Η Κοινή Ευρωπαϊκή Πολιτική για Ασφάλεια και Άμυνα μέχρι το 2015

Στις 19 και 20 Δεκεμβρίου 2013 οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ενώσεως συζήτησαν, μεταξύ άλλων, και το θέμα της κοινής πολιτικής στον τομέα της Άμυνας και Ασφάλειας, και οδηγήθηκαν σε ορισμένα συμπεράσματα για την περαιτέρω ανάπτυξη μιας αξιόπιστης και αποτελεσματικής Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατέληξε... με την πρόσκληση όλων των ανώτατων οργάνων της ΕΕ αλλά και των κρατών-μελών της να αναλάβουν, στο πλαίσιο της αρμοδιότητας ενός εκάστου, αποφασιστικά και δυνάμενα να επαληθευθούν βήματα για την εφαρμογή των κατευθύνσεων που αποφασίσθηκαν, τα οποία θα εκτιμηθούν ως προς τη σημειωθείσα πρόοδο στην επόμενη σύγκληση του Συμβουλίου τον Ιούνιο του 2015, ότε και θα δοθούν επί πλέον κατευθύνσεις. Εκτός από την ιδιαίτερη επισήμανση ότι η υλοποίηση της πολιτικής αυτής θα είναι συμπληρωματική προς αυτή του ΝΑΤΟ, τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε ήταν ήδη γνωστά: ✓ Αύξηση της αποτελεσματικότητας, της «ορατότητας» και του αντικτύπου της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας. ✓ Έμφαση στη σημασία υποστηρίξεως προς τις χώρες-εταίρους και τους περιφερειακούς οργανισμούς διά της παροχής εκπαιδεύσεως, συμβουλευτικών υπηρεσιών, υλικού και μέσων όπου αυτό θεωρείται σκόπιμο, έτσι ώστε να μπορούν να προλάβουν ή να είναι σε θέση να διαχειρισθούν κρίσεις από μόνες τους. ✓ Επισήμανση της ανάγκης για τη δυνατότητα σχεδιάσεως και αναπτύξεως των ενδεδειγμένων πολιτικών και στρατιωτικών μέσων με ταχύτητα και αποτελεσματικότητα, καθώς και έμφαση στην ανάγκη βελτιώσεως της ευρωπαϊκής δυνατότητας ταχείας αντιδράσεως, περιλαμβανομένων και πλέον ευέλικτων και αναπτύξιμων Σχηματισμών Μάχης της ΕΕ, εάν τα κράτη-μέλη το αποφασίσουν. Αναφορικά με τις νέες προκλήσεις ασφαλείας που εξακολουθούν να αναδύονται και τη διαπίστωση ότι οι εσωτερικές και εξωτερικές απειλές της Ευρώπης καθιστούν αναγκαία την αντίδραση της ΕΕ και των κρατών-μελών της για ανταπόκριση σε συνδυασμό με τις προσπάθειες του ΝΑΤΟ, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατέληξε ότι απαιτείται η εφαρμογή: ✓ του πλαισίου της πολιτικής στον τομέα της κυβερνοάμυνας για το 2014 ✓ της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής Θαλάσσιας Ασφάλειας μέχρι τον Ιούνιο του 2014 ✓ της αυξημένης ανάγκης συνεργειών μεταξύ παραγόντων της Κοινής Ευρωπαϊκής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας με φορείς της Ελευθερίας, Ασφαλείας και Δικαιοσύνης για τη λήψη οριζόντιων μέτρων σε προβλήματα όπως η παράνομη μετανάστευση, το οργανωμένο έγκλημα και η τρομοκρατία ✓ της περαιτέρω ενδυναμώσεως της συνεργασίας προς αντιμετώπιση των προκλήσεων ασφαλείας. Αύξηση της διαλειτουργικότητας Στον τομέα της αναπτύξεως στρατιωτικών δυνατοτήτων, το Συμβούλιο επανέλαβε τη γνωστή θέση για την κοινή χρήση (pooling) ορισμένων μέσων με σκοπό την επίτευξη οικονομιών κλίμακος, την εκπόνηση κοινών προδιαγραφών υλικού με σκοπό την αύξηση της διαλειτουργικότητας-περιλαμβανομένου σε αυτή και του ΝΑΤΟ-, τη συνεργατική προσέγγιση μεταξύ των επιθυμούντων κρατών - μελών για ανάπτυξη δυνατοτήτων με κοινά στάνταρντ ή για απόφαση κοινής χρήσεως μέσων συντηρήσεως και εκπαιδεύσεως, η οποία, ενώ θα επιτρέπει σε αυτά το προνόμιο της χρήσεως των εν λόγω δυνατοτήτων, θα έχει οφέλη για τις συνεργαζόμενες χώρες από απόψεως οικονομιών κλίμακος και αποτελεσματικότητας από στρατιωτικής απόψεως. Το Συμβούλιο επανέλαβε επίσης τη δέσμευσή του για την απόκτηση βασικών δυνατοτήτων μέσω συγκεκριμένων κοινών προγραμμάτων, όπως μη επανδρωμένων εναέριων συστημάτων την περίοδο 2020-2025, αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού, δορυφορικών επικοινωνιών και την ανάπτυξη ενός οδικού χάρτη σε θέματα ασφάλειας στον κυβερνοχώρο, με έμφαση στην εκπαίδευση και σε ασκήσεις για τη βελτίωση της πολιτικοστρατιωτικής συνεργασίας επί τη βάσει της Στρατηγικής Κυβερνοασφάλειας της ΕΕ. Η γνωστή επιδίωξη για την ενδυνάμωση της αμυντικής βιομηχανίας και τεχνολογίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν ένα ακόμη βασικό σημείο στο οποίο ανεφέρθη το Συμβούλιο, χωρίς -για μια ακόμη φορά- καμία πρόβλεψη για τις χώρες με μικρότερη αμυντική βιομηχανία, οι οποίες, με τη συνεχιζόμενη πολιτική, είναι σε συνεχή πορεία υποβάθμισης με τελικό προορισμό την εξαφάνισή τους προς όφελος των μεγάλων βιομηχανιών της ΕΕ. Το ίδιο ισχύει και για την έμφαση που έδωσε το Συμβούλιο για την ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων του αμυντικού τομέα, όπου και πάλι ο καταποντισμός των επιχειρήσεων αυτών στις μικρότερες χώρες θεωρείται βέβαιος. Παρά την αναγκαστικά τηλεγραφική αυτή αναφορά (το κείμενο με τις αποφάσεις του Συμβουλίου αποτελείται από δέκα σελίδες Α4), ένας γενικός και αναγκαστικά πάλι τηλεγραφικός σχολιασμός είναι απαραίτητος. Ένα πρώτο σχόλιο που μπορεί να κάνει κανείς είναι ο απελπιστικά βραδύς ρυθμός αναπτύξεως της εν λόγω πολιτικής της ΕΕ. Με έναρξη στην ουσία το 1993, επόμενο σταθμό το 2003 και τελευταία ενασχόληση με το θέμα τον Δεκέμβριο του 2013, η πρόοδος με την ανά δεκαετία εξέλιξη της πολιτικής στον τομέα της Άμυνας και Ασφάλειας αναμένεται να λάβει κάποια ουσιαστική μορφή περί το 2030 (!) το ενωρίτερο. Τούτο, εάν, φυσικά, θα υφίσταται μέχρι τότε η Ευρωπαϊκή Ένωση, πράγμα αντικειμενικώς αμφισβητούμενο, λόγω της πλήρους παραμορφώσεως της λειτουργίας της, της τεράστιας αποστάσεώς της από την αρχική της σύλληψη και το θεσμικό της πλαίσιο και της αυξανόμενης δυσαρέσκειας των πολιτών όλης της Ευρώπης. Εννοιολογικώς, ακόμη και η αναφορά στον όρο «άμυνα» (Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας) είναι καταχρηστική και συζητήσιμη. «Άμυνα» σε ένα τέτοιο πλαίσιο σημαίνει την ύπαρξη κάποιου εχθρού που κανείς δεν βλέπει να υπάρχει για κανένα κράτος της ΕΕ -που, και να υπήρχε, θα ήταν μάλλον αρμοδιότητας ΝΑΤΟ- και προστασία κάθε κράτους-μέλους από τους υπόλοιπους εταίρους μέσω της προβλεπόμενης αλληλεγγύης προς το δεχθέν την επίθεση μέλος. Ένδειξη αυτής της «αλληλεγγύης» είδαμε στον οικονομικό τομέα - περίπτωση χρεοκοπίας Ελλάδος, Κύπρου, Πορτογαλίας, Ιρλανδίας κ.λπ. Το ερώτημα δηλαδή είναι, εάν οι εταίροι της ΕΕ διστάζουν τόσο πολύ να διαθέσουν χρήματα και δη με τέτοιους όρους για τον δοκιμαζόμενο εταίρο ή εταίρους, πώς θα αντιδράσουν στην περίπτωση που θα πρέπει να δώσουν και αίμα; Υπαρξιακή ανάγκη Η άμυνα είναι μια πολύ «προσωπική», θα λέγαμε μεταφορικά, υπόθεση κάθε κράτους, μια υπαρξιακή ανάγκη την οποία συμμερίζονται μόνο οι λαοί που δέχονται επίθεση και είναι εκ των πραγμάτων πρόθυμοι ή αναγκασμένοι να χύσουν το αίμα τους, εκτός εάν μια χώρα είναι μέλος κάποιας συμμαχίας όπως το ΝΑΤΟ, το οποίο δημιουργήθηκε με άλλους συσχετισμούς, συλλογιστική και ισορροπίες που ισχύουν ακόμη. Και σίγουρα άμυνα δεν είναι η ανάπτυξη δυνατοτήτων επεμβάσεως σε περιοχές εκτός του χώρου της ΕΕ. Ένα ακόμη σημείο που προκαλεί εντύπωση είναι ότι η βάση κάθε άμυνας -ατομικής κάθε κράτους ή συλλογικής στο πλαίσιο κάποιας ομάδας κρατών- είναι η συνεργασία στον τομέα της ανταλλαγής πληροφοριών (intelligence sharing). Τέτοια αναφορά περιέργως δεν υφίσταται σε κανένα θεσμικό κείμενο της ΕΕ (πλην για θέματα τρομοκρατίας, οργανωμένου εγκλήματος κ.λπ., που ούτως ή άλλως ισχύει εξ ανάγκης, ακόμη και εξωθεσμικά), με τις κυρίαρχες χώρες της Ευρώπης στον τομέα αυτό (Γερμανία, Γαλλία κ.λπ.) να κρατούν ζηλότυπα για τον εαυτό τους όποιες πληροφορίες συλλέγουν μέσω των ποικίλων τεχνικών μέσων που διαθέτουν, από δορυφορικά μέσα και επίγειους σταθμούς υποκλοπών μέχρι πλοία συλλογής πληροφοριών ή... από ταράτσες κτηρίων, όπως η Αγγλία. Θα υπήρχε πιθανότητα, για παράδειγμα, σε περίπτωση επικείμενης τουρκικής επιχειρήσεως εναντίον της Ελλάδος η Γερμανία ή η Γαλλία να δώσει στη χώρα μας στοιχεία για την ανάπτυξη των τουρκικών δυνάμεων στην περιοχή μας έστω και κατόπιν αιτήματος μας; Αν κάποια από τις απειλές αντιμετωπίζει σήμερα ολόκληρη η Ευρώπη -και όχι μόνο-, αυτή είναι μια απειλή καθαρά εσωτερικής ασφαλείας. Κι αυτή δεν είναι άλλη, όπως αναφέραμε σε πλήθος άρθρων μας στα «Επίκαιρα», από την επεκτατική και επιθετική πολιτική του Ισλάμ. Αλλά ακόμη και αυτή την αυταπόδεικτη, κατά την άποψή μας, απειλή, η οποία απασχολεί τις υπηρεσίες πληροφοριών της Ευρώπης και όχι μόνο (της δικής μας ΕΥΠ συμπεριλαμβανομένης), το κείμενο για την ασφάλεια και την άμυνα της ΕΕ δεν την κατονομάζει καν, περιοριζόμενο σε μια απλή αναφορά στην αντιμετώπιση της παράνομης μεταναστεύσεως. Το μόνο ορθό που βλέπει κανείς σε αυτή την πολιτική της ΕΕ, που μάλλον θα έπρεπε να φέρει τον τίτλο Κοινή Πολιτική για την Ασφάλεια στην Ευρώπη, είναι οι αναφορές στη λαθρομετανάστευση (κι αυτή με όρους εις βάρος των νότιων κρατών-μελών), στο οργανωμένο έγκλημα, στην τρομοκρατία και, φυσικά, στην κυβερνοάμυνα. Αμυντική βιομηχανία Τέλος, σε ό,τι αφορά στην αμυντική βιομηχανία, στα κοινά προγράμματα κ.λπ., η Ελλάδα δεν έχει τίποτε να κερδίσει, αντιθέτως μόνο να χάσει έχει από τις πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας της ΕΕ και της συναφούς πρωτοβουλίας για έρευνα και ανάπτυξη. Διότι η «αλληλεγγύη» της Ευρώπης -είδαμε την επιμονή της τρόικας να κλείσει τις αμυντικές μας βιομηχανίες- τις αποψίλωσε από προσωπικό σε βαθμό διαλύσεως, η δε συμμετοχή μας σε κοινά προγράμματα έρευνας και αναπτύξεως, με βάση τον προϋπολογισμό που μας επεβλήθη, δεν αφήνει περιθώρια ούτε για τα εισιτήρια να πάνε Έλληνες επιστήμονες στην Ευρώπη. Περισσότερα και πιο ουσιώδη γι' αυτά σε άλλη ευκαιρία, λόγω ελλείψεως χώρου. (ΕΠΙΚΑΙΡΑ 31/12/2013-08/01/2014 – ΜΑΝΟΣ ΗΛΙΑΔΗΣ) __________________ Υ.Γ.: Το παρόν άρθρο δημιουργήθηκε σε μορφή κειμένου από το ιστολόγιο μας, όπως συμβαίνει ΠΑΝΤΑ σε άρθρα εφημερίδων ή περιοδικών. Παρακαλούνται όποια «μεγάλα» site ή blog τα αναδημοσιεύουν να βάζουν την πηγή του ιστολογίου μας. Ο ΝΟΩΝ ΝΟΕΙΤΟ!