Στο προηγούμενο τεύχος της «Α&Δ» είχαμε αναφερθεί στην πτώση του Mirage 2000 EG, στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ των Σποράδων και της Εύβοιας. Να θυμίσουμε τι είχε γίνει τότε. Τη Δευτέρα 29 Μαΐου, σε περιοχή του Κεντρικού Αιγαίου, νότια των Σποράδων, τα τέσσερα μαχητικά Mirage 2000 EG της 332, που είχαν απογειωθεί από την 114 Πτέρυγα Μάχης, στην Τανάγρα, επρόκειτο να εκτελέσουν άσκηση αναχαίτισης «2 προς 2». Στις 12:15, ο «Νο2» του ενός σχηματισμού ανέφερε ότι παρουσίαζε πρόβλημα και έσβησε ο κινητήρας του. Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειές του υποσμηναγού χειριστή, ο κινητήρας δεν επανεκκίνησε κι έτσι αυτός αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το Mirage 2000 EG με αριθμό 239. Στη συνέχεια, ο χειριστής περισυνελλέγη από ελικόπτερο Super Puma που τον μετέφερε στο 251 Γενικό Νοσοκομείο Αεροπορίας, στην Αθήνα, όπου διαπιστώθηκε ότι είναι γενικώς καλά στην υγεία του. Η όλη επιχείρηση ολοκληρώθηκε στις 13:30.
Όμως αυτό ήταν μόνον το πρώτο μέρος της υπόθεσης, γιατί υπήρξε και το δεύτερο που είναι εξίσου σημαντικό και άκρως ενδεικτικό των δυνατοτήτων της Πολεμικής Αεροπορίας. Οι πτώσεις αεροσκαφών -για διάφορες αιτίες- είναι κάτι απολύτως αναμενόμενο σε όλες τις Αεροπορίες του κόσμου. Εκεί που όλοι οι ειδικοί δίνουν το βάρος τους είναι στα αίτια των πτώσεων, ώστε αυτές να προλαμβάνονται στο εξής. Επομένως, η ανεύρεση των αιτίων αποτελεί μια εξαιρετικά σημαντική δουλειά, η οποία μάλλον περνά απαρατήρητη πίσω από το τυπικό «Τα αίτια του ατυχήματος θα διερευνηθούν από αρμόδια επιτροπή». Για τη διαπίστωση των αιτίων δεν αρκούν οι ανθρώπινες μαρτυρίες όσων εμπλέκονται σε ένα ατύχημα. Πρέπει να ερευνηθούν και τα στοιχεία που έχουν καταγραφεί από τις σχετικές συσκευές του αεροσκάφους. Να δουν, δηλαδή, τι έχει καταγραφεί στο αποκαλούμενο «μαύρο κουτί», αλλά και σε άλλα στοιχεία του αεροσκάφους, όπως π.χ. ο κινητήρας.
Στην προκειμένη περίπτωση τα πράγματα ήσαν δύσκολα. Η θάλασσα, στην περιοχή της πτώσης του Mirage 2000 EG 239, είναι βαθιά και δεν αρκεί κάποιος να γνωρίζει απλώς την περιοχή. Πρέπει να ξέρει το ακριβές σημείο. Αλλιώς ψάχνει στο άγνωστο. Όμως εδώ φάνηκε το υψηλότατο επίπεδο που διαθέτουν οι άνθρωποι που ασχολήθηκαν με τον εντοπισμό και την ανέλκυση των τμημάτων του Mirage 2000 EG 239. Καλύτερα να δούμε πως εξελίχθησαν τα γεγονότα ημερολογιακά:
Τρίτη 30 Μαΐου - Πέμπτη 11ουνίου 2017
Πραγματοποιήθηκαν διελεύσεις με τη χρήση κατάλληλης συσκευής Underwater Locator Beacon (ULB) από στελέχη της Κινητής Ομάδας Συντήρησης Υποβρύχιων και Θαλάσσιων Εγκαταστάσεων (ΚΟΣΥΘΕ) σε όλα τα διαθέσιμα στίγματα που δόθηκαν από μαρτυρίες για το σημείο πτώσης του αεροσκάφους Μ-2000. Την 31 η Μαΐου 2017, εντοπίσθηκε έντονο στίγμα εκπομπής της συσκευής, το οποίο κατέδειξε το σημείο πτώσης του αεροσκάφους. Με βάση τις συντεταγμένες αυτές, ξεκίνησαν οι αρχικές έρευνες εντοπισμού του αεροσκάφους από το πλοίο «Αιγαίο» του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιας Έρευνας (ΕΛΚΕΘΕ). Οι έρευνες αυτές αποδείχθηκαν ιδιαίτερα ακριβείς, καθώς η απόκλιση ήταν μόλις 50 μέτρα από το σημείο που βρέθηκε το «μαύρο κουτί» (Flight Data Recorder). Έτσι, επισπεύσθηκε σημαντικά η ανέλκυση των υπολοίπων τμημάτων.
Τρίτη 13 Ιουνίου 2017
Αρχικά, είχε πραγματοποιηθεί ανέλκυση τμήματος του κινητήρα με τη χρήση αρπαγών από βάθος 550 μέτρα σε βάθος 12 μέτρα. Στο βάθος αυτό, πραγματοποιήθηκε αυτοψία του κινητήρα από την ΚΟΣΥΘΕ, για να εξακριβωθεί η ασφάλεια συγκράτησης του κινητήρα με την αρπάγη, πιθανές επικίνδυνες επιφάνειες ή τμήματα και του τρόπου αιώρησής του.
Ακολούθησε κατάδυση τεσσάρων συνολικά δυτών υπό την επίβλεψη του καταδυτικού ιατρού της ΚΟΣΥΘΕ. Για την ασφάλιση του κινητήρα, απαιτήθηκε η επιμελής πρόσδεση των δύο άκρων του με ιμάντες, με σκοπό αρχικά τη διατήρηση της αρχικής θέσης του (παράλληλος με την επιφάνεια της θάλασσας) και, στη συνέχεια, τη δημιουργία, κατά το δυνατόν, της μικρότερης δυνατής απόστασης του σημείου πρόσδεσης (θηλιά) από το κέντρο βάρους του κινητήρα. Με την ολοκλήρωσή της πρόσδεσης, πραγματοποιήθηκε ασφάλιση της θηλιάς που δημιουργήθηκε στον γάντζο ενός άλλου βαρούλκου, με τον οποίο θα πραγματοποιούταν η τελική ανέλκυση. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε ένας τελικός έλεγχος, για να δοθεί οδηγία στην επιφάνεια για έναρξη της ανέλκυσης. Η ανέλκυση του κινητήρα ολοκληρώθηκε με απόλυτη επιτυχία.
Πέμπτη 15 Ιουνίου 2017
Αρχικά, είχε πραγματοποιηθεί ανέλκυση του πίσω τμήματος του αεροσκάφους (After Burner Duct) και του κάθετου σταθερού με τη χρήση αλυσίδων από βάθος 550 μέτρων σε βάθος 26 μέτρων. Επειδή δεν ήταν διακριτό από το κατάστρωμα του πλοίου το τμήμα του αεροσκάφους που είχε ανελκυθεί (εξαιτίας της αδυναμίας προσέγγισης των ασφαλέστερων δυνατών σημείων πρόσδεσης από το ROV στο βυθό), πραγματοποιήθηκε κατάδυση τριών δυτών της ΚΟΣΥΘΕ σε βάθος 26 μέτρων, αυτοψία και βιντεοσκόπηση του ανελκυσθέντος τμήματος του αεροσκάφους. Διαπιστώθηκε ότι είχε ανελκυσθεί ατόφιο από το βυθό με την επιφύλαξη ότι τα σημεία συγκράτησης των αλυσίδων δεν ήταν τα ασφαλέστερα δυνατά. Επίσης, η γωνία ανόδου του δεν ήταν η καλύτερη δυνατή για ασφαλή πρόσδεση με ιμάντες, καθώς βρισκόταν σε θέση σχεδόν κατακόρυφη με την επιφάνεια.
Αμέσως μετά, με τη χρήση ναυτικών κλειδιών και σαμπανιού συρματόσχοινου, οι αλυσίδες ανάρτησης προσδέθη- καν σε πλησιέστερο σημείο προς το ανελ- κυσθέν τμήμα, προκειμένου αυτό να ανελκυσθεί με άλλο βαρούλκο σε μικρότερο βάθος, για να συνεχισθεί η κατάδυση με μεγαλύτερη ασφάλεια και να υπάρχει μεγαλύτερος διαθέσιμος χρόνος εργασίας στους δύτες. Τελικά, με την εναλλαγή των βαρούλκων, το τμήμα του αεροσκάφους ανελκύσθηκε στα 12 μέτρα.
Μετά την ανάδυση των δυτών ακολούθησε μεταφορά όλων των δεδομένων (βίντεο) τόσο στους αρμόδιους μηχανικούς της 114 Πτέρυγας Μάχης και της επιτροπής διερεύνησης, όσο και στο αρμόδιο προσωπικό του ΕΛΚΕΘΕ, για να επιλεγούν τα ασφαλέστερα σημεία πρόσδεσης. Επίσης, από τον γιατρό της αποστολής υπολογίσθηκε ο υπολειπόμενος χρόνος για επαναληπτική κατάδυση των ήδη επιβαρυμένων δυτών.
Με τη λήψη των τελικών αποφάσεων, πραγματοποιήθηκε νέα κατάδυση στα 12 μέτρα, με σκοπό την πρόσδεση δύο ιμάντων στο ανελκυσθέν τμήμα και την καλύτερη δυνατή οριζοντιοποίησή του και δημιουργία της μικρότερης δυνατής απόστασης του σημείου πρόσδεσης (θηλιά) από το κέντρο του κινητήρα. Η πρόσδεση και των δύο ιμάντων πραγματοποιήθηκε κάτω από δύσκολες συνθήκες (μικρός υπολειπόμενος χρόνος κατάδυσης, αποφυγή διέλευσης για λόγους ασφαλείας εκατέρωθεν του ανελκυσθέντος τμήματος και μέτρια υποθαλάσσια ρεύματα). Παρά τις δυσκολίες, επετεύχθη η καλύτερη δυνατή πρόσδεση και ασφάλιση του τμήματος, καθώς όλες οι θηλιές των επιλεγέντων ιμάντων συγκεντρώθηκαν σε σημείο πλησίον του κέντρου βάρους του τμήματος (γεγονός που εξασφάλισε την οριζοντιοποίησή του) και σε απόσταση πλησίον του ανελκυσθέντος τμήματος (γεγονός που εξασφάλιζε την ασφαλή διέλευση του άνωθεν της κουπαστής του καταστρώματος). Στη συνέχεια, ακολούθησε η πρόσδεση των θηλιών των ιμάντων στον γάντζο άλλου βαρούλκου, με το οποίο θα πραγματοποιούνταν η τελική ανέλκυση.
Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών και τον τελικό έλεγχο των προσδέσεων, από την ΚΟΣΥΘΕ, πραγματοποιήθηκε ανάδυση με στάση αποσυμπίεσης. Ο επικεφαλής δύτης παρέμεινε στην επιφάνεια της θάλασσας προκειμένου να παρακολουθεί την ασφαλή εναλλαγή των δύο βαρούλκων και την εξέλιξη των ανέλκυσης. Η ανέλκυση ολοκληρώθηκε με απόλυτη επιτυχία.
Όλα αυτά γράφονται και διαβάζονται εύκολα. Γίνονται όμως πολύ δύσκολα. Τα μεγάλα βάθη και οι λεπτοί χειρισμοί που απαιτούνταν, ώστε να μην προκληθούν επιπλέον ζημιές στα τμήματα του αεροσκάφους, μόνο βοηθητικά προς το έργο αυτών που είχαν αναλάβει την ανέλκυση δεν ήταν. Αυτό -αν μη τι άλλο- δείχνει την ποιότητα και το πολύ υψηλό επαγγελματικό επίπεδο των ανθρώπων της ΚΟΣΥΘΕ και του ΕΛΚΕΘΕ. Κι εδώ ακριβώς βρίσκεται το αισιόδοξο μήνυμα. Με απλά λόγια: έχουμε τους ανθρώπους! Ας τους δώσουμε τα μέσα! Περιττό, βέβαια, να πούμε ότι αυτό σημαίνει έργα κι όχι λόγια και μάλιστα παχιά...
Η εξέταση των τμημάτων, που ανελκύστηκαν, θα δείξουν τα αίτια της πτώσης του Mirage 2000 EG 239. Ελπίζουμε τα πορίσματα της επιτροπής έρευνας να ανακοινωθούν, όπως γίνεται στις περισσότερες ΝΑΤΟϊκές-ευρωπαϊκές αεροπορίες και να πάψει αυτή η, σαφώς αδικαιολόγητη, μυστικοπάθεια που επικρατεί σε μας.
Του Ηλία Νταλούμη
(ΑΜΥΝΑ ΚΑΙ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ-04/07/2017)
__________________
Υ.Γ.: Το παρόν άρθρο δημιουργήθηκε σε μορφή κειμένου (με κόπο και σε βάρος της πρεσβυωπίας μας) από το ιστολόγιο μας, όπως συμβαίνει ΠΑΝΤΑ σε άρθρα εφημερίδων ή περιοδικών. Παρακαλούνται όποια «μεγάλα» site ή blog ή διάφορες ενώσεις τα αναδημοσιεύουν να βάζουν την πηγή του ιστολογίου μας ώστε να τηρείται η στοιχειώδης δεοντολογία! Οι αναρτήσεις στο ιστολόγιο μας δεν αποτελούν θέση ή άποψη δική μας άλλα Πολιτών και Blogger. Επίσης δημοσιεύονται άρθρα εφημερίδων και περιοδικών. Ιδιαίτερα άρθρα που αφορούν τις Ένοπλες Δυνάμεις - Σώματα Ασφαλείας και τους Αποστράτους των.
