανάμεσα στους κατοίκους του νησιού είναι έντονες. Τελικά η σπίθα ανάβει και οι 3.000 Τούρκοι μαζί με τη φρουρά του νησιού οχυρώνονται στο κάστρο. Όμως για άλλη μια φορά η προχειρότητα στην κατάστρωση ενός σχεδίου αλλά και οι έριδες για την αρχηγεία, προδίδουν τους Έλληνες. Οι Τούρκοι ταμπουρωμένοι δεν παραδίδονται ενώ τα μαντάτα της εξέγερσης φτάνουν μέχρι το Τοπ Καπί. Ο Σουλτάνος γίνεται έξαλλος. Θεωρεί ότι οι Χιώτες που τόσα «προνόμια και αυτονομία» τους προσέφερε, τον πρόδωσαν. Όμως αυτό που τον έκανε έξαλλο ήταν φυσικά άλλο. Εάν επικρατούσε η επανάσταση στο νησί, θα έχανε σημαντικότατους οικονομικούς πόρους, αφού τα μαστιχόδεντρα και ο φόρος που έπαιρνε από αυτά, πλέον δεν θα του άνηκαν. Διατάζει τον έμπιστο ναύαρχο του Καρά Αλή να καταπνίξει την επανάσταση. Στις 30 Μαρτίου του 1822 και μετά από έντονο κανονιοβολισμό, ο Μαύρος-Αλής αποβίβασε στην ακτή 7.000 άνδρες και με τη συνδρομή της τουρκικής φρουράς κατέστειλε εύκολα και σύντομα την εξέγερση, εκμεταλλευόμενος τον κακό σχεδιασμό της και τις έριδες (όπως είπαμε) για την αρχηγία μεταξύ Μπουρνιά και Λογοθέτη. Οι δύο τους υποχώρησαν στο εσωτερικό του νησιού φωνάζοντας: «ο σώζων εαυτό σωθήτω» Από εκεί και μετά ξεκίνησε η σφαγή. Ο θάνατος χόρευε για μήνες πάνω από τη Χίο: 42.000 άνθρωποι σφαγιάστηκαν, 23.000 διέφυγαν στο εξωτερικό και στην Ελλάδα και 50.000 έγιναν σκλάβοι. Υπολογίζεται ότι γλύτωσαν και παρέμειναν στο νησί 1.500 – 2.000 άνθρωποι. Η νέμεσις για τον Καρά- Αλή θα έρθει τις πρώτες ημέρες του Ιουνίου του 1822, όταν ο Κανάρης θα πυρπολήσει και θα ανατινάξει την Ναυαρχίδα του στόλου του και ο ίδιος ο Καρά Αλής θα πάει να συναντήσει τα αθώα θύματα του στον κάτω κόσμο.

Η σφαγή των χιλιάδων αθώων της Χίου προκάλεσε αποτροπιασμό και αηδία στην Ευρώπη. Η κοινή γνώμη ξεσηκώθηκε και οι τάξεις των φιλελλήνων πύκνωσαν. Αυτόπτες μάρτυρες περιέγραψαν τις φρικιαστικές σκηνές στις εφημερίδες, ζωγράφοι (Ντελακρουά) τις απεικόνισαν και ποιητές (Ουγκώ, Χέμανς, Πιέρποντ, Χιλ, Σιγκούρνεϊ) έψαλλαν τη θλιβερά καταστροφή. Πολλοί έκαναν λόγο για το ασυμβίβαστο της τουρκικής φυλής με τον ανθρωπισμό, ενώ άλλοι τόνισαν την αδυναμία συνύπαρξης Χριστιανών και Μουσουλμάνων. _______________________ * Λεβέντης σημαίνει στα Τούρκικα ότι και στη γλώσσα μας: Ο ατρόμητος, το παλικάρι. Λεβέντης ήταν όποιος υπηρετούσε στο οθωμανικό ναυτικό και είχε ένα μόνο καθήκον. Να κάνει τα ρεσάλτα στα άλλα πλοία. Στις ναυμαχίες τα πλοία πλεύριζαν το ένα το άλλο και πετούσαν γάντζους δεμένους με σχοινιά. Οι Λεβέντες ήταν οι πρώτοι που ορμούσαν στο αντίπαλο πλοίο για να το καταλάβουν. Οι πρώτοι που πρότασσαν τα κορμιά τους. Πολεμούσαν σαν σκυλιά και εξολόθρευαν τους εχθρούς. (Πηγή)

Περισσότερα »

ΦΩΤΙΑ ΚΑΙ ΤΣΕΚΟΥΡΙ ΣΤΟΥΣ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΕΝΟΥΣ

Προσκύνημα ονομαζόταν στα χρόνια της Τουρκοκρατίας η δήλωση υποταγής μεμονωμένων ατόμων ή ολόκληρων ομάδων ή και περιοχών προς τον κατακτητή, εναντίον του οποίου είχαν εξεγερθεί. Η αποδοχή της υποταγής εκφραζόταν έμπρακτα από τους Τούρκους με... χορήγηση στους προσκυνημένους ειδικού πιστοποιητικού, γνωστού ως «ράι μπουγιουρντί» ή «προσκυνοχάρτι» . Με αυτό τον τρόπο οι επαναστατημένοι επανέρχονταν στην κατάσταση του νομιμόφρονα υπηκόου. Υπό αυτές τις αντίξοες συνθήκες, ο Γέρος στην κυριολεξία «ξαναζωντάνεψε» την ετοιμοθάνατη Επανάσταση. Με το σύνθημα «φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους» απάντησε με μια χωρίς προηγούμενο τρομοκρατία στην τρομοκρατία του Ιμπραήμ. Σε όλο τον Μοριά οι πρωτεργάτες του προσκυνήματος συλλαμβάνονταν και εκτελούνταν. «Φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους» «Καθόμουν και έκλαιγα για την Ελλάδα. Παναγιά μου βοήθα κι αυτή τη φορά τους Έλληνες» (Θόδωρος Κολοκοτρώνης). Στις αρχές του 1827 η Πελοπόννησος εξακολουθούσε να υφίσταται λεηλασίες και καταστροφές από τα στρατεύματα του Ιμπραήμ. Πολλές φορές οι Αιγύπτιοι επέστρεφαν για δεύτερη φορά στο σημείο από το οποίο είχαν περάσει λίγες ημέρες νωρίτερα, ολοκληρώνοντας την καταστροφή. Οι περισσότερες εστίες αντίστασης είχαν εξουδετερωθεί. Παρ’ όλα αυτά, οι Αιγύπτιοι δέχονταν συνεχείς επιθέσεις ελληνικών τμημάτων στρατιωτών και χωρικών, οι οποίοι, καθώς δεν μπορούσαν να δώσουν μετωπική μάχη, πλευροκοπούσαν τις εχθρικές φάλαγγες ή τις κτυπούσαν από τα νώτα προκαλώντας σε αυτές μεγάλες απώλειες. Οι Πελοποννήσιοι συνέχιζαν την συγκινητική τους αντίσταση εξαντλημένοι, πεινασμένοι και άοπλοι οι περισσότεροι, παρ όλο που ο Ιμπραήμ εφάρμοσε την μέθοδο του προσκυνήματος σε μεγάλη κλίμακα, ιδιαίτερα μετά την επιστροφή του από το Μεσολόγγι. Ο Κολοκοτρώνης ανέφερε στα απομνημονεύματά του ότι όσοι οπλαρχηγοί προσκυνούσαν, κυρίως λόγω των υψηλών χρηματικών αμοιβών που τους υποσχέθηκε ο Ιμπραήμ, ήταν πρώην μισθοφόροι στην υπηρεσία των προκρίτων του Μοριά. Πάντως, οι περισσότεροι άλλαζαν στρατόπεδο υπό τον φόβο των αιγυπτιακών επιδρομών. Έτσι, οι βίαια και από φόβο προσκυνημένοι πολλαπλασίαζαν το κακό και έδιναν μια θλιβερή εικόνα προδοσίας που εκτεινόταν από την Ηλεία έως την Πάτρα, τη Βοστίτσα και τα Καλάβρυτα. Τότε ο Κολοκοτρώνης προσέφερε την τελευταία μεγάλη υπηρεσία στην πατρίδα: Μεταχειριζόμενος σκληρά μέτρα, απέτρεψε τον λαό της Πελοποννήσου από το να επανέλθει κάτω από την οθωμανική κυριαρχία και διατήρησε την φλόγα του πολέμου άσβεστη μέχρις ότου έγινε η Ναυμαχία του Ναυαρίνου και οι Μεγάλες Δυνάμεις συμφώνησαν για την ελευθερία της Ελλάδας. Όσα χωριά αρνούντο να επανέλθουν στο ελληνικό στρατόπεδο, δέχονταν αιφνιδιαστικές επιθέσεις από τους άνδρες του Γέρου. Σε όλο τον Μοριά οι πρωτεργάτες του προσκυνήματος συλλαμβάνονταν και εκτελούνταν. Στις πλατείες των χωριών οι απαγχονισμένοι συνεργάτες του εχθρού έκαναν τους διστακτικούς κατοίκους να λάβουν πολύ σοβαρά υπόψη τους τις απειλητικές προειδοποιήσεις του Έλληνα στρατηγού. Μέσα στις τρομερά αντίξοες συνθήκες, που αυξάνονταν από την απροθυμία της Αντικυβερνητικής Επιτροπής να βοηθήσει τον Γέρο με χρήματα και με πολεμοφόδια, εκείνος έβλεπε ότι μόνο με τέτοιου είδους μέτρα θα μπορούσε να αποσοβήσει την μεγάλη καταστροφή. Ταυτόχρονα βέβαια προσπαθούσε με νουθεσίες να επαναφέρει τους προσκυνημένους στο πατριωτικό τους χρέος. Απόσπασμα από το άρθρο: «Φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους» του Ιστορικού Νίκου Γιαννόπουλου, από το αφιέρωμα στον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, εφημερίδα ΕΘΝΟΣ» (Σάββατο, 21 Μαρτίου 2009). Αντί οποιουδήποτε άλλου αφιερώματος για την 25η Μαρτίου 1821. Υπεύθυνος για την αντιγραφή: Κριός ο Πολιορκητικός Υ.Γ. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης πέθανε στις 4 Φεβρουαρίου του 1843 και ο τάφος του βρίσκεται στο 1ο Νεκροταφείο Αθηνών. Στο άγαλμα στην Παλιά Βουλή υπάρχει η παρακάτω επιγραφή: «ΕΦΙΠΠΟΣ ΧΩΡΕΙ ΓΕΝΝΑΙΕ ΣΤΡΑΤΗΓΕ ΑΝΑ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΤΟΥΣ ΛΑΟΥΣ ΠΩΣ ΟΙ ΔΟΥΛΟΙ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ»!.. (Πηγή)

Περισσότερα »