• Η Άγκυρα εκμεταλλεύεται την ενίσχυση της οικονομίας και της αμυντικής της ισχύος, κλιμακώνοντας τις διεκδικήσεις και τις αμφισβητήσεις σε βάρος μας. Η Αθήνα όμως θα πρέπει να γνωρίζει ότι ενδεχόμενη αναμέτρηση με τη γείτονα δεν θα περιοριστεί μόνο σε ορθόδοξο, συμμετρικό πόλεμο. Η τουρκική πλευρά θα προσδώσει σ’ αυτόν, και ασύμμετρο χαρακτήρα.
• Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΡΙΣΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ, ΕΙΝΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΚΑΙ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΜΕ ΤΙΣ ΕΥΡΥΤΕΡΕΣ ΦΙΛΟΔΟΞΙΕΣ ΤΗΣ ΑΓΚΥΡΑΣ.
• Ο Ταγίπ Ερντογάν συγκρίνει τον εαυτό του με τον Μωάμεθ τον Πορθητή, θέλοντας να έρθει σε ευθεία γραμμή με τις απαρχές του Ισλάμ και τις διδαχές του ίδιου του Προφήτη Μωάμεθ.
• ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΚΑΖΑΚΣΤΑΝ, Η ΡΩΣΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΕ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ ΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΚΟ ΠΟΥ ΝΑ ΣΕΒΕΤΑΙ ΟΜΩΣ ΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΤΗΣ ΣΥΡΙΑΣ, ΓΙΑ ΝΑ ΒΡΕΘΕΙ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ ΑΡΝΗΣΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ.
ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ ΝΕΑΡΧΟΥ*
Θα αρκούσε και μόνο η υιοθέτηση από την Άγκυρα του ισχυρισμού ότι «κατέχει» δήθεν η Ελλάδα δεκαοκτώ «τουρκικά» νησιά για να εξωθηθούν οι ελληνοτουρκικές σχέσεις σε σημείο εκρήξεως. Είναι φανερό ότι όταν η τουρκική κυβέρνηση φτάνει στο σημείο να υιοθετεί τέτοιες θεωρίες που προηγουμένως υποστηρίζονταν από μεμονωμένους ακραίους βουλευτές και να τις καθιστά επίσημη και δεδηλωμένη πολιτική, υποστηριζόμενη, μάλιστα, απ' όλα τα κόμματα της Εθνοσυνελεύσεως, το συμπέρασμα που προκύπτει είναι σαφές και αδυσώπητο: η Τουρκία του Ερντογάν υπερέβη απροκάλυπτα κάθε όριο και ετοιμάζεται ν' ανοίξει τον ασκό του Αιόλου στο Αιγαίο.
Η παρούσα κρίση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις δεν έχει επομένως χαρακτήρα συγκυριακό, συνδεόμενο με την εσωτερική κατάσταση στην Τουρκία και τις επιμέρους επιδιώξεις του Ερντογάν. Έχει χαρακτήρα στρατηγικό και γεωπολιτικό, που συνδέεται με τις ευρύτερες φιλοδοξίες της Άγκυρας και προσωπικά του Ερντογάν σε μια κρίσιμη στιγμή που αναμορφώνονται οι ισορροπίες και ο χάρτης στην περιοχή. Η Τουρκία επιδιώκει να μην γίνει θύμα των γεωπολιτικών αλλαγών στην περιοχή, σε σχέση ειδικότερα με τον ρόλο των Κούρδων, και ταυτόχρονα να διασφαλίσει για την ίδια έναν αυξημένο διεθνή ρόλο και γεωπολιτικά κέρδη στο ελληνοτουρκικό μέτωπο . Τα τελευταία θα μπορούσαν να λειτουργήσουν και αντισταθμιστικά σε ενδεχόμενες αποτυχίες και απώλειες στο μέτωπο της Συρίας και του Ιράκ.
Στο πρόσωπο του Τούρκου ηγέτη Ερντογάν και στις φιλοδοξίες που προβάλλει ενσαρκώνεται και αποκρυσταλλώνεται μια τουρκική πολιτική και στρατηγική η οποία είναι ισλαμοεθνικιστική, εμπνέεται από το αυτοκρατορικό οθωμανικό παρελθόν και είναι απροκάλυπτα επεκτατική.
Ο Ταγίπ Ερντογάν θεωρεί ως απαραίτητο όρο για την προώθηση της πολιτικής αυτής τη δική του αποθέωση με την απόδοση σ' αυτόν εξουσιών απόλυτου σχεδόν ηγεμόνα. Επενδύει γι' αυτό καθοριστικά στο συνταγματικό δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου και προσεγγίζει το εθνικιστικό κόμμα των Γκρίζων Λύκων του Ντεβλέτ Μπαχτσελί, διακηρύσσοντας επισήμως την ταύτιση Ισλάμ και εθνικισμού ως επίσημης καθεστωτικής ιδεολογίας της νέας «μεγάλης» Τουρκίας που προπαγανδίζει.
Η κοινοβουλευτική αντιπολίτευση του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος που παρουσιάζεται ως Κεμαλικό, υπερακοντίζει σε θέματα εθνικιστικής πολιτικής και δεν αποτελεί από την άποψη αυτή πραγματικό αντίπαλο δέος στον Ερντογάν. Υπενθυμίζεται ότι το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα προηγήθηκε του κυβερνητικού Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) στην υιοθέτηση των ισχυρισμών για «κατεχόμενα» δήθεν από την Ελλάδα «τουρκικά» νησιά στο Αιγαίο.
Η σχετική αυτή επίφαση εθνικής ενότητας στο κοινοβουλευτικό επίπεδο δεν συγκαλύπτει, βέβαια, τον βαθύ διχασμό που έχει προκαλέσει στην τουρκική κοινωνία η πολιτική Ερντογάν, με τη θέλησή της να καταστήσει ιστορική παρένθεση το κράτος του Ατατούρκ και να προαγάγει μια νέα Τουρκία, που θα δοξάζει το οθωμανικό της παρελθόν και θα ομολογεί ως κινητήριο πνεύμα της πολιτικής της το Ισλάμ. Η υπεροψία του Ταγίπ Ερντογάν στο σημείο αυτό είναι άμετρη. Δεν θέλει να παρουσιάζεται ως ένας νέος Ατατούρκ, εφόσον η ιδεολογία του τελευταίου απορρίπτει το Ισλάμ. Συγκρίνει τον εαυτό του με τον Μωάμεθ τον Πορθητή και θέτει τον ρόλο του σ' ευθεία γραμμή με τις απαρχές του Ισλάμ και τις διδαχές του ίδιου του Προφήτη Μωάμεθ. Αντιλαμβάνεται κανείς πού μπορεί να οδηγήσει την Άγκυρα ο θρησκευτικός αυτός ζηλωτισμός που επαναφέρεται σταδιακά στην καρδιά του κράτους και της πολιτικής του.
O βαθύς διχασμός της κοινωνίας
Η σύμπλευση με τον ακραίο εθνικισμό παρέχει ένα άλλοθι στην ισλαμική πολιτική Ερντογάν. Δεν αποκρύπτει όμως τον διχασμό της τουρκικής κοινωνίας μεγάλο μέρος της οποίας παρακολουθεί με ανησυχία, αν όχι και φόβο, την παλινδρόμηση της χώρας σ' έναν Ισλαμισμό ασυμβίβαστο με μια δυτικότροπη εικόνα της Τουρκίας, που καλλιεργήθηκε επί δεκαετίες ως επίσημη ιδεολογία και πολιτική και ως προοπτική ενός δυτικού μέλλοντος της χώρας.
Το «κυνήγι μαγίσσων» που έχει εξαπολύσει το καθεστώς με αφορμή το αποτυχημένο πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 2016 και τις καταγγελίες κατά του ιμάμη Φετουλάχ Γκιουλέν, όπως επίσης η προοπτική αναδείξεως του Ερντογάν σε απόλυτο ηγεμόνα, με τη συνταγματική μεταρρύθμιση, προκαλούν βαθιές ανησυχίες και φόβο σε σημαντική μερίδα της κοινωνίας που είναι επηρεασμένη από δυτικές και Κεμαλικές αντιλήψεις
Δύο άλλες μεγάλες κοινωνικέςνομάδες που αντιμετωπίζουν μ' επιφύλαξη και άρνηση την πολιτική Ερντογάν είναι οι Αλεβίτες και οι Κούρδοι. Οι πρώτοι ανησυχούν από την άνοδο του φανατικού Σουνιτισμού, που έχει στο ιστορικό παρελθόν του μεγάλες διώξεις και σφαγές εναντίον τους. Οι δεύτεροι είναι τα θύματα της κατασταλτικής πολιτικής του. Η πολιτική προσεταιρισμού των Κούρδων και «ειρηνικής» επιλύσεως του Κουρδικού αντικαταστάθηκε γρήγορα από μια άγρια πολιτική καταστολής όταν ο Ταγίπ Ερντογάν αντελήφθη ότι το εθνικό κίνημα των Κούρδων δεν ήταν δυνατό να παρακαμφθεί και να υποκατασταθεί από μια πολιτική που θα είχε ως κοινό παρονομαστή το Ισλάμ και η οποία θα ενίσχυε επιπλέον το κόμμα του.
Η ανεξάρτητη κάθοδος στις εκλογές των Κούρδων στέρησε από το κόμμα του πολύτιμες ψήφους και περιόρισε το περιθώριο των πολιτικών ελιγμών του. Η ανάδυση επίσης στη Συρία μιας δεύτερης Κουρδικής Αυτόνομης Περιοχής ως παράπλευρης συνέπειας της ισλαμικής τουρκικής πολιτικής, κατέστησε το θέμα των Κούρδων πραγματικό εφιάλτη για την Άγκυρα. Τόσο για την τουρκική πλευρά όσο και για τους Κούρδους της Τουρκίας έχει πάρει προτεραιότητα η έκβαση της αντιπαραθέσεως Κούρδων και Τούρκων στη Συρία. Απ' αυτήν θα εξαρτηθούν κρίσιμα δεδομένα, που θα προσδιορίσουν σε μεγάλο βαθμό και τις εξελίξεις στο
τουρκικό Κουρδιστάν. Οι Κούρδοι επομένως της Τουρκίας με φυλακισμένη την ηγεσία του Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών (HDP), που συσπειρώνει κατά κύριο λόγο τους Κούρδους, και με τη στρατηγική αντιπαράθεση μεταξύ Κούρδων και Τούρκων σε πλήρη εξέλιξη στην Τουρκία και στη Συρία, είναι στην πρωτοπορία του «όχι» στον Ερντογάν.
Η εκλογική αντιπαράθεση μέχρι τις 16 Απριλίου θα είναι έντονη, γιατί η διαίρεση της τουρκικής κοινωνίας υπερβαίνει τα κόμματα και το συνηθισμένο πολιτικό παιχνίδι. Οι αντιφάσεις και οι συγκρούσεις είναι μεγάλες. Τροφοδοτούνται επίσης από τις εξωτερικές εξελίξεις, τους ανταγωνισμούς των μεγάλων δυνάμεων στην περιοχή και την προσπάθεια του Ερντογάν να παρεμβληθεί ως παράγων. Επιδίδεται γι' αυτό στο γνωστό παιχνίδι του επαμφοτερισμού και της ισορροπίας μεταξύ ΗΠΑ Ρωσίας, με στόχο την αποκόμιση στρατηγικών πλεονεκτημάτων και γεωπολιτικών ανταλλαγμάτων.
Το γεωπολιτικό παιχνίδι με επίκεντρο τη Συρία
Η επιχείρηση «Ασπίδα του Ευφράτη» που ανέλαβε η Άγκυρα με την εισβολή στη Βόρεια Συρία, είναι μια τολμηρή πολιτική, που θέλει να στείλει το μήνυμα ότι η Τουρκία δεν θα παραμείνει παθητικός θεατής των εξελίξεων και ότι, σε κάθε περίπτωση, θα εμποδίσει διά των όπλων τη δημιουργία Ανεξάρτητης Κουρδικής Περιοχής στα νότια σύνορά της, με την ένωση του καντονιού του Αφρίν δυτικά με το καντόνιο του Κομπάνι ανατολικά. Η Άγκυρα θεωρεί τη δημιουργία μιας τέτοιας Περιοχής ή κουρδικού κράτους ως άμεση απειλή στην εθνική της ενότητα, γιατί προβλέπει ότι μια τέτοια εξέλιξη θα έχει ως τρίτο κατά σειράν αποτέλεσμα την αυτονόμηση ή απόσχιση του τουρκικού Κουρδιστάν.
Η δημιουργία και δεύτερης Αυτόνομης Κουρδικής Περιοχής, στη Συρία, είναι, βεβαίως, έργο και της Νεμέσεως κατά της τουρκικής εμπλοκής στη συνωμοσία και συμμαχία των ακραίων σουνιτικών δυνάμεων του Κατάρ και της Σαουδικής Αραβίας, σε συνεργασία με την υπόγεια πολιτική Ομπάμα - Κλίντον και άλλων δυτικών δυνάμεων, για την ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ με υβριδικό πόλεμο, με τη χειραγώγηση ακραίων ισλαμικών ορδών.
Η ρωσική παρέμβαση στη Συρία, σε συνεργασία με το Ιράν και τη Χεζμπολάχ του Λιβάνου, ανέτρεψε την επονείδιστη αυτή στρατηγική, που έδειξε μέσα σε λίγο χρόνο ποια θα ήταν η εναλλακτική λύση στην ανατροπή Άσαντ και πόσο επικίνδυνη είναι για ολόκληρο τον κόσμο η δημιουργία ενός ισλαμικού Φράνκενσταϊν στο πρόσωπο του Ισλαμικού Κράτους.
Πολύ περισσότερο όταν αυτό αυτονομήθηκε από τους δημιουργούς του και προέβαλε φιλοδοξίες ιδρύσεως νέου παγκόσμιου ισλαμικού τρομοκρατικού χαλιφάτου. Η Τουρκία συνεργάσθηκε στενά στην ακραία αυτή ισλαμική επιχείρηση, επενδύοντας στην προσδοκία μιας άμεσης αμερικανικής στρατιωτικής επεμβάσεως όπως και οι σύμμαχοί της Κατάρ και Σαουδική Αραβία.
Το ενδεχόμενο αυτό κατέστη όμως ανέφικτο μετά την ισχυρή στρατιωτική παρέμβαση της Ρωσίας με πρόσκληση του Άσαντ και κυρίως μετά την ηθική και πολιτική απαξίωση των ακραίων ισλαμιστών με τη διάπραξη ασύλληπτων βαρβαροτήτων και την απροσχημάτιστη επικράτηση στο πεδίο της μάχης των ισλαμιστών της Αλ Κάιντα, της παραφυάδας της Αλ Νούσρα και του Ισλαμικού Κράτους. Θα ήταν εξωφρενικό θέαμα μια αμερικανική επεμβατική δύναμη να βρεθεί επίσημα στο πλευρό της Αλ Κάιντα και των ομοίων της.
Η ανατροπή των τουρκικών προσδοκιών στη Συρία και στο Ιράκ και ο τρόμος από τον οποίο κατελήφθη για τις διαφαινόμενες εξελίξεις στο Κουρδικό στα σύνορά της οδήγησαν την Άγκυρα σε αναστροφή πολιτικής και σε προσέγγιση με τη Μόσχα, οι σχέσεις με την οποία είχαν διαταραχθεί επικίνδυνα μετά την κατάρριψη του ρωσικού Σουχόι 24. Είναι προφανές ότι η τουρκική επέμβαση στη Συρία έγινε με ρωσική ανοχή, με πρόσχημα τον πόλεμο κατά του ISIS, και με αντάλλαγμα τη συνεργασία της Τουρκίας για πολίτικη λύση στη Συρία και την εγκατάλειψη των προηγουμένων συμμάχων της. Είναι όμως ειλικρινής η τουρκική πολιτική;
Προφανώς όχι. Η Άγκυρα καιροσκοπεί και ελίσσεται, επιδιώκοντας κατά πρώτο λόγο, να αποτρέψει τη σύγκλιση της Ρωσίας και των ΗΠΑ στο θέμα των Κούρδων της Συρίας.
Η Άγκυρα ζητά απεγνωσμένα από τις ΗΠΑ να εγκαταλείψουν τη συμμαχία τους με τους Κούρδους της Συρίας και να τους θεωρήσουν «τρομοκράτες», εφόσον έχουν οργανικούς δεσμούς με το ΡΚΚ της Τουρκίας. Το τελευταίο οι Αμερικανοί ακόμη το έχουν εγγεγραμμένο στον κατάλογο των τρομοκρατικών οργανώσεων. Η Άγκυρα προσφέρεται να διαθέσει τις αναγκαίες στρατιωτικές δυνάμεις για τον πόλεμο κατά του ISIS, υπό τον όρο ότι θα αποκλεισθεί το YPG των Κούρδων της Συρίας και οι σύμμαχοί τους από οποιαδήποτε εκστρατεία κατά του ISIS, ιδίως για την απελευθέρωση της Ράκα.
Οι Αμερικανοί απαντούν μέχρι τώρα στερεότυπα ότι άλλο η Τουρκία και άλλο η Συρία. Θεωρούν τους Κούρδους της Συρίας ως τους μόνους αξιόπιστους συμμάχους στο πεδίο της μάχης και επενδύουν μακροπρόθεσμα στον κουρδικό παράγοντα στην περιοχή. Φοβούνται επίσης ότι, εάν δεχθούν την τουρκική προσφορά για εμπλοκή τουρκικών βαθιά στη Συρία, θα έχουν στη συνέχεια μεγάλα προβλήματα με την Άγκυρα και τις διεκδικήσεις της. Η νέα αμερικανική προεδρία Τραμπ είναι διατεθειμένη επίσης να αποστείλει αμερικανικές δυνάμεις στη Συρία για τον πόλεμο κατά του ISIS, οπότε δεν έχει οποιαδήποτε εξάρτηση από τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις.
Και η Μόσχα προσεγγίζει τους Κούρδους
Σε ό,τι αφορά στη Μόσχα, η πολιτική της για τους Κούρδους της Συρίας αποσαφηνίσθηκε με μια σειρά πρωτοβουλίες που ανέλαβε στο θέμα αυτό. Πρότεινε, κατά πρώτο λόγο, στην Αστανά του Καζακστάν, κατά τη διάρκεια της Διασκέψεως για τη Συρία που έγινε εκεί με τη συμμετοχή της Ρωσίας της Τουρκίας και του Ιράν, να αντιμετωπισθεί το θέμα των Κούρδων με μια ομοσπονδιακή λύση, που θα σέβεται όμως την ενότητα και την κυριαρχία της Συρίας. Η Άγκυρα αντέδρασε αρνητικά. Κατά δεύτερο λόγο, η Ρωσία ανέλαβε πρωτοβουλία για την οργάνωση Κουρδικού Συνεδρίου στη Μόσχα, στο οποίο πήραν μέρος αντιπρόσωποι από τις διάφορες περιοχές του Κουρδιστάν, εκτός από το Βόρειο Ιράκ. Το τελευταίο, υπό την ηγεσία του Μασούντ Μπαρζανί, είναι έντονα φιλοαμερικανικό και διατηρεί φιλικές σχέσεις με την Άγκυρα για να μπορεί να εξάγει μέσω αυτής το πετρέλαιο του Βορείου Ιράκ. Η ρωσική πολιτική υποστηρίζει, κατά τρίτο λόγο, τη συμμετοχή των Κούρδων της Συρίας στις διαπραγματεύσεις της Γενεύης την οποία απορρίπτει η Άγκυρα.
Με τα δεδομένα αυτά, η θέση της Άγκυρας δεν είναι καθόλου εύκολη. Απειλεί ότι θα προελάσει στρατιωτικά, μετά την Αλ Μπαμπ, στη Μανμπίζ (Ιεράπολη) και στη Ράκα, για να εκβιάσει την αποδοχή της ως παράγοντα με τον οποίο η Ουάσιγκτον και η Μόσχα πρέπει υποχρεωτικά να συνεννοηθούν. Ο συριακός στρατός όμως ήδη έχει προελάσει νότια της Αλ Μπαμπ και έχει αναπτύξει επαφή με τις δυνάμεις των Κούρδων ανατολικά.
Οποιαδήποτε τουρκική προέλαση θα έχει επομένως να κάνει και με τον συριακό στρατό και τους Ρώσους Ιρανούς συμμάχους του. Εάν επιχειρηθεί προέλαση από τα βόρεια κατά της Ράκα, οι τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις θα συγκρουσθούν μετωπικά με τους Κούρδους στους οποίους και η νέα αμερικανική προεδρία παρέχει στρατιωτική βοήθεια σε αντιαρματικά και τεθωρακισμένα.
Οι παράμετροι του προβλήματος είναι κυρίως πολιτικές. Η νέα αμερικανική στρατηγική για τη Συρία και τη Μέση Ανατολή δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Ο πρόεδρος Τραμπ έδωσε εντολή να διαμορφωθεί η νέα πολιτική, με συγκεκριμένες προτάσεις, εντός σαράντα ημερών. Η Τουρκία ασκεί ασφυκτικές πιέσεις στην αμερικανική πλευρά για να γίνουν δεκτές οι θέσεις της και χρησιμοποιεί γι' αυτό ως μοχλό πιέσεως τις σχέσεις με τη Ρωσία. Έχει διευθετηθεί ήδη επίσκεψη Ερντογάν στη Μόσχα στις αρχές Μαρτίου.
Τα αντικειμενικά στοιχεία που προσδιορίζουν την κατάσταση στη Συρία και τη Μέση Ανατολή είναι η διαφαινόμενη κατάρρευση του Ισλαμικού Κράτους, η αναγνώριση και από τις δύο υπερδυνάμεις του κουρδικού παράγοντα και της ανάγκης ν' αντιμετωπισθεί κατά κάποιον τρόπο το εθνικό πρόβλημα των Κούρδων στην περιοχή -για διαφορετικούς λόγους για κάθε πλευρά-, καθώς και το θέμα των σουνιτών της Συρίας.
Πάνω στο τελευταίο στηρίχθηκε, ως γνωστόν, η ξένη επέμβαση και το σχέδιο δυναμικής ανατροπής του καθεστώτος Ασαντ.
Θα επιχειρηθεί η δημιουργία ενός Σουνιστάν στη Συρία, με την προσδοκία ότι η νέα αμερικανική προεδρία θα δελεασθεί να υποστηρίξει ένα τέτοιο σχέδιο, που συμβαδίζει με την έξωση του Ιράν από τη Συρία;
Για να προλάβει ένα τέτοιο ενδεχόμενο, το καθεστώς Άσαντ έχει κάθε λόγο να επιταχύνει την εκστρατεία του για την ανακατάληψη της Ανατολικής Συρίας υποστηριζόμενο από τους συμμάχους του. Έχει συμφέρον επίσης να βρει έδαφος συνεννοήσεως με τους Κούρδους της Συρίας για ν' αντιμετωπίσει την τουρκική απειλή και να διαφυλάξει μια σκιώδη έστω ενότητα της Συρίας,
Ο Τούρκος πρόεδρος με διαδοχικά ταξίδια στο Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία και μετά στο Πακιστάν, επιχειρεί να συσπειρώσει τις σουνιτικές δυνάμεις και να προβάλει την Τουρκία ως ηγέτιδα σουνιτική χώρα. Συνδέει την πολιτική αυτή και με φιλοδοξίες για τον ρόλο της Τουρκίας ως μεγάλης μουσουλμανικής δυνάμεως που θα έχει την πλώρη της στο Αιγαίο και στη Μεσόγειο και ως στρατηγικό βάθος τις πλούσιες και συντηρητικές σουνιτικές χώρες του Κόλπου και το Πακιστάν. Ο Ταγίπ Ερντογάν δοκίμασε όμως ήδη στη Συρία την πολιτική αυτή και γνωρίζει τα όριά της και τις παρενέργειές της, μέσα στις οποίες έχει εγκλωβιστεί. Ελπίζει γι΄ αυτό σεμια επαναπροσέγγιση με τις ΗΠΑ. Είναι έτοιμος για τον λόγο αυτό να παίξει όχι μόνο το χαρτί της «φιλίας» με τη Μόσχα και της απειλής για αποχώρηση από το ΝΑΤΟ, αλλά και το χαρτί του Ιράν, για το οποίο είναι πολύ ευαίσθητη η νέα αμερικανική προεδρία.
Ελληνοτουρκικά και Αιγαίο σε συνάρτηση με τη Μέση Ανατολή
Η Τουρκία, ανεξάρτητα από οποιεσδήποτε εξελίξεις και αλλαγές στη Μέση Ανατολή, έχει τις γνωστές βλέψεις της στο Αιγαίο, γιατί τις συναρτά με τις φιλοδοξίες της για επανάκτηση της παλαιάς οθωμανικής επιρροής στη Μεσόγειο και στα Βαλκάνια. Ειδικότερα σε ό,τι αφορά στο Αιγαίο, η Άγκυρα γνωρίζει την τεράστια στρατηγική σημασία του, που είναι σχεδόν ισοδύναμη με αυτή των Στενών. Γνωρίζει επίσης ότι το Αιγαίο σήμερα και η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι ο «ατρύγετος πόντος», όπως τον χαρακτήριζε ο Όμηρος. Κρύβει στον βυθό πολύ μεγάλα ενεργειακά αποθέματα και πλούτο.
Ο στόχος επομένως της αμφισβητήσεως της ελληνικής κυριαρχίας στο Αιγαίο δεν χρονολογείται από την εποχή του Ερντογάν. Είναι πολύ παλαιότερος. Η σημερινή όμως συγκυρία δίνει μια νέα διάσταση στις τουρκικές διεκδικήσεις οι οποίες έχουν εν τω μεταξύ κλιμακωθεί σε απροσχημάτιστες εδαφικές διεκδικήσεις. Η σημερινή συγκυρία δεν χαρα-κτηρίζεται μόνο από την κρίση και τις επερχόμενες ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή. Χαρακτηρίζεται επίσης από την αστάθεια στα Βαλκάνια, τα οποία είναι πολύ πιθανόν να γίνουν επίκεντρο μιας άλλης μεγάλης διεθνούς κρίσεως μετά τη Μέση Ανατολή. Χαρακτηρίζεται, τέλος, από τη βαθιά οικονομική κρίση που διέρχεται η Ελλάδα, η οποία έχει πλήξει το συνολικό εθνικό δυναμικό της περιλαμβανομένης της αμυντικής της ισχύος λόγω της εφοπλιστικής απραξίας επί σειρά ετών και της μεγάλης περικοπής των αμυντικών δαπανών Η Άγκυρα εκμεταλλεύεται την ενίσχυση της οικονομίας της και της αμυντικής της ισχύος κατά τα τελευταία χρόνια, κλιμακώνοντας τις διεκδικήσεις και τις αμφισβητήσεις της σε βάρος της Ελλάδος. Πιστεύει πως η σημερινή γεωπολιτική ρευστότητα την οποία διέρχεται η περιοχή, της παρέχει ευκαιρίες να προβάλει γενικότερες διεκδικήσεις διαπραγματευόμενη τη γεωστρατηγική της θέση και τη συνεργασία της με τη Δύση. Το γεγονός ότι η ίδια η Τουρκία βρίσκεται σε δεινή θέση στη Συρία, στην οποία ετέθη επί τάπητος ο χειρότερος εφιάλτης της το Κουρδικό, την καθιστά ακόμη πιο νευρική. Αναζητά, σε περίπτωση μιας μεγάλης αποτυχίας σ' αυτό το μέτωπο, να έχει ανοικτά άλλα μέτωπα, από τα οποία να ελπίζει «εύκολες» νίκες και επιτυχίες.
Ένα από τα μέτωπα αυτά είναι η Κύπρος όπου η ολέθρια και αυτοκαταστροφική πολιτική του Κυπρίου προέδρου και των ηγεσιών του ΔΗΣΥ και του ΑΚΕΛ, έστρωσε κυριολεκτικά τον δρόμο για τουρκική επέλαση, με τη βοήθεια της περιβόητης Βικτόρια Νούλαντ, υφυπουργού για Ευρωπαϊκά και Ευρασιατικά Θέματα των ΗΠΑ κατά την προεδρία Ομπάμα. Η «λύση» του Κυπριακού έγινε εργαλείο για ένα μεγαλεπήβολο σενάριο για την προώθηση των σχέσεων της Τουρκίας με την Ευρώπη και την εισαγωγή της ως λεόντειου συνεταίρου στην ΑΟΖ της Κύπρου και της Ελλάδος. Η αλλαγή προεδρίας στις ΗΠΑ δίνει την ευκαιρία στην ελληνική πλευρά ν' ασκήσει επιρροή στην Ουάσιγκτον για την αποτροπή ανθελληνικών σεναρίων στην Κύπρο και στην Ελλάδα, με δεδομένες τις διαφορετικές θέσεις Τραμπ σε μια σειρά διεθνή θέματα. Το Αιγαίο είναι ένα δεύτερο μέτωπο το οποίο η Άγκυρα υπολαμβάνει ως «εύκολο» για νίκες και επιτυχίες υπερεκτιμώντας τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσεως στην αμυντική ισχύ της χώρας μας.
Η Άγκυρα γνωρίζει, βεβαίως και τις δικές της αδυναμίες από την αναστάτωση και την αποσάθρωση που έχουν επιφέρει στις τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις οι μαζικές διώξεις στελεχών. Γνωρίζει επίσης το πρόβλημα που αντιπροσωπεύει η εμπλοκή της στη Συρία, με άγνωστη ακόμη τη συμπεριφορά των ισχυροτέρων συντελεστών, όπως είναι οι ΗΠΑ και η Ρωσία. Γνωρίζει, τέλος τη σαθρότητα του εσωτερικού της μετώπου, όσο κι αν προσπαθεί να το γαλβανίσει με τον εθνικιστικό και ισλαμικό φανατισμό. Έχοντας όλα αυτά υπ' όψιν, η Άγκυρα δεν πρέπει λογικά να επιδιώκει μια γενικευμένη σύγκρουση, που κρύβει πολλούς και μεγάλους κινδύνους. Επιδιώκει τον αιφνιδιασμό και τη δημιουργία τετελεσμένων γεγονότων, που εντάσσονται στον στρατηγικό στόχο της ανατροπής του status quo στο Αιγαίο. Έχει ήδη στρώσει γι΄ αυτό τον δρόμο, με την προβολή εδαφικών διεκδικήσεων.
Έχει αναλάβει επίσης διεθνή διπλωματική εκστρατεία για την προβολή των «δικαιωμάτων» της στο Αιγαίο.
Η ελληνική πλευρά δεν πρέπει να έχει ψευδαισθήσεις. Οι τουρκικοί στόχοι είναι ωμοί και απροκάλυπτοι. Πρέπει να ενισχύσει κατεπειγόντως την άμυνά της και τα διεθνή της ερείσματα και ν' αντιμετωπίσει με αποφασιστικότητα οποιαδήποτε τουρκική πρόκληση και απόπειρα καταλήψεως ελληνικού νησιού και δημιουργίαςτετελεσμένων γεγονότων. Πρέπει επίσης να γνωρίζει ότι ενδεχόμενη ελληνοτουρκική αναμέτρηση δεν θα περιορισθεί μόνο σε ορθόδοξο συμμετρικό πόλεμο.
Η τουρκική πλευρά θα προσδώσει σ' αυτόν και ασύμμετρο χαρακτήρα. Τα ανοικτά σύνορα και η λαθρομετανάστευση, τα hotspots μεταναστών που έχουν διασπαρεί σε όλη την Ελλάδα είναι μέσα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν αδίστακτα για δολιοφθορές και ανορθόδοξο πόλεμο. Η αμυντική ετοιμότητα πρέπει να περιλάβει επίσης τον αυστηρό έλεγχο των συνόρων και την προστασία του εσωτερικού μετώπου.
Κατά τα άλλα, ας ελπίσουμε πως η Άγκυρα θ' αντιληφθεί ότι το κόστος ενός ενδεχόμενου τυχοδιωκτισμού της θα είναι πολύ βαρύ για να το αναλάβει. Αυτό όμως επιβάλλει στην ελληνική πλευρά κατεπείγουσα ενίσχυση της άμυνάς της, διπλωματική δράση για την ενίσχυση των διεθνών της ερεισμάτων και ψύχραιμη αλλά αποφασιστική αντιμετώπιση των τουρκικών προκλήσεων.
Η Τουρκία επιδιώκει να μην γίνει θύμα των γεωπολιτικών αλλαγών στη Μέση Ανατολή, ιδίως σε σχέση με τον ρόλο των Κούρδων, και ταυτόχρονα να διασφαλίσει αυξημένο διεθνή ρόλο και γεωπολιτικά κέρδη στο μέτωπο με την Ελλάδα που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν αντισταθμιστικά σε ενδεχόμενες αποτυχίες και απώλειες στο μέτωπο Συρίας - Ιράκ.
* Πρέσβεως ε.τ.
(ΕΠΙΚΑΙΡΑ-03/03-16/03/17)
__________________
Υ.Γ.: Το παρόν άρθρο δημιουργήθηκε σε μορφή κειμένου (με κόπο και σε βάρος της πρεσβυωπίας μας) από το ιστολόγιο μας, όπως συμβαίνει ΠΑΝΤΑ σε άρθρα εφημερίδων ή περιοδικών. Παρακαλούνται όποια «μεγάλα» site ή blog ή διάφορες ενώσεις τα αναδημοσιεύουν να βάζουν την πηγή του ιστολογίου μας ώστε να τηρείται η στοιχειώδης δεοντολογία! Οι αναρτήσεις στο ιστολόγιο μας δεν αποτελούν θέση ή άποψη δική μας άλλα Πολιτών και Blogger. Επίσης δημοσιεύονται άρθρα εφημερίδων και περιοδικών. Ιδιαίτερα άρθρα που αφορούν τις Ένοπλες Δυνάμεις - Σώματα Ασφαλείας και τους Αποστράτους των.
