ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΑΜΥΝΑ

Επείγουσες και σε βάθος! Σίγουρα, οι καταδίκες, οι προφυλακίσεις και οι εισαγγελικές έρευνες για τα εξοπλιστικά προγράμματα αποτελούν πρόοδο. Μια σημαντική πρόοδο, για την ακρίβεια. Εκεί που υπήρχε ένα «ξέφραγο αμπέλι», τώρα βλέπουμε να μπαίνει ο Νόμος και να ξεκαθαρίζει κάποια πράγματα. Βεβαίως όλα αυτά αφορούν το παρελθόν. Το οποίον και πρέπει να ξεκαθαριστεί. Το πρόβλημα όμως είναι τι... θα γίνει με το μέλλον. Αν δεν φροντίσουμε να φτιάξουμε το κατάλληλο πλαίσιο, ένα είναι σίγουρο: τα ίδια φαινόμενα θα έχουμε και αύριο. Όπως έχει δηλώσει ο ΥΕΘΑ Δημήτρης Αβραμόπουλος, στο υπουργείο επεξεργάζονται ένα καινούργιο νομοθετικό πλαίσιο για τις προμήθειες αμυντικού υλικού. Πέρα από αυτό, δεν έχει γίνει τίποτα γνωστό. Και έτσι είναι το σωστό, καθώς, αν δεν παρουσιαστεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, είναι κουτό να αρχίσουν οι σχολιασμοί βάσει «διαρροών», οι οποίες ούτε τη συνολική εικόνα δίνουν, ούτε, σε πολλές περιπτώσεις, είναι αληθινές. Ας περιμένουμε λοιπόν να το δούμε και τότε να το σχολιάσουμε. Άλλωστε, όπως δήλωσε και ο υπουργός, αυτό θα γίνει σύντομα. Αυτό όμως που θα κάνουμε είναι να πούμε κάποια πράγματα που θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως οι γενεσιουργοί λόγοι αποτυχίας των έως τώρα σχετικών νόμων. Μετά την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, το 1981, άλλαξε και η νομοθεσία για τις αμυντικές προμήθειες. Τότε τα κυρίαρχα συνθήματα ήσαν: «Τέλος οι μίζες» και «Έξω οι μεσάζοντες». Και όλοι, ή σχεδόν όλοι, πανηγύρισαν! Πίστευαν ότι οι συναλλαγές θα γίνονταν με απόλυτη διαφάνεια και ο εξοβελισμός των μεσαζόντων θα έκανε τις τελικές τιμές πολύ χαμηλότερες. Όταν, αργότερα, έκαναν την εμφάνισή τους και τα περιβόητα «ΑΩ», ήτοι τα Αντισταθμιστικά Ωφελήματα, τότε είχαμε και νέα πανηγύρια, ενώ κάποιοι -κυριολεκτικά- «άνοιξαν σαμπάνιες». Και ήξεραν πολύ καλά τι έκαναν. Η εμπειρία που αποκτήθηκε από τότε έδειξε ότι ούτε οι μεσάζοντες και οι μίζες εξαφανίστηκαν, ούτε οι τιμές έπεσαν, ούτε τα ΑΩ επέδωσαν αυτά που ευαγγελίζονταν οι εμπνευστές τους. Για την ακρίβεια, οι μεσάζοντες έφυγαν από το προσκήνιο, για να περάσουν στο παρασκήνιο. Απ’ όπου, βεβαίως, είχαν σαφώς πολύ μεγαλύτερη άνεση κινήσεων. Οι μίζες έγιναν «μαύρο χρήμα», πήγαν «κάτω από το τραπέζι» και -το χειρότερο- αυξήθηκαν, καθώς οι αποδέκτες έγιναν περισσότεροι. Τα ΑΩ - μια «πολύ ελληνική» εφεύρεση - φυσικά και δεν απέδωσαν. Όσο για τις τιμές, βεβαίως και δεν έπεσαν! Και πώς ήταν δυνατόν να συμβεί κάτι τέτοιο, όταν το κόστος «διάθεσης» του προϊόντος αυξήθηκε; Παρόλα αυτά το «σύστημα» δούλεψε - αποδοτικά για κάποιους - ως τα μέσα της δεκαετίας του 2000, όταν η κυβέρνηση της ΝΔ άλλαξε το νόμο για τις προμήθειες αμυντικού υλικού. Το αποτέλεσμα ήταν μια οικτρή αποτυχία. Αφενός γιατί η νοοτροπία παρέμεινε προς την ίδια κατεύθυνση (έξω οι «μεσάζοντες», οι «μίζες» κ.λπ.) - κι αφετέρου, γιατί τα πράγματα έγιναν πολύ πιο πολύπλοκα, ακόμα και για τις απλούστερες περιπτώσεις. Το άμεσο αποτέλεσμα, κρίνοντας από τις διαμαρτυρίες τους, ήταν να πληγούν οι εγχώριοι κατασκευαστές. Και οι επόμενες προσπάθειες βελτιώσεων δεν πέτυχαν τίποτα. Και πώς να πετύχουν άλλωστε, όταν κινούνταν στην ίδια (ας την πούμε ιδεολογική) κατεύθυνση; Βεβαίως, πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι, από το 2004 και μετά, οι σημαντικές προμήθειες αμυντικού υλικού δεν ήσαν περισσότερες από δύο με τρεις. Και αυτά ως προς την προϊστορία. Μήπως, τώρα λοιπόν και με βάση την εμπειρία που αποκτήσαμε όλα αυτά τα χρόνια, θα πρέπει να αναθεωρήσουμε τις απόψεις μας; Μήπως οι «μεσάζοντες» - εμπορικοί αντιπρόσωποι είναι - και οι «μίζες» - εμπορικές προμήθειες ονομάζονται - είναι διεθνείς θεσμοί με μακραίωνη παράδοση; Μήπως, αντί να τους «καταργούμε», είναι πολύ πιο λογικό, να τους επαναφέρουμε στη νομιμότητα. Άλλωστε όλα αυτά τα - 40 περίπου - χρόνια αυτοί οι «κακοί άνθρωποι» εξακολούθησαν να λειτουργούν κανονικότατα! Σαφέστατα και προσφέρανε υπηρεσίες - και δεν μιλάμε για το «μαύρο χρήμα» αυτό είναι δουλειά της Δικαιοσύνης να το βρει και να επιβάλει τις δέουσες κυρώσεις - οι οποίες ήσαν χρήσιμες, κυρίως στο Ελληνικό Δημόσιο. Επιπλέον, οι προμήθειές τους, που πρέπει να αναφέρονται στη σχετική σύμβαση και δεν υπάρχει λόγος για το αντίθετο, θα φορολογούνται κανονικά και θα ελέγχονται. Κάτι που έως τώρα σαφώς και δε γινόταν. Κι εδώ αξίζει να αναφέρουμε ένα περιστατικό που είχε συμβεί, στα τέλη της δεκαετίας του 1970, με πρωταγωνιστή των Ευάγγελο Αβέρωφ-Τοσίτσα. Ως υπουργός Εθνικής Άμυνας, ο Αβέρωφ κάλεσε στο γραφείο του τον αντιπρόσωπο μιας εταιρείας από την οποία είχαμε προμηθευτεί κάποια οπλικά συστήματα και είχαν δημιουργηθεί προβλήματα στην υλοποίη¬ση της σύμβασης. Εκεί λοιπόν, παρουσία του αρμόδιου αξιωματικού από το σχετικό Γενικό Επιτελείο, του είπε: «κύριε Κ..., το χέρι μου δε φτάνει ως τις ΗΠΑ (όπου η έδρα της εταιρείας που εκπροσωπούσε), φτάνει όμως ως την οδό X της Αθήνας» (όπου είχε τα γραφεία του). Ο αντιπρόσωπος απάντησε: «μάλιστα κύριε υπουργέ, γίνατε πλήρως αντιληπτός» και η συνάντηση τελείωσε εκεί. Όπως είχε διαβεβαιώσει τον γράφοντα, ο -παρών στη συνάντηση- αρμόδιος αξιωματικός, ο αντιπρόσωπος, από τότε και στο εξής, υπήρξε ο «καλύτερος συνήγορος των θέσεων του Επιτελείου». Εμείς, απλώς, να προσθέσουμε ότι η εν λόγω σύμβαση ολοκληρώθηκε με επιτυχία και μέσα στο χρονικό πλαίσιο που προβλεπόταν, χωρίς καθυστερήσεις κ.λπ. Τώρα αν όλα αυτά ακούγονται στα αφτιά κάποιων ως άκρως «καπιταλιστικά» ή «νεοφιλελεύθερα», να τους θυμίσουμε ότι καμία καπιταλιστική ή νεοφιλελεύθερη κοινωνία δεν κατέρρευσε, όπως π.χ. οι σοσιαλιστικές. Μπορεί να πέρασαν κρίσεις, και μάλιστα σοβαρές λόγω υπερβολών, αλλά επιβίωσαν και επανάκτησαν τη θέση τους. Αντίθετα, οι κοινωνίες που οραματίζονται οι επικριτές τους ούτε προσφέρανε στους λαούς αυτά που υπόσχονταν, ενώ με το πρώτο «ταρακούνημα» διαλύθηκαν. Το 1989 δεν είναι δα και τόσο μακρινό! Ένα άλλο σκέλος των εξοπλισμών είναι η ΓΔΑΕΕ, η Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων, όπως είναι η πλήρης ονομασία της. Αυτή που παλαιότερα ονομαζόταν ΓΓΟΣΑΕ (Γενική Γραμματεία Οικονομικού Σχεδιασμού και Αμυντικών Επενδύσεων) ή και ΓΔΕ (Γενική Διεύθυνση Εξοπλισμών). Όλες αυτές οι ονομασίες βεβαίως δεν έχουν να κάνουν μ’ αυτήν καθαυτήν την υπηρεσία και τη λειτουργία της, αλλά με τον τίτλο -και τη θέση στην ιεραρχία του ΥΕΘΑ- του εκάστοτε επικεφαλής της. Ως ιδέα, η εν λόγω υπηρεσία δεν είναι καθόλου κακή. Το αντίθετο μάλιστα. Ως πράξη όμως -και μόνο από το ότι ο πρώτος επικεφαλής της είναι κατάδικος- δείχνει το μέγεθος της αποτυχίας της. Σε ένα κράτος που λειτουργεί κανονικά, η ΓΔΑΕΕ θα μπορούσε να ήταν μια υπηρεσία του υπουργείου Άμυνας που θα συγκροτούνταν από έμπειρους νομικούς, οι οποίοι θα ασχολούνταν με την κατάρτιση και τη νομική παρακολούθηση των συμβάσεων. Για τα τεχνικά στοιχεία των συμβάσεων αυτών π.χ. προδιαγραφές των όπλων, αν αυτά πληρούν τις τεχνικές προδιαγραφές κλπ, θα ασχολούνταν, όπως και όντως ασχολούνται, οι Διευθύνσεις Εξοπλισμών των Γενικών Επιτελείων. Αυτό άλλωστε γινόταν και έως ότου συγκροτήθηκε η ΓΔΕ, ήτοι το 1996. Αν θελήσουμε να δούμε την ιστορία της εν λόγω υπηρεσίας, θα δούμε ότι όχι μόνο δεν έλυσε κανένα απολύτως πρόβλημα, αλλά, αντιθέτως, δημιούργησε πολλά. Από γραφειοκρατικά έως και ποινικά για κάποια στελέχη της. Γιατί, λοιπόν, να μη δημιουργήσουμε μια μικρή -δεν θα χρειαστεί περισσότερα από 20 με 30 άτομα, περιλαμβανομένης και της γραμματειακής υποστήριξης- ευέλικτη και, προπαντός, «διαφανή» υπηρεσία; Στο κάτω-κάτω της γραφής, τον τελικό λόγο για την επιλογή ενός συστήματος δεν τον έχει ούτε το αρμόδιο Γενικό Επιτελείο ούτε και ο ΥΕΘΑ. Το ΚΥΣΕΑ τον έχει, το οποίο είναι αρκετά «θωρακισμένο» απ’ όλες τις πλευρές. Όσο για την άποψη να υπάρχει μεγαλύτερη εμπλοκή της Βουλής στα θέματα προμηθειών, οι οπαδοί της, ας κοιτάξουν τι έχει γίνει σε παρόμοιες υποθέσεις στην Ελλάδα και τι γίνεται στην υπόλοιπη Ευρώπη. Δεν χρειάζεται ούτε να «ανακαλύψουμε την Αμερική» ούτε και να χρησιμοποιούμε τη Βουλή, μέσω της εκάστοτε κυβερνητικής πλειοψηφίας, ως «κολυμβήθρα του Σιλωάμ». Σκέψεις όμως, που πρέπει να προχωρήσουν σύντομα σε υλοποίηση, είναι και αυτές που αφορούν τις αλλαγές που είναι αναγκαίο να γίνουν στην εκπαίδευση των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων. Μπορεί ο σχετικός νόμος να μην είναι ούτε 15 χρονών, αλλά σίγουρα δεν ανταποκρίνεται στις αυριανές -μεταξύ μας, ούτε στις σημερινές- ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων. Για παράδειγμα, έχουμε τα 5 ΑΣΕΙ (Ανώτατα Στρατιωτικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα), δηλαδή τη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, τη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, τη Σχολή Ικάρων, τη Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων και τη Σχολή Αξιωματικών Νοσηλευτικής. Αυτά για τους αξιωματικούς. Για τους υπαξιωματικούς, υπάρχουν οι 4 ΑΣΣΥ (Ανώτερες Στρατιωτικές Σχολές Υπαξιωματικών ήτοι η Σχολή Μονίμων Υπαξιωματικών Στρατού, η Σχολή Μονίμων Υπαξιωματικών Ναυτικού, η Σχολή Τεχνικών Υπαξιωματικών Αεροπορίας και η Σχολή Υπαξιωματικών Διοικητικών Αεροπορίας). Για τα ΑΣΕΙ, η φοίτηση είναι 4ετής πλην της ΣΣΑΣ όπου η φοίτηση διαρκεί 6 χρόνια για το Ιατρικό τμήμα, 5 χρόνια για το Κτηνιατρικό, Οδοντιατρικό και Φαρμακευτικό και 4 χρόνια για το Στρατολογικό-Στρατιωτικών Νομικών Συμβούλων, Οικονομικό και Ψυχολογικό. Για τις ΑΣΣΥ η φοίτηση είναι 2ετής. Έως πριν από λίγα χρόνια, οι ΑΣΣΥ ήσαν ισότιμες των, τότε, ΤΕΙ. Όταν όμως αυτά τα τελευταία «ανωτατοποιήθηκαν» - το πώς και το γιατί το αφήνουμε κατά μέρος- κάποιοι «ξέχασαν» να κάνουν κάτι αντίστοιχο και για τις ΑΣΣΥ. Βλέπετε οι σπουδαστές τους δεν έκαναν ούτε καταλήψεις ούτε αγωνιστικές κινητοποιήσεις. Το αποτέλεσμα είναι οι απόφοιτοι των ΑΣΣΥ να μην έχουν δυνατότητα μεταπτυχιακών σπουδών, καθώς δεν προέρχονται από την ανωτάτη βαθμίδα της εκπαίδευσης! Και μη ρωτήσει κανείς πόσοι είναι αυτοί που ενδιαφέρονται για μεταπτυχιακά, γιατί θα εκπλαγεί. Αλλά ακόμα κι αν κάποιος υπαξιωματικός πραγματοποιήσει πανεπιστημιακές σπουδές -με δικά του έξοδα χωρίς να επιβαρύνει την υπηρεσία- πρακτικά δε μπορεί να γίνει αξιωματικός, όπως τυπικά έχει το δικαίωμα, αφού τα γραφειοκρατικά προσκόμματα που φέρνει η υπηρεσία, ουσιαστικά ακυρώνουν νόμους και διατάξεις. Τώρα, γιατί η Αεροπορία θέλει χωριστές τη ΣΤΥΑ και τη ΣΥΔ, αυτό είναι ένα θέμα που κάποιος θα πρέπει να μας εξηγήσει. Όπως εξήγηση χρειάζεται και γιατί πρέπει να υπάρχουν οι ΣΣΑΣ και οι ΣΑΝ. Σε παλαιότερες εποχές, όταν υπήρχε ή νομίζαμε ότι υπήρχε οικονομική ευμάρεια, το θέμα αυτό δεν εθεωρείτο πρωτεύον. Σήμερα όμως έχει άμεση σχέση τόσο με την οικονομική, όσο και την κοινωνική κατάσταση των Ενόπλων Δυνάμεων και της χώρας. Έχουν υπολογίσει οι αρμόδιοι πόσο κοστίζουν οι σπουδαστές των σχολών αυτών; Αν ναι, μήπως θα μπορούσαν να μας το πουν, για να βγούμε από την -τυχόν- πλάνη μας; Τη στιγμή που υπάρχουν χιλιάδες άνεργοι απόφοιτοι αντίστοιχών πανεπιστημιακών σχολών, γιατί οι Ένοπλες Δυνάμεις να «το παίζουν» αυτάρκεις. Και μη μας πει κάποιος ότι «οι Σχολές αυτές προσφέρουν και στρατιωτική εκπαίδευση», γιατί απλώς θα δείξει την αμάθειά του. Δεν είναι δα και πολλά τα χρόνια που, για τις ειδικότητες που προέρχονται από τις δύο αυτές σχολές, οι κλάδοι των Ενόπλων Δυνάμεων έπαιρναν αποφοίτους πανεπιστημίων. Με εξετάσεις, φυσικά, και ύστερα από ένα χρόνο στρατιωτικής εκπαίδευσης, εντάσσονταν κανονικά στην υπηρεσία. Όλοι λοιπόν αυτοί/αυτές - και υπηρετούν αρκετοί- είναι «μειωμένης στρατιωτικής αντίληψης και νοοτροπίας»; Ή μας αρέσει να στέλνουμε τους νέους και τις νέες στο εξωτερικό, όπου χάνονται ουσιαστικά για την Ελλάδα, κι έτσι να έχουν τροφή οι ολοφυρόμενοι στα τηλεοπτικά παράθυρα και τις ραδιοφωνικές συχνότητες; Αλλά και τα άλλα ΑΣΕΙ μήπως πρέπει να αναδιοργανωθούν εκ βάθρων; Μήπως θα ήταν καλό να ακολουθήσουμε το παράδειγμα άλλων ευρωπαϊκών κρατών, π.χ. του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γερμανίας; Μήπως, με μια τέτοια λύση, δεν θα έχουμε απλώς οικονομία, αλλά και καλύτερα αποτελέσματα; Το πράγμα χρειάζεται σκέψη, αλλά και γρήγορη απόφαση. Άλλωστε η εφαρμογή του, εφόσον αποφασιστεί, δεν μπορεί να αρχίσει παρά μετά από δύο, τουλάχιστον, χρόνια. Όσο για τον χρόνο της σχετικής μελέτης, σίγουρα δεν είναι μεγαλύτερος των τριών μηνών. Τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων ξέρουν πού «πονάει» το σύστημα και δεν χρειάζονται παρά μια πολιτική «ώθηση» προκειμένου να υποβάλουν τις προτάσεις τους. Και να κλείσουμε με ένα θέμα της επικαιρότητας. Στις 19 Φεβρουάριου συνεδρίασε το ΚΥΣΕΑ και πήρε απόφαση για τους Αρχηγούς των Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων. Ευτυχώς, αυτή τη φορά, δεν είχαμε χαρακτηρισμούς του τύπου «σφαγή», «ξεκαθάρισμα λογαριασμών» και όλα αυτά τα εντυπωσιακά. Να θυμίσουμε ότι σε ολόκληρο τον πολιτισμένο κόσμο, της Τουρκίας συμπεριλαμβανομένης, όχι μόνον οι Αρχηγοί, αλλά και όλοι οι ανώτατοι αξιωματικοί έχουν θητεία. Πράγμα, βεβαίως, που δεν συμβαίνει στην Ελλάδα. Γιατί άραγε; Μήπως όταν εφαρμόστηκε ο θεσμός της θητείας για τους Αρχηγούς την περίοδο 1999-2005 απέτυχε; Κι αν ναι, ας μας πούνε τους λόγους. Γιατί κανένας λογικός άνθρωπος δεν μπορεί να δεχτεί ότι κάτι που εφαρμόζεται σε ολόκληρο τον κόσμο δεν μπορεί να εφαρμοστεί και στην Ελλάδα. Πρέπει όλοι μας να καταλάβουμε - και φυσικά να εφαρμόσουμε - αυτό που είχε πει ο Κωνσταντίνος Καραμανλής: «Ανήκομεν εις την Δύσιν»! (ΑΜΥΝΑ ΚΑΙ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΜΑΡΤΙΟΣ 2014 – ΗΛΙΑΣ ΝΤΑΛΟΥΜΗΣ) __________________ Υ.Γ.: Το παρόν άρθρο δημιουργήθηκε σε μορφή κειμένου από το ιστολόγιο μας, όπως συμβαίνει ΠΑΝΤΑ σε άρθρα εφημερίδων ή περιοδικών. Παρακαλούνται όποια «μεγάλα» site ή blog τα αναδημοσιεύουν να βάζουν την πηγή του ιστολογίου μας. Ο ΝΟΩΝ ΝΟΕΙΤΟ! ΣΧΕΤΙΚΟ ΑΡΘΡΟ: Απάντηση σε άρθρο περιοδικού «Άμυνα και Διπλωματία» από το Σύνδεσμο Αποφοίτων ΣΣΑΣ