Η τρόικα αφήνει τα υποβρύχια χωρίς συσσωρευτές

• Οι δανειστές συνεχίζουν να υπονομεύουν τις Ένοπλες Δυνάμεις - Τελευταίο θύμα τα υποβρύχια Type 209 του Πολεμικού Ναυτικού • Το Πολεμικό Ναυτικό κινδυνεύει να περιορίσει το στόλο του σε μόλις πέντε υποβρύχια, όταν με βάση τα σχέδια του απαιτούνται τουλάχιστον οχτώ Ένα από τα σημαντικότερα εξοπλιστικά προγράμματα των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων (ΕΕΔ) που απασχόλησε την ελληνική κοινή γνώμη την τελευταία δεκαετία ήταν η αγορά των τεσσάρων γερμανικών υποβρυχίων Type 214 και η ατυχής πορεία του ναυπηγικού τους προγράμματος, το οποίο... συνδέθηκε με τα προβλήματα λειτουργίας των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, όπου ναυπηγήθηκαν τρία από τα τέσσερα σκάφη. Αν και το Πολεμικό Ναυτικό (ΠΝ) επεδίωξε να αποκτήσει την τεχνολογική και επιχειρησιακή πρωτοπορία με την επιλογή των Type 214, οι «παιδικές ασθένειες» του συγκεκριμένου τύπου υποβρυχίου σε συνδυασμό με τους λανθασμένους χειρισμούς αναφορικά με τη λειτουργία των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά οδήγησαν το πλέον φιλόδοξο πρόγραμμα του ΠΝ σε αδιέξοδο. Έτσι, δέκα χρόνια μετά την έναρξη του προγράμματος ναυπήγησης των 3 + 1 υποβρυχίων Type 214, το ΠΝ βρίσκεται στην πλέον δυσάρεστη θέση να διαθέτει μόνο ένα από τα τέσσερα υποβρύχια σε επιχειρησιακή χρήση. Παράλληλα, από τα οχτώ υποβρύχια Type 209/1100/1200 που διέθετε το ΠΝ, μόνο έξι είναι αυτή τη στιγμή επιχειρησιακά, αφού το S 118 Ωκεανός (Type 209/1200), αν και έχει αναβαθμιστεί (πρόγραμμα Neptune II), δεν έχει ακόμη επίσημα παραδοθεί από τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, λόγω τεχνικών προβλημάτων και καθυστερήσεων στην έναρξη των θαλάσσιων δοκιμών, ενώ ένα ακόμη υποβρύχιο, το S 110 Γλαύκος (Type 209/1100), αποσύρθηκε από την υπηρεσία στις 9 Ιουνίου 2011, έπειτα από σαράντα ένα χρόνια προσφοράς στο ΠΝ. Αυτό όμως που δεν είναι γνωστό στους Έλληνες πολίτες είναι ότι το ΠΝ κινδυνεύει να απωλέσει τις υπηρεσίες δύο ακόμη υποβρυχίων του και να περιορίσει το στόλο του σε μόλις πέντε υποβρύχια όταν με βάση το σχέδιά του απαιτούνται τουλάχιστον οχτώ, λόγω της αναποφασιστικότητας της ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης. Οι αναγκαίοι συσσωρευτές και η αδιαφορία των υπουργών Πιο συγκεκριμένα, πριν από έξι χρόνια το ΠΝ υπέβαλε στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ) αίτημα για την απόκτηση έξι συσσωρευτών υποβρυχίων, λόγω λήξης της περιόδου εγγύησης των συστημάτων που τα ελληνικά υποβρύχια διέθεταν. Το συνολικό κόστος της προμήθειας των έξι συσσωρευτών έφτανε το 22 εκατ. ευρώ και στην ουσία ήταν μια προμήθεια ρουτίνας αφού πρόκειται για υλικό που αντικαθίσταται στα υποβρύχια ανά ορισμένη χρονική περίοδο. Οι συσσωρευτές που ζήτησε το ΠΝ χρησιμοποιούνται για τη λειτουργία και την προώθηση των υποβρυχίων, όταν αυτά είναι σε κατάδυση. Επομένως το αίτημα του ΠΝ αφορούσε στην απόκτηση ενός βασικού υποσυστήματος των σκαφών, χωρίς το οποίο τα υποβρύχια δεν θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν στο έπακρο τις δυνατότητές του, ενώ πάντοτε ελλοχεύει ο κίνδυνος ατυχήματος λόγω της μακροχρόνιας χρήσης του συσσωρευτή. Πιο αναλυτικά, κάθε υποβρύχιο διαθέτει ένα συσσωρευτή με δύο συστοιχίες την πρωραία και την πρυμναία. Κάθε συσσωρευτής έχει εγγύηση σωστής λειτουργίας από τον κατασκευαστή για εξήντα μήνες. Όπως είναι αναμενόμενο, μετά από πολυετή χρήση ο συσσωρευτής αρχίζει να παρουσιάζει μείωση στη χωρητικότητα η οποία έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορεί να αποδώσει το μέγιστο της απόδοσής του, όταν το υποβρύχιο χρειάζεται να αυξήσει την ταχύτητα του για να πραγματοποιήσει ελιγμούς διαφυγής μετά από μια επίθεση. Η κατάσταση αυτή αποτελεί το χειρότερο εφιάλτη για τα πληρώματα των υποβρυχίων, αφού, μετά από μια επίθεση, το υποβρύχιο θα πρέπει να απομακρυνθεί το συντομότερο δυνατό από την περιοχή της επίθεσης και να αποφύγει τα εχθρικά πλοία και τα πτητικά μέσα που θα το καταδιώκουν. Επιπλέον, η μακροχρόνια χρήση ενός συσσωρευτή αυξάνει τις πιθανότητες διαρροής του ηλεκτρολύτη και την έκκληση χλωρίου, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει για την ασφάλεια του πληρώματος. Τέλος έπειτα από αρκετά χρόνια χρήσης του συσσωρευτή, υπάρχει κίνδυνος πρόκλησης βραχυκυκλώματος αλλά και καταστροφής των στοιχείων αυτού. Δυστυχώς όμως όπως αποδείχτηκε, όλ' αυτά τα τεχνικά και επιχειρησιακά δεδομένα δεν φαίνεται να συγκίνησαν τις πολιτικές ηγεσίες του ΥΠΕΘΑ από το 2006 μέχρι σήμερα αφού, αν και έχουν περάσει από τον υπουργικό θώκο τέσσερις υπουργοί, μόνο ένας υπηρεσιακός υπουργός ο στρατηγός (ε.α.) Φραγκούλης Φράγκος αντελήφθη τη σημασία του ζητήματος και βρήκε τα απαραίτητα κονδύλια για την αγορά των συσσωρευτών, χωρίς όμως να προλάβει να την υλοποιήσει. Όπως και με πολλά άλλα εξοπλιστικά προγράμματα των ΕΕΔ, έτσι και η προμήθεια των έξι συσσωρευτών υποβρυχίων έπεσε θύμα αρχικά της δυσμενούς οικονομικής κατάστασης της χώρας των ευρωπαϊκών οδηγιών για τις στρατιωτικές προμήθειες των συνεχόμενων αλλαγών στην ηγεσία του ΥΠΕΘΑ και προσφάτως της τρόικας. Η παραγγελία και ο ρόλος της ΕΕ και της τρόικας Πιο αναλυτικά, την άνοιξη του 2009, τρία περίπου χρόνια μετά την υποβολή του αιτήματος για την απόκτηση των έξι συσσωρευτών υποβρυχίων, το ΠΝ ξεκίνησε τη διαγωνιστική διαδικασία για την απόκτησή τους με κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή βάσει της τεχνικής περιγραφής του ΠΝ. Σύμφωνα με τους όρους του διαγωνισμού, το 35% του χρησιμοποιούμενου υλικού των υπό προμήθεια συσσωρευτών θα έπρεπε να κατασκευάζεται στην Ελλάδα, αφού οι συσσωρευτές θεωρούνται στρατιωτικό υλικό υψίστης σημασίας για τη λειτουργία των υποβρυχίων και κατ' επέκτασιν, για την άμυνα της χώρας και την εθνική ασφάλεια. Το πρόβλημα που ανέκυψε και προκάλεσε νέα καθυστέρηση στο πρόγραμμα ήταν η ένσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αφού σύμφωνα με αυτή η χώρα μας είχε παραβεί τους κανόνες για την πραγματοποίηση των δημόσιων συμβάσεων. Όπως ανέφερε η αιτιολογική έκθεση της Επιτροπής, ο διαγωνισμός για την προμήθεια των συσσωρευτών συμπεριέλαβε απαιτήσεις -κατασκευή του 35% του χρησιμοποιούμενου υλικού των συσσωρευτών στην Ελλάδα- που δημιουργούσαν διακρίσεις προς όφελος ελληνικών εταιρειών, εις βάρος συσσωρευτών που παράγονται σε άλλες χώρες της ΕΕ. Επιπροσθέτως, ένα ακόμη πρόβλημα για το ΥΠΕΘΑ ήταν η τοποθέτηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι οι συσσωρευτές υποβρυχίων δεν θεωρούνται στρατιωτικό υλικό. Για τους παραπάνω λόγους η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε στα τέλη του 2010 την αιτιολόγηση των ελληνικών θέσεων, διαφορετικά το θέμα θα οδηγείτο στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Όπως ανέφεραν την περίοδο εκείνη πηγές από το ΥΠΕΘΑ, οι ελληνικές θέσεις για το πρόγραμμα απόκτησης των συσσωρευτών των υποβρυχίων ήταν τεκμηριωμένες και θα επικρατούσαν έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αφού η Ελλάδα μπορούσε να αποδείξει στην Επιτροπή τη σημασία των συσσωρευτών για την εθνική ασφάλεια καθώς και τους κινδύνους που θα προκαλούσε στην αμυντική επάρκεια της χώρας η εφαρμογή του κοινοτικού πλαισίου στην εν λόγω προμήθεια. Σημειώνεται ότι την περίοδο εκείνη στο διαγωνισμό συμμετείχαν δύο εταιρείες, η αμερικανική Hawker και η ελληνική Sunlight, η οποία έχει πουλήσει συσσωρευτές υποβρυχίων στο ΠΝ στο παρελθόν, καθώς και σε έντεκα τουλάχιστον ακόμη χώρες, όπως η Ιταλία, η Γερμανία, η Γαλλία και η Νότια Κορέα. Κατά τη διάρκεια του διαγωνισμού, η αμερικανική εταιρεία αποκλείστηκε για τυπικούς λόγους και απέμεινε η ελληνική εταιρεία, η οποία διατηρεί το εργοστάσιο της στο Ν. Όλβιο της Ξάνθης, στη Θράκη. Τελικά έπειτα από αρκετά εμπόδια και πισωγυρίσματα το Μάιο του 2012 ο τότε υπηρεσιακός υπουργός Εθνικής Άμυνας, στρατηγός (ε.α) Φραγκούλης Φράγκος, καταφέρνει να βρει το ποσό που χρειαζόταν για την απόκτηση αρχικά τριών και μετέπειτα δυο συσσωρευτών για τα ελληνικά υποβρύχια και ξεκινά εκ νέου τη διαδικασία για την αγορά τους. Η μείωση του αριθμού των υπό προμήθεια συσσωρευτών ήταν αποτέλεσμα των δραστικών περικοπών στις δαπάνες του υπουργείου, με αποτέλεσμα τελικά η προμήθεια να περικοπεί από τους έξι συσσωρευτές στους δύο. Αυτό που απέμενε ήταν η ολοκλήρωση της διαδικασίας, η οποία απαιτούσε χρονική περίοδο δύο ακόμη μηνών, ώστε να φτάσει στη φάση της υλοποίησης -ένα πρόγραμμα προμήθειας υλικού για το ΠΝ που είχε ξεκινήσει έξι χρόνια πριν. Όμως ακόμα και τότε, την τελευταία στιγμή, το πρόγραμμα δεν προχώρησε, αφού, αν και έχουν περάσει οχτώ μήνες από τις εκλογές του Ιουνίου του 2012, η νέα πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Άμυνας δεν έχει υλοποιήσει τη διαδικασία που ξεκίνησε ο υπηρεσιακός υπουργός Εθνικής Άμυνας στρατηγός (ε.α) Φραγκούλης Φράγκος. Έτσι, παρά το γεγονός ότι τα χρήματα βρέθηκαν, ακόμα κι αν όλα τα εμπόδια ξεπεράστηκαν, ακόμα κι αν όλες οι αναγκαίες διαδικασίες για την προμήθεια των συσσωρευτών έχουν προχωρήσει, το «αόρατο» και πάντοτε παρόν «χέρι», που εμποδίζει την υλοποίηση των εξοπλιστικών προγραμμάτων των ΕΕΔ, έκανε για μια ακόμη φορά το «έργο» του. Το ζητούμενο σήμερα έξι χρόνια μετά το αίτημα του ΠΝ, είναι ποιος τελικά θα αναλάβει τις ευθύνες σε περίπτωση που η ζωή των πληρωμάτων των υποβρυχίων τεθεί σε κίνδυνο λόγω των πεπαλαιωμένων συσσωρευτών και ποιος θα λογοδοτήσει εάν τα υποβρύχια δεν μπορούν να εκτελέσουν την αποστολή τους όταν τους ζητηθεί; (ΕΠΙΚΑΙΡΑ 21/02-27/02/2013 – ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΙΜΠΟΥΚΗΣ)