Τι φέρνει το νέο ασφαλιστικό στις συντάξεις (κύριες - επικουρικές) [ΠΛΗΡΕΣ ΑΡΘΡΟ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕΣ]

Στο τραπέζι η κατάργηση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων για όσους δεν έχουν κατοχυρώσει δικαίωμα ή η αύξηση των ενδιάμεσων ορίων συνταξιοδότησης κατά ένα έως δύο έτη Μοντέλο παρόμοιο με αυτό που άρχισε ήδη να εφαρμόζεται στις επικουρικές συντάξεις, δηλαδή μηχανισμός αυτόματων περικοπών όταν υπάρχουν ελλείμματα, θα ακολουθήσουν και τα... ταμεία κύριας σύνταξης για όσους πρόκειται να συνταξιοδοτηθούν από το 2015 και μετά, καθώς η εγγύηση του κράτους δεν θα καλύπτει πλέον το σύνολο της σύνταξης, όπως συμβαίνει σήμερα, παρά μόνο τμήμα της μέχρι το ποσό των 360 ευρώ. Το υπόλοιπο ποσό, που θα είναι ανάλογο των εισφορών και του συνολικού χρόνου ασφάλισης, θα είναι ευθύνη του κάθε Ταμείου να το καλύπτει χωρίς πρόσθετη χρηματοδότηση από τον Κρατικό Προϋπολογισμό. Αυτή είναι μία από τις παρεμβάσεις που άρχισαν ήδη να δρομολογούνται στο ασφαλιστικό σύστημα με στόχο να ενσωματωθούν σε νέο νόμο που θα εφαρμοστεί από την 1η/1/2015, όπως προβλέπει το επικαιροποιημένο Μνημόνιο του Απριλίου. Στο τραπέζι όμως θα βρεθούν όχι μόνο η εξειδίκευση του νόμου Λοβέδρου - Κουτρουμάνη ως προς την εφαρμογή του νέου τρόπου υπολογισμού των κύριων συντάξεων από το 2015, που ήδη μελετάται από αρμόδια υπηρεσιακή επιτροπή του υπουργείου Εργασίας, αλλά και οι λεγόμενες παραμετρικές αλλαγές που έχουν να κάνουν με τα όρια ηλικίας και τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης των ασφαλισμένων όλων ανεξαιρέτως των Ταμείων. Κομβικό σημείο είναι οι ενοποιήσεις Ταμείων. Η αρχή γίνεται με την κατάργηση 60 τομέων και κλάδων που λειτουργούν εντός των ταμείων κύριας σύνταξης ως αυτόνομοι φορείς, ενώ θα ακολουθήσει το σχέδιο για την ενοποίηση των ταμείων κύριας σύνταξης σε 3 μεγάλους φορείς (ΙΚΑ για όλους τους μισθωτούς, ΟΑΕΕ για τους ελεύθερους επαγγελματίες και ΟΓΑ για τους αγρότες) εντός του 2015. Οι αλλαγές στο ασφαλιστικό θα γίνουν με οδηγό τη μελέτη που ανατέθηκε στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) για την ενοποίηση - κατάργηση 60 τομέων και κλάδων του ασφαλιστικού, αλλά και με βάση τις προτάσεις - συστάσεις που απευθύνουν οι δανειστές στην επικαιροποίηση του Μνημονίου. Στις συστάσεις αυτές έρχεται να προστεθεί και η νέα αναφορά που, σύμφωνα με πληροφορίες, κάνει στο θέμα των συντάξεων η έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η οποία θα δοθεί στη δημοσιότητα εντός της εβδομάδας. Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν: 1. Αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης με έμφαση στις περιπτώσεις των πρόωρων συντάξεων. Το σχέδιο που εξετάζεται και συζητείται, παρότι επιχειρείται να κρατηθεί μακριά από τη δημοσιότητα, έχει δύο παραμέτρους: α) την κατάργηση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων για όσους δεν έχουν κατοχυρώσει δικαίωμα συνταξιοδότησης, που είναι και το σχετικά ανώδυνο, καθώς πρόκειται για περιπτώσεις ασφαλισμένων που δεν έχουν σήμερα τις προϋποθέσεις για πρόωρη έξοδο, β) την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης κατά 1 ή 2 χρόνια με μεταβατικό διάστημα (κατά έξι μήνες κάθε έτος) για όσους έχουν κατοχυρωμένο δικαίωμα, δηλαδή έχουν συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης, αλλά δεν έχουν ακόμη θεμελιώσει δικαίωμα δηλαδή δεν έχουν πιάσει και το όριο ηλικίας για να συνταξιοδοτηθούν. Στην περίπτωση που καταργηθούν οι πρόωρες, τότε αυτομάτως όσοι θα μπορούσαν να κατοχυρώσουν δικαίωμα για σύνταξη από τα 55 ή από τα 52 θα οδηγηθούν για σύνταξη στα 62, ενώ με τη σταδιακή αύξηση των ορίων ηλικίας οι ασφαλισμένοι δεν χάνουν το δικαίωμα να αποχωρήσουν νωρίτερα, απλά η αποχώρησή τους αυτή μετατίθεται από ένα εξάμηνο έως και 2 έτη. Εξετάζεται, δε, ως εναλλακτικό σχέδιο η αύξηση του χρόνου ασφάλισης για σύνταξη από τις 4.500 ημέρες στις 6.000 ημέρες. 2. Μοντέλο μηδενικών ελλειμμάτων στα ταμεία κύριας σύνταξης από το 2015 με την εφαρμογή της εγγυημένης από το κράτος σύνταξης των 360 ευρώ. Βάσει νόμου η εγγυημένη σύνταξη θα αφορά όσους θεμελιώνουν δικαίωμα συνταξιοδότησης από την 1η/1/2015 και -επί του παρόντος τουλάχιστον- από το νόμο αυτό δεν είναι σαφές αν θα αφορά και τους ήδη συνταξιούχους. Πρακτικά όσοι αποχωρούν από το 2015 θα παίρνουν 3 διαφορετικά ποσά που θα αθροίζονται σε μία τελική σύνταξη: α) Τμήμα σύνταξης που θα υπολογίζεται για το χρόνο ασφάλισης έως το 2010. β) Τμήμα σύνταξης που θα υπολογίζεται με τους αναλογικούς συντελεστές για χρόνο ασφάλισης και αποδοχές από το 2011 και μετά. γ) Εγγυημένη σύνταξη 360 ευρώ με κριτήριο την 35ετία, που σημαίνει ότι ένας ασφαλισμένος που αποχωρεί με 30 έτη θα πάρει τα 30/35 της σύνταξης των 360 ευρώ, δηλαδή 308 ευρώ.

3. Αλλαγές στον υπολογισμό των επικουρικών συντάξεων με νέο Προεδρικό Διάταγμα που ετοιμάζεται στο υπουργείο Εργασίας. Ο νέος τρόπος υπολογισμού οδηγεί σε μεγαλύτερες μειώσεις και θα αφορά όσους πρόκειται να συνταξιοδοτηθούν εντός του 2014 (όπως τουλάχιστον προτείνει το ίδιο το ΕΤΕΑ). 4. Αλλαγές στον τρόπο είσπραξης των εισφορών και ενοποίησή τους με την απόδοση των φόρων σε ένα «λογαριασμό». Ρόλο επόπτη στο εγχείρημα αυτό έχει αναλάβει τεχνοκράτης του ΔΝΤ που εγκαταστάθηκε στο υπουργείο Εργασίας. Σε πρώτη φάση θα ενοποιηθούν πλήρως τα συστήματα είσπραξης των ασφαλιστικών εισφορών και σε επόμενο στάδιο (έως το 2017, λέει το Μνημόνιο αλλά δεν αποκλείεται να γίνει νωρίτερα) ο κάθε ασφαλισμένος θα ξέρει τον ετήσιο λογαριασμό του από φόρους και εισφορές και θέλει - δεν θέλει θα του γίνονται οι κρατήσεις, αρκεί να έχει... εισόδημα. 5. Ενοποίηση Ταμείων με αρχή από την κατάργηση περίπου 20 διοικητικών συμβουλίων και διοικουσών επιτροπών που λειτουργούν σήμερα εντός των ταμείων κύριας σύνταξης ή και αυτόνομα. Για παράδειγμα, το ΕΤΑΑ υποτίθεται ότι είναι ο ενιαίος φορέας ασφάλισης γιατρών, μηχανικών και δικηγόρων, καθώς εντός του Ταμείου ο κάθε τομέας έχει αυτόνομη διοικητική επιτροπή, με αποτέλεσμα να λειτουργούν τρία Ταμεία όπως και πριν! Άλλο παράδειγμα ο τομέας ασφάλισης της ΔΕΗ. Είναι ενταγμένος στο ΙΚΑ, αλλά με δική του οικονομική αυτοτέλεια, με διαφορετικό τρόπο υπολογισμού των συντάξεων και κυρίως με ειδικές προϋποθέσεις συνταξιοδότησης που ρυθμίζονται με καταστατικές διαδικασίες. Το ίδιο συμβαίνει και στον ΟΑΕΕ. Έχει ενιαίο κανονισμό παροχών από το 2007, πλην όμως ταυτόχρονα διατηρούνται και οι επιμέρους κανονισμοί υπολογισμού σύνταξης των πρώην ΤΕΒΕ, ΤΣΑ και ΤΑΕ, με αποτέλεσμα οι ασφαλισμένοι να επιλέγουν το συμφερότερο τρόπο και στην περίπτωση που προέρχονται από το πρώην ΤΕΒΕ να έχουν πάνω στη σύνταξη άλλα 220 ευρώ, ενώ στην περίπτωση των ασφαλισμένων των ΤΣΑ και ΤΑΕ δεν ισχύει κάτι ανάλογο. Στις ενοποιήσεις που θα γίνουν τα επιμέρους καταστατικά και οι ειδικές προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, όπως και ο διαφορετικός υπολογισμός των συντάξεων μέσα στην ίδια ομάδα ασφαλισμένων, θα εξαλειφθούν. Η κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει τα ασφαλιστικά ταμεία είναι εξαιρετικά κρίσιμη και αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι υπογείως έχει περάσει το μήνυμα της αναστολής και καθυστέρησης κάθε επιπλέον δαπάνης, ακόμη κι αν πρόκειται για δαπάνη συντάξεων. Και αυτό γιατί κάθε μήνα τα ποσά για την πληρωμή των συντάξεων μαζεύονται μέχρι και την τελευταία μέρα πληρωμής! Το περιστατικό που φέρνει στη δημοσιότητα ο Ελεύθερος Τύπος της Κυριακής είναι το πλέον χαρακτηριστικό: Οι συντάξεις που πληρώθηκαν την περασμένη Παρασκευή μπήκαν στα μηχανήματα αυτόματων αναλήψεων των τραπεζών (ΑΤΜs) στις 5 το απόγευμα! Αν επρόκειτο κάποιος συνταξιούχος να πάρει τη σύνταξή του στις 12 το μεσημέρι, δεν θα έβρισκε ποσό. Η καθυστέρηση αυτή, όπως είναι σε θέση να γνωρίζει ο Ελεύθερος Τύπος της Κυριακής από αδιάψευστη πηγή, προέκυψε επειδή δεν πιστώθηκαν περίπου 40 εκατ. ευρώ εγκαίρως στο σύστημα πληρωμών. Και δεν πιστώθηκαν επειδή, ενώ είχαν υπολογιστεί, εντούτοις δεν είχαν εξασφαλιστεί στην ώρα τους, καθώς το ΙΚΑ έκανε αυτές τις εισπράξεις κυριολεκτικά στο παρά πέντε! Το μόνο «μαξιλάρι» που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει μια επιδείνωση των εισπράξεων αυτή τη στιγμή είναι το Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης των Γενεών (ΑΚΑΓΕ) που έχει περίπου 2,5 δισ. ευρώ στην Τράπεζα της Ελλάδος και έως το τέλος του έτους, με τις αποδόσεις που θα πάρει από το 4% του ΦΠΑ, εκτιμάται ότι θα έχει 3 δισ. ευρώ. Στα έσοδα του ΑΚΑΓΕ υπολογίζεται και ένα μερίδιο από τις αποκρατικοποιήσεις, που όμως καθυστερούν. Σύμφωνα με πληροφορίες, από το «μαξιλάρι» αυτό αντλείται σε έκτακτες περιπτώσεις χρηματοδότηση (συνέβη πρόσφατα με τη μεταφορά ενός ποσού 200 εκατ. ευρώ), που όμως δεν αναπληρώνεται. Την ίδια στιγμή αποκαλύπτεται και μια μοιραία παράλειψη, αν όχι ολιγωρία που έχει να κάνει με το Ταμείο Ακινήτων των ασφαλιστικών ταμείων. Η σύστασή του, παρότι προβλέφθηκε στο άρθρο 4 του μνημονιακού νόμου 4046/12 (ο νόμος για το κούρεμα του χρέους και των αποθεματικών επί Παπαδήμου), εντούτοις μέχρι και σήμερα δεν έχει γίνει τίποτε απολύτως για να αποκτήσουν τα Ταμεία δημόσια περιουσία, που να αντισταθμίσει ένα μέρος των αποθεματικών που χάθηκαν στο κούρεμα του χρέους. Έρχεται νέα μείωση στις επικουρικές στο τέλος του 2014

Αν δεν επιτευχθεί ο στόχος του μηδενικού ελλείμματος με το «ψαλίδι» του 5,2%, δεν αποκλείεται νέα παρέμβαση εντός του έτους ΠΡΙΝ ΚΑΛΑ καλά στεγνώσει το μελάνι από την εισήγηση για μείωση των επικουρικών συντάξεων κατά 5,2% από τον Ιούλιο, άρχισε να συζητείται εντός του Ενιαίου Ταμείου Επικουρικής Ασφάλισης (ΕΤΕΑ) το ενδεχόμενο μιας νέας παρέμβασης με επιπρόσθετη μείωση στο τέλος του 2014. Τότε θα επανεξεταστεί η οικονομική βιωσιμότητα του Ταμείου και αν η μείωση κατά 5,2% σε συνδυασμό με μια αύξηση των εσόδων φέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα, που είναι ο μηδενισμός του ελλείμματος για το 2014, τότε δεν θα γίνει νέα μείωση. Αν δεν κλείσει το έλλειμμα, τότε είναι πιθανή μια πρόσθετη μείωση κατά 2,5%, σύμφωνα με εκτιμήσεις αρμόδιων στελεχών του Ταμείου. Στην ουσία οι επικουρικές θα υπόκεινται σε διαρκείς μειώσεις -μικρές ή μεγαλύτερες- έως ότου φτάσουν να γίνουν φιλοδωρήματα και έτσι να ενσωματωθούν εκ των πραγμάτων στις κύριες συντάξεις. Προς το παρόν, από 1ης Ιουλίου μειώνονται οριζόντια με ένα ποσοστό 5,2% οι καταβαλλόμενες συντάξεις 1.168.541 συνταξιούχων που προέρχονται από το ΙΚΑ, το Δημόσιο, τις ΔΕΚΟ, τις τράπεζες και άλλα επικουρικά του ιδιωτικού τομέα. Στο νέο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα της περιόδου 2014-2018, το οποίο, σημειωτέον, θα αναθεωρηθεί το φθινόπωρο με τη νέα αξιολόγηση των δανειστών προβλέπεται ότι έως το 2017 θα γίνονται μειώσεις σε δόσεις, επικουρικές και εφάπαξ λόγω της ρήτρας του μηδενικού ελλείμματος. Κατά μέσο όρο οι περικοπές θα είναι της τάξης των 10 ευρώ καθώς η μέση επικουρική σύνταξη του ΕΤΕΑ είναι στα 190 ευρώ μηνιαίως και θα πάει στα 180,12 ευρώ. Ωστόσο, υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός συνταξιούχων (πάνω από το 35% των δικαιούχων) που βρίσκεται πάνω από το μέσο όρο με επικουρικές 250 - 450 ευρώ. Σε αυτή την κατηγορία η μείωση θα είναι έως και 30 ευρώ το μήνα. Στο ερώτημα, λοιπόν, αν κλείνει το κεφάλαιο των μειώσεων στις επικουρικές με το 5,2% που εισηγήθηκε το ΕΤΕΑ στο υπουργείο Εργασίας, η απάντηση είναι όχι. Αντιθέτως, μάλιστα, τώρα ανοίγει καθώς βάσει νόμου (4052/12) το ΕΤΕΑ θα βλέπει ανά τρίμηνο τα οικονομικά του μεγέθη και, λαμβάνοντας υπόψη τη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος, θα μπορεί να αποφασίζει αν χρειάζεται να γίνουν και μία ή και δύο μειώσεις συντάξεων μέσα στο ίδιο έτος, ακριβώς για να συγκρατούνται τα ελλείμματα. Για να είναι ξεκάθαρο, κάθε έλλειμμα στα επικουρικά ταμεία και τους φορείς που δίνουν μερίσματα και εφάπαξ θα κλείνει μόνο με περικοπές συντάξεων, αποκλεισμένης, όπως ρητά αναφέρει ο νόμος 4052/12, κάθε κρατικής επιχορήγησης! Τρόπος υπολογισμού Επιπλέον αλλάζει και ο τρόπος υπολογισμού των επικουρικών συντάξεων με Προεδρικό Διάταγμα που ετοιμάζει το υπουργείο Εργασίας και θα αφορά στους νέους -από εδώ και πέρα- συνταξιούχους και οι μειώσεις θα είναι μεγαλύτερες. Στο νέο Π.Δ., που δεν έχει ακόμη εκδοθεί, θα παραμείνει, σύμφωνα με πληροφορίες του Ελεύθερου Τύπου της Κυριακής, η πρόταση του ΕΤΕΑ, που λέει ότι όσοι αποχωρήσουν εντός του 2014 θα πάρουν επικουρική ίση με το 20% του μέσου όρου των αποδοχών της τελευταίας 5ετίας. Αυτό το 20% (ποσοστό αναπλήρωσης) σημαίνει μειώσεις έως και 40% για ορισμένες κατηγορίες υπαλλήλων (Δημόσιο - ΤΕΑΠΟΚΑ), η σύνταξη των οποίων υπολογίζεται με βάση το 35% των συντάξιμων αποδοχών τους. (Ε.τ.Κ 07/06/2014 – ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΤΙΚΟΣ - kkatikos@e-typos.com) _________________ Υ.Γ.: Το παρόν άρθρο δημιουργήθηκε σε μορφή κειμένου από το ιστολόγιο μας, όπως συμβαίνει ΠΑΝΤΑ σε άρθρα εφημερίδων ή περιοδικών. Παρακαλούνται όποια «μεγάλα» site ή blog τα αναδημοσιεύουν να βάζουν την πηγή του ιστολογίου μας. Ο ΝΟΩΝ ΝΟΕΙΤΟ!