Το μεγάλο φιάσκο με το ασφαλιστικό

Το πολιτικό, συνδικαλιστικό σύστημα υπεύθυνο για την πρωτοφανή κρίση πολιτικής. Η κυβέρνηση Παπανδρέου προσυπέγραψε μια δραστική αλλαγή του ασφαλιστικού, συνταξιοδοτικού συστήματος και τώρα δυσκολεύεται, για προφανείς πολιτικούς και κοινωνικούς λόγους, να... τιμήσει την υπογραφή της. Από τα τρία «όχι» του κ. Καραμανλή (όχι στη μείωση των συντάξεων, όχι στην αύξηση των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης, όχι στην αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών) περάσαμε στο παπανδρεϊκό «ναι σε όλα». Ουσιαστικά, πρόκειται για το αποτέλεσμα του λαϊκισμού του πολιτικού και συνδικαλιστικού συστήματος. Η αντίθεση σε οποιαδήποτε λογική προσαρμογή του συστήματος οδήγησε σε βίαιες αλλαγές, με μεγάλους χαμένους τους ασφαλισμένους και τις οικογένειές τους. Τα ηλικιακά όρια Με βάση τις δεσμεύσεις που περιέχονται στο μνημόνιο, ο βασικός κανόνας που θα ισχύσει είναι «πλήρης» σύνταξη στα 65, ύστερα από 40 χρόνια εργασίας. Πρόκειται για ουσιαστική αυστηροποίηση του συστήματος, η οποία όμως επιβάλλεται από το διαχειριστικό, οικονομικό αδιέξοδο. Η κυβέρνηση Παπανδρέου δίνει μια μάχη τακτικής για να κρατήσει τα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης για αρκετά μεγάλες επαγγελματικές και κοινωνικές κατηγορίες πιο κοντά στα 60 χρόνια. Το κακό διαχειριστικό παρελθόν των ελληνικών κυβερνήσεων στην κοινωνική ασφάλιση κάνει εξαιρετικά δύσκολη τη συνεννόηση μεταξύ των εκπροσώπων της τρόικας και του υπουργού Εργασίας κ. Λοβέρδου. Από τα απίθανα νεοελληνικά κόλπα των μαζικών πρόωρων συνταξιοδοτήσεων με «χρυσά» μπόνους και συντάξεις και την ασφαλιστική αναγνώριση της μητρότητας με σκανδαλώδη τρόπο που δεν ισχύει σε καμία άλλη χώρα της Ε.Ε., περνάμε αναγκαστικά σε εξαιρετικά αυστηρούς κανόνες. Η απάντηση στην κρίση θα μπορούσε να ήταν πιο ισορροπημένη εάν είχαμε κινηθεί έγκαιρα προς τη σωστή κατεύθυνση. Το ποσοστό αναπλήρωσης Το ασφαλιστικό, συνταξιοδοτικό σύστημα οδηγήθηκε σε οικονομικό και διαχειριστικό αδιέξοδο εξαιτίας της χορήγησης συντάξεων που σε πολλές περιπτώσεις υπερέβαιναν το μέσο μισθό της τελευταίας τριετίας ή πενταετίας των ασφαλισμένων. Πρόκειται για μία ακόμη νεοελληνική ευρεσιτεχνία, που οδήγησε στη δημιουργία κινήτρων υπέρ της συνταξιοδότησης και αντικινήτρων σε βάρος της εργασίας. Στην Ελλάδα, το ποσοστό αναπλήρωσης του μισθού από τη βασική σύνταξη είναι της τάξης του 70-73% ενώ στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κινείται μεταξύ 40-50%. Οι συντάξεις υπολογίζονται στη χώρα μας με βάση την τελευταία ή την καλύτερη πενταετία, σε ότι αφορά στη μισθολογική εξέλιξη του ασφαλισμένου, ενώ στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με βάση την τελευταία δεκαετία ή το σύνολο του εργασιακού βίου του ασφαλισμένου. Ένα άλλο νεοελληνικό κόλπο είναι οι επικουρικές συντάξεις, που μπορεί να εξασφαλίζουν επιπλέον 20-35% του μέσου μισθού της καλύτερης πενταετίας. Εάν τα προσθέσουμε όλα αυτά, έχουμε συντάξεις που ξεπερνούν τους τελευταίους μισθούς του ασφαλισμένου, ενώ στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι συντάξεις κινούνται κάτω από το 50% των μισθολογικών αποδοχών των ασφαλισμένων. Η αναγκαστική προσαρμογή είναι πολιτικά και κοινωνικά επώδυνη και είναι λογικό να δυσκολεύεται η κυβέρνηση να τιμήσει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε μέσω μνημονίου. Εάν οι κυβερνήσεις, τα κόμματα και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις είχαν επιχειρήσει μια λογική και έντιμη ασφαλιστική μεταρρύθμιση, θα είχαμε αποφύγει τον δημοσιονομικό εκτροχιασμό, την υπερχρέωση της χώρας και τις ισοπεδωτικές «λύσεις» του ΔΝΤ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το τελευταίο λάθος Ακόμη και την ώρα της μεγάλης κρίσης η κυβέρνηση Παπανδρέου δεν καταφέρνει να αποφύγει τη διαχείριση του πολιτικού κόστους σε βάρος του αποτελέσματος. Ενώ είναι φανερό ότι χρειαζόμαστε άμεση βελτίωση στα οικονομικά της κοινωνικής ασφάλισης για να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες του 2010 και του 2011 και να παραμείνουμε στην Ευρωζώνη, τα αρμόδια κυβερνητικά στελέχη κάνουν ό,τι μπορούν για να μεταθέσουν χρονικά τα δύσκολα μέτρα προς το τέλος της τετραετίας ή και αργότερα. Αυτό σημαίνει ότι πρώτα θα βουλιάξουμε, εφόσον τα ασφαλιστικά ελλείμματα θα εμποδίσουν την έγκαιρη δημοσιονομική προσαρμογή, και αμέσως μετά θα δούμε τις συντάξεις να μειώνονται στο μισό ή και στο 1/3 των σημερινών επιπέδων. (FreeSunday – Γ. Κύρτσος)