Πώληση Hellas Sat: Πώς μια εθνική αποτυχία βαπτίστηκε «επιτυχία»!

Η αλήθεια και η επικοινωνιακή διαχείριση της πώλησης του ελληνοκυπριακού δορυφόρου στην αραβική ArabSat Στις 7 Φεβρουαρίου 2013, δέκα χρόνια μετά την εκτόξευση του ελληνικού τηλεπικοινωνιακού δορυφόρου Hellas Sat 2, που βρίσκεται τοποθετημένος στις 39 μοίρες ανατολικά της γεωστατικής τροχιάς σε ύψος 35.800 χλμ., ο γερμανικής ιδιοκτησίας Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος (ΟΤΕ) ανακοίνωσε τη... σύναψη συμφωνίας για την πώληση του 99,05% της ομώνυμης εταιρίας (Hellas Sat), που διαχειρίζεται τον δορυφόρο, στην ArabSat, κύριο πάροχο δορυφορικών υπηρεσιών στη Μ. Ανατολή και την Αφρική. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που αναφέρονται, με μία περίτεχνη όντως διατύπωση στην ανακοίνωση του ΟΤΕ και σε μία αντίστοιχη της ΕΑΒ, η πώληση από τους Γερμανούς του ελληνώνυμου δορυφόρου στην αραβική εταιρία εμφανίζεται περίπου ως εθνική επιτυχία. Διότι με τη συμφωνία αυτή εξασφαλίζονται η διατήρηση της αρχικής ονομασίας του δορυφόρου Hellas Sat (πάλι καλά που δεν έγινε Yunan Sat δηλαδή;) και η παραμονή των Κέντρων Ελέγχου στην Ελλάδα και την Κύπρο (δηλαδή θα συνέφερε στους αγοραστές να τους ξηλώσουν και να τους πάνε αλλού;). Η συμφωνία Σύμφωνα με δήλωση του αναπληρωτή υπ. Αναπτύξεως Στ. Καλογιάννη, η συμφωνία διασφαλίζει την αξία της αρχικής επενδύσεως του Ελληνικού Δημοσίου (γιατί να μας απασχολεί αυτό, αφού την όλη επένδυση την πωλήσαμε στους Γερμανούς εδώ και χρόνια;), με ενίσχυση της εμπορικής αξίας της ελληνικής τροχιακής θέσεως. Επίσης, με την ίδια συμφωνία ο επενδυτής (διάβαζε «αγοραστής») δεσμεύεται να παραγγείλει και να εκτοξεύσει νέο δορυφόρο στην τροχιακή θέση που κατέχει η Ελλάδα, διασφαλίζοντας τη λεγόμενη «διαστημική παρουσία» (!) της χώρας στην τροχιακή θέση 39 μοίρες ανατολικά (με έναν δορυφόρο που λέγεται απλώς Hellas Sat, αλλά ανήκει σε άλλους) και «τη συμμετοχή Ελλάδας και Κύπρου ως space faring nations» (σ.σ.: monkey space faring nations, θα λέγαμε εμείς), «με όλα τα οφέλη που αυτό συνεπάγεται σε εθνικό και οικονομικό επίπεδο» (;). Το σκηνικό συμπλήρωσε μία αντίστοιχης σοβαρότητας δήλωση του προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου του ΟΤΕ Μιχάλη Τσαμάζ. Τα συνολικά έσοδα του ελεγχόμενου από τους Γερμανούς ΟΤΕ από την πώληση των μετοχών της Hellas Sat ανέρχονται σε 208.000.000 ευρώ. Κατά την ημερομηνία ολοκληρώσεως της συναλλαγής, τα διαθέσιμα της Hellas Sat εκτιμώντο σε 53.400.000 ευρώ, αποτέλεσμα του αυξημένου πελατολογίου της θυγατρικής του ΟΤΕ, πλην όμως αυτά δεν ήταν αρκετά για τους Γερμανούς, ώστε να αποφασίσουν να προβούν στις δαπάνες εκτοξεύσεως ενός δεύτερου δορυφόρου, τη στιγμή που ουδέποτε, όπως λέγεται, ήθελαν τον πρώτο. Σημ.: Ο παρών Hellas Sat εκτοξεύτηκε το 2003 και έχει διάρκεια ζωής 15-18 χρόνια, όπερ σημαίνει ότι σε μερικά χρόνια πρέπει να εκτοξευθεί άλλος δορυφόρος για αντικατάστασή του. Η ανακοίνωση της πωλήσεως του Hellas Sat προκάλεσε μία σειρά αντιδράσεων, συναισθηματικού κυρίως χαρακτήρα, και επιχειρημάτων ότι με την εξέλιξη αυτή υπήρχαν απώλειες για τη χώρα και τις Ένοπλες Δυνάμεις, σε μία περίοδο μάλιστα κατά την οποία η γειτονική Τουρκία πραγματοποιεί άλματα στο Διάστημα. Μία σύντομη αναδρομή στο ιστορικό του ελληνικού δορυφόρου δίνει μία σαφή εικόνα για το τι πραγματικά έγινε με το εν λόγω πρόγραμμα και όλη την -παραδοσιακή- προχειρότητα με την οποία χειρίστηκε, διαχρονικά, το θέμα η πολιτική ηγεσία. Η προσπάθεια αναπτύξεως ενός τηλεπικοινωνιακού δορυφόρου ξεκίνησε γύρω στο 1990, με ερέθισμα την αντίστοιχη τουρκική πρωτοβουλία για τον Turksat-1, από το τότε υπουργείο Βιομηχανίας, Έρευνας και Τεχνολογίας. Το 1993 το υπουργείο Μεταφορών-Επικοινωνιών με αίτηση του στη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών (ΙΤU) ζήτησε να κατοχυρωθεί η θέση ενός δορυφόρου στις 39 μοίρες μαζί με κάποιες συχνότητες, στις οποίες όμως δεν περιλαμβανόταν η στρατιωτική συχνότητα Χ-band, δεδομένου ότι ουδείς σκέφτηκε να ενημερώσει και φυσικά να εμπλέξει στο πρόγραμμα το υπουργείο Άμυνας! Το 1994 ανάλογη αίτηση υπέβαλε για την ίδια θέση (39 μοίρες) και η Κύπρος, για συχνότητες δε που περιελάμβαναν και τη στρατιωτική Χ-band. Παρά ταύτα, καμία από τις δύο χώρες δεν αποφάσισε να επενδύσει στην ανάπτυξη ενός εθνικού δορυφορικού συστήματος, με την πολιτική ηγεσία αμφοτέρων προφανώς να αρκείται στο ότι υπέβαλαν τις σχετικές αιτήσεις και τίποτε περισσότερο (το κλασικό δηλαδή «τα υπόλοιπα ας τα κάνουν οι επόμενοι»). Αρκετά χρόνια αργότερα, μετά το 2000, αποφασίστηκε να δημιουργηθεί ένα κοινό, ελλαδοκυπριακό, ιδιωτικό consortium, το οποίο, για να προλάβει προφανώς τις προθεσμίες, αποφάσισε να αγοράσει έναν έτοιμο δορυφόρο, με τη διαμόρφωση που είχε (Ku-band), χωρίς φυσικά να ικανοποιείται το σύνολο των αναγκών (π.χ. της Χ-band), η κάλυψη των οποίων παραπέμφθηκε σε έναν επόμενο δορυφόρο. Στην πορεία, η κυπριακή συμμετοχή η οποία το 2003 είχε ορισθεί στο 65% της όλης επενδύσεως, εκφυλίσθηκε σε σχεδόν μηδενική με αποτέλεσμα το σύνολο του οικονομικού βάρους υλοποιήσεως του προγράμματος (99% περίπου) να το επωμισθεί ο ΟΤΕ. Ανεξάρτητα από τον ιδιωτικό χαρακτήρα του δορυφόρου, η αγορά του έκανε την Ελλάδα πράγματι μία διαστημική δύναμη, με έναν σύγχρονο δορυφόρο 30 αναμεταδοτών και με σταθμούς ελέγχου στην Ελλάδα και την Κύπρο, ένα σημαντικό πλεονέκτημα σε σχέση με άλλα ξένα δορυφορικά συστήματα. Ως αντάλλαγμα για την παραχώρηση της τροχιακής του θέσεως, το Ελληνικό Δημόσιο απέκτησε δωρεάν τρεις αναμεταδότες και συγκεκριμένως δύο στον Hellas Sat-2 και έναν στον μελλοντικό Hellas Sat-3, που απομένει να εκτοξευθεί από τον ArabSat πλέον. Η προδιαγραφή Μέσα στη δεινή οικονομική κατάσταση στην οποία περιήλθε η χώρα η τύχη της θυγατρικής Hellas Sat «στην αγκαλιά» του γερμανικής ιδιοκτησίας πλέον ΟΤΕ, τον οποίον ουδέποτε ενδιέφεραν οι ελληνικές εθνικές ευαισθησίες, προδιαγραφόταν δυσμενής, δεδομένου ότι δεν υπήρχε πρόθεση χρηματοδοτήσεως του επόμενου δορυφόρου. Τούτο θα είχε ως συνέπεια τον κίνδυνο απώλειας των σχετικών συχνοτήτων, δεδομένου ότι τα κράτη δεν έχουν πλήρες δικαίωμα κυριαρχίας στις συχνότητες και τις θέσεις των δορυφόρων επί της γεωστατικής τροχιάς, αλλά απλό κυριαρχικό δικαίωμα κατά προτεραιότητα αποκλειστικής χρήσεώς τους. Υπό αυτή την έννοια, η πώληση στην ArabSat φαίνεται να εξασφαλίζει, κατ' ελάχιστον βέβαια, τη «συνέχιση» του προγράμματος μέσα σε ένα φιλικότερο και «γνήσια δορυφορικό» περιβάλλον απ' αυτό του ΟΤΕ. Προφανώς σημαντική είναι επίσης η σημασία παραμονής των δύο σταθμών ελέγχου του δορυφόρου στην Ελλάδα και την Κύπρο, χωρίς όμως να παραγνωρίζεται η εξάρτηση των Ελλήνων χρηστών από την εκάστοτε βούληση του νέου ιδιοκτήτη. Το ποιοι είναι οι «Έλληνες χρήστες» είναι ένα άλλο θέμα. Γιατί η πραγματικότητα είναι ότι το Ελληνικό Δημόσιο, πλην ελάχιστων εξαιρέσεων (π.χ., η ΕΥΠ), ουδέποτε ανέπτυξε την αναγκαία επίγεια υποδομή για την πλήρη εκμετάλλευση του Hellas Sat, αφού ούτε το ΥΜΕΤ αλλά ούτε και το ΥΠΕΘΑ ολοκλήρωσαν τις διαδικασίες για την απόκτησή της (σ.σ.: στο πάλαι ποτέ ΕΜΠΑΕ του ΥΠΕΘΑ υπήρχε για χρόνια το σχετικό πρόγραμμα). Αυτό δεν εμπόδισε τον Hellas Sat να μισθώσει κατά καιρούς τις συχνότητές του στις Ένοπλες Δυνάμεις της Λιθουανίας, της Βουλγαρίας, της Γαλλίας (Π.Ν.), της Αγγλίας (ειδικές δυνάμεις) και της Νορβηγίας, δεδομένου ότι υπάρχουν και στρατιωτικές εφαρμογές στη συχνότητα Κu (μετάδοση εικόνων από UAV). Ανυπαρξία διαστημικού προγράμματος Ο ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ του παρόντος έχει πλειστάκις επισημάνει την πλήρη ανυπαρξία Εθνικής Διαστημικής Πολιτικής, την αδυναμία υιοθετήσεως και υλοποιήσεως ενός συστηματικού και εμπεριστατωμένου Εθνικού Προγράμματος για το Διάστημα και κυρίως την εγκληματική έλλειψη ενός κεντρικού φορέα. Γνωρίζει επίσης ότι υπήρξαν τραγικές για τα ευρύτερα εθνικά συμφέροντα ανακολουθίες και παραλείψεις στον όλο προγραμματισμό, αλλά κυρίως στην υλοποίηση του προγράμματος Hellas Sat, κατά την εκπόνηση του οποίου δεν ελήφθησαν υπ' όψιν οι επιχειρησιακές ανάγκες και απαιτήσεις σε δορυφορικές επικοινωνίες των υπηρεσιών εθνικής άμυνας και ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης και της Πολιτικής Προστασίας, οι οποίες ούτε καν ρωτήθηκαν για αυτές! Η τύχη του Hellas Sat δεν εκπλήσσει. Γιατί είναι το αποτέλεσμα της χαρακτηριστικής ελλείψεως οργανώσεως και σχετικής κουλτούρας σε ένα εξειδικευμένο γνωστικό πεδίο, το οποίο χειρίστηκε πολιτικό προσωπικό του τύπου που βλέπουμε ακόμη στη Βουλή Σημ.: Αν είναι σωστές οι πληροφορίες του Μ. Κοττάκη της Τετάρτης, το 1/3 της Βουλής είναι πρώην δήμαρχοι. Τους υπόλοιπους τους ξέρετε. (ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 17/02/2013 – ΜΑΝΟΣ ΗΛΙΑΔΗΣ)